Onlangs moest ik naar de apotheek. Niets ernstigs aan de hand, maar ik had wel medicatie nodig. Dus ik pak de tas aan en hoor: “Dat is dan 25,40″. Pardon? Ik betaal elke maand een premie van 117 euro, met allerlei extra dekkingen en nu dit? Ik reken af, want wat moet je anders? En op de fiets voel ik dat ik net even te hard trap en net even te fel de bochten neem. Ik ben best een beetje boos, ja. Honderdzeventien euro, als je het snel zegt, valt het mee. Maar het is een behoorlijk bedrag.

Ik dacht natuurlijk ook aan de ouderen die recht hebben op steunkousen, maar slechts 1 paar, want anders is het te duur. En natuurlijk zijn aangepaste schoenen nodig. Maar dan alleen wanneer er een zeer ernstige afwijking aan de voeten is. En dat bepaalt niet de bewoner (“Au, zuster, au, au… niet zo hard”, bij de lichtste aanraking), maar dat bepalen ‘de regels’. En ik ben heus geen anarchist en regels moeten er zijn, maar wat mij stoort is dat alles zo onpersoonlijk voelt. Ik kon die 25 euro niet missen. Maar de mensen die in mijn portemonnee kunnen kijken, tot op zekere hoogte, vinden van wel. Want ik heb te veel zorgtoeslag gekregen en mag dat ook terugbetalen.

Dat vind ik irritant. Net als dat ik het irritant vind dat ik op mijn werk soms plof van frustratie, omdat we tegen regels aanlopen die niet moeten mogen. Aangepast bestek, rollators, rolstoelen, etc. Allemaal hulpmiddelen die er wel zijn, maar waar niet iedereen gebruik van kan maken. Of wel, maar dan uit eigen zak. Of deels uit eigen zak. Ik heb geen oplossing hoor, dat niet. Maar vind het zo frustrerend af en toe.

Ja, ja, mensen, het is herfst! Geen nazomer, dat is niets dan uitstel. Het is gewoon herfst. En daar is niks mis mee. Nou… een ding is wel behoorlijk mis. Iedereen snottert. Ik wist het niet, in mijn drie vrije weken ben ik erg op mezelf geweest. Maar ik heb wel zeker drie nachten gewerkt en meteen de eerste, begon ik met snotteren. En de tweede was daar het gevoel alsof ik een hap scheermesjes had genomen. De derde liep ik met koorts en nu moet ik er nog maar een. Ik hoest en snotter en alles doet pijn. Maar denk niet dat ik me ziek ga melden. Ze zien me aankomen. “Ja, hoi, ik ben er weer, ik meld me ziek, dahaaaag”.
Het laatste waar ik op zit te wachten, zijn drukke nachten. Zodra ik buk, verplaatsen er stenen in mijn hoofd en zodra ik te snel beweeg, voel ik dat ik duizelig word. Maar het zijn wel drukke nachten. Ik zie aardig wat bewoners. Soms om te plassen, soms om te vragen hoe laat het is of om te vragen wanneer ze ‘naar huis’ gaan. Om strontchagrijnig van te worden, wanneer je niet lekker bent. Maar dat gebeurt dus niet. Ik vind het eigenlijk best gezellig om iedereen weer te zien. En dat is wederzijds. Al zijn er ook bewoners die zodra ze me zien verzuchten, “Heb je haar weer…” Aangezien ik het niet eens ben met mensen die om half vier besluiten dat ze uit bed moeten. Die zitten niet te wachten op zo’n snotneus (letterlijk) die wel even vertelt dat het echt verstandiger is om te gaan slapen. En met de woorden ‘heb je haar weer’, voelt het alsof ik nooit ben weggeweest.                                                                                                                                                                                                                                                                    

Maar ik ben wel weggeweest. Er zijn gelukkig geen bewoners overleden. Dat laatste stukje afscheid nemen vind ik belangrijk en als dat tijdens mijn vakantie is, voelt dat niet fijn. We hebben er zelfs mensen bij. Geen bewoners, maar personeel. En ik ben nogal nieuwsgierig aangelegd, dus dat is nog een soort spannend. En wat grappig dat dat in de herfst gebeurt. Want herfst is verwant aan het Middelnederlandse woord ‘hervest’ en het Engelse woord ‘harvest’, wat oogst betekent. En wij hebben een nieuwe oogst personeel binnengehaald.

Het heeft even geduurd, maar ik had een ‘eureka’-moment. Ik weet wat ik wil: ik wil me specialiseren! Net als een arts zich kan specialiseren in cardiologie, chirurgie, etc. Ooit deed ik een cursus over depressie bij dementerenden. Daar heb ik veel aan gehad, in de praktijk. Nu wil ik me specialiseren in bijvoorbeeld Korsakov. Hoe ik dat voor me zie, weet ik natuurlijk nog niet zeker. Maar het is een stap in de goede richting dat ik eindelijk weet wat ik wil. Ik leg in grote lijnen uit wat het syndroom van Korsakov inhoudt.

Behalve bij overmatig alcoholgebruik, kan Korsakov ook voorkomen door ernstige ondervoeding of bijvoorbeeld langdurig gebruik van harddrugs. Er is een tekort aan vitamine B1 en daarbij is het centrale zenuwstelsel aangetast. Dat komt bij alcoholisten het meest voor en zij vormen de grootste risicogroep.

Mensen met Korsakov hebben er belang bij dat zij worden behandeld volgens het 4 K-model. Aangezien de spelling inmiddels veranderd is, gaat het om de klank, niet om de spelling. Kort, Concreet, Consequent en Continu. Informatie moet kort en bondig worden overgebracht. Het is beter zo concreet mogelijk bij het hier en nu aan te sluiten, door de situatie zichtbaar te maken. Verzorgenden moeten in vergelijkbare situaties hetzelfde handelen. Dit biedt duidelijkheid en houvast.

De patienten hebben moeite met onthouden, maar ook met het opnemen van nieuwe informatie. Daarom moeten ze ook confabuleren (dingen verzinnen) om het niet uit te laten komen. De familie en/of directe omgeving kan dat wel heel goed merken. Maar de buitenstaander gelooft het verzonnen verhaal vaak gelijk, omdat de patient het geloofwaardig weet te brengen.

De patiënt vergeet ook dat hij last heeft van geheugenverlies. Wat voorkomt is dat mensen met Korsakov informatie van verschillende bronnen aan elkaar koppelen. Het grootste verschil met dementie is dat de intelligentie geen schade oploopt. Het is daardoor lastig inschatten wat iemand nog zelf weet en kan en waar hij of zij hulp bij nodig heeft. Het begrip blijft relatief goed intact. Wat ook anders is aan het syndroom van Korsakov, is dat het geen progressieve ziekte is. De opgelopen schade is onomkeerbaar, maar verergering is te stoppen. Bij een klein percentage (ongeveer 15 tot 20 procent) van de patiënten is er zelfs een sterke verbetering te verwachten. Eenzelfde percentage laat niet of nauwelijks herstel zien. Op sociaal gebied kan de patiënt niet goed meer functioneren. Voordat de ziekte ontstond, heeft de alcoholproblematiek vaak al gezorgd voor verlies van contact met familie en vrienden. Korsakov-patienten lijden dan ook vaak een teruggetrokken en geïsoleerd bestaan. Omdat ze bijvoorbeeld afspraken vergeten en confabuleren, vinden anderen hen dikwijls onbetrouwbaar. Patienten worden vaak passief en tonen geen enkel initiatief. Zo raken ze gemakkelijk in een isolement. Als ze dan vervolgens gedwongen worden iets te ondernemen, is dat vaak zo bedreigend dat ze agressief reageren.

Het aantal mensen met het syndroom van Korsakov lijkt de laatste jaren toe te nemen. Vandaar dat ik me daar op wil richten. Wanneer bij ons in Frankeland mensen met Korsakov opgenomen worden, vind ik het belangrijk om te begrijpen wat de ziekte inhoudt en welke behandeling het beste aansluit op de behoeften van de bewoner.

Nu ik vakantie heb, heb ik stof tot nadenken. Want ik mis mijn werk echt geen minuut. De druk niet, de negativiteit niet, waardoor de positieve mensen worden meegetrokken en hun motivatie verliezen. Nu ik vakantie heb, zie ik het heel helder. En zeur ik? Misschien wel, maar ik moet het even kwijt….

Zó negatief
Wanneer we met weinig mensen zijn aan het begin van een dag is het zelden “Kom op, dat gaat lukken!” Meestal is er iemand die begint over de druk. “Ik stond gisteren ook al alleen op die groep.” Of “ik heb altijd de zware bewoners.” En dan moet je nog beginnen… Soms moet je gewoon roeien met de riemen die je hebt. En ook ik heb wel eens iets te zeuren, over dingen waar je niks aan kunt doen, zoals ziekmeldingen. Dan heeft zeuren ook eigenlijk geen zin. Maar er zijn genoeg dingen die iedereen ziet, waar iedereen over klaagt, maar waar we niks aan doen.

Wanneer ik een wond moet verzorgen en een lege doos verbandmateriaal tegenkom… Of wanneer ik iemand wil wassen, maar eerst washanden mag halen aan de andere kant van de afdeling…. Medicijnen die achter slot en grendel staan, waarvan de helft ontbreekt op het moment dat je medicijnen gaat delen… Een bewoner die je kwijt bent, omdat niemand heeft doorgegeven dat diegene met familie mee is… Die dingen doen we écht zelf. Het scheelt een heleboel irritatie en tijd, wanneer we samenwerken aan een oplossing in plaats van het herhalen van irritaties.

Daar erger ik me dus kapot aan. Ik wil dit niet, ik ben zo niet en ben bang dat wanneer ik terug ben van vakantie er niks veranderd is. Ik ben van het aanpakken, maar moet ook tegelijkertijd bekennen dat ik ook wel eens denk dat het écht geen zin heeft om me in te zetten, wanneer anderen dat ook niet doen.

Help
Wanneer ik er, zo in mijn vakantie, vanaf een afstandje naar kijk, komt de volgende vraag naar boven: “Hoe zorg je dat je jezelf blijft, wanneer de negatieve situatie je mee dreigt te trekken?” Niet leuk, maar het is wel de realiteit. Maar ik wil echt weten hoe anderen dit ervaren en waar de oplossing ligt. Of misschien wel het probleem…

Een gewetensvraag deze keer… Wanneer je ziet dat een collega echt de kantjes er van af loopt, grijp je dan in? Of wanneer je ziet dat er collega’s zijn die hun nek niet uitsteken, zeg je daar wat van?

In april klaagden werknemers over de zorg op een afdeling, meldt een woordvoerder van een zorgaanbieder in Den Haag. De organisatie stelde daarop een onafhankelijk onderzoek in en stelde de Inspectie voor de Gezondheidszorg op de hoogte. Het onderzoek, dat uitgevoerd is door een bureau dat  door de zorgaanbieder ingeschakeld is, wees uit dat de klachten inderdaad terecht waren. Vijf medewerkers die betrokken waren bij de misstanden zijn in juni ontslagen. Het gaat hierbij onder andere om de afdelingsmanager, die de zaken niet goed zou hebben gecorrigeerd. Inmiddels is een deels vernieuwd team op de afdeling aan de slag.

En ik?
Ik spreek zelf wel collega’s aan, wanneer ik twijfel aan hun intenties of iets niet begrijp. Maar ook dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. En toch blijf ik dit doen, ook al weet ik dat het me soms in de problemen kan brengen. En ik geef toe, dat gaat soms iets te ongenuanceerd. Maar soms twijfel ik ook wel eens of ik überhaupt een melding maak van iets. Van een dusdanig bizarre klacht die de zorgmanager waarschijnlijk echt, echt, echt niet gaat geloven. Echt waar! Ik zou willen antwoorden dat ik zelfs dan uiteraard actie onderneem, maar helaas kan ik dat niet. Want het ‘probleem’ is dan wanneer je eenmaal bekend staat als iemand die anderen aanspreekt, dat je dan misschien niet meer serieus genomen wordt. Al heb je gelijk.

En jij?
Dus mijn vraag is eigenlijk, wat doet de rest van Nederland in zo’n geval?