‘De aanval op rollator en anticonceptiepil is geopend’

‘Fysiotherapie wordt verkort en huisartsenbezoek zal een eigen bijdrage kennen’

Minister Ab Klink kondigde drastische maatregelen aan om de begroting op orde te krijgen. Ouderen en chronisch zieken zijn weer de dupe, is wat je alom hoort in de samenleving. Toch vraag ik mezelf af of deze kritiek wel helemaal correct is?

Als locatiemanager weet ik als geen ander hoeveel rollators en andere hulpmiddelen in onze verpleegkundige magazijnen staan te roesten. Om ruimte te maken, verzamelen we ze twee keer per jaar en schenken ze aan organisaties die de hulpmiddelen vervolgens versturen naar derdewereldlanden. Overleden bewoners hebben soms zelfs twee rollators of rolstoelen als nalatenschap, die zijn betaald vanuit gemeenschapsgelden. De zorgverzekeraar of de gemeente wil deze spullen niet terug. Ophalen, is namelijk te duur (???). En zo leven we met z’n allen – ook in de zorg – in een wegwerpmaatschappij.

Wat is er mis mee om deze apparatuur te checken en te hergebruiken? Schieten we niet een beetje door, terwijl we in de hedendaagse samenleving altijd pleiten voor duurzaamheid en recycling? Wie neemt hiervoor de verantwoordelijkheid? Dat zou pas een bezuiniging zijn. De overheid moet zorginstellingen met ludieke initiatieven belonen. Als ze innovatie en creativiteit stimuleert, is de maatschappij een stuk goedkoper uit! Doet u ook mee?

Kijk, zo is de gemeente Den Haag dus ook wel weer! Je kunt het met elkaar hebben over de effecten van beleidsregels in de zorg die ze op ambtelijk niveau ontwikkelen. Het is goed dat bij de gemeente mensen werken die de verbinding kunnen leggen met organisaties in het veld. Proficiat, college!

Vorige week schreef ik over de misstanden als gevolg van de wijzigingen rond Wmo-subsidies. Mensen kregen ineens een rekening met terugwerkende kracht vanwege het abrupt terugdraaien van de subsidiekraan. Daarover bleef ik in gesprek met de betreffende ambtenaren op het stadhuis. En wat blijkt? Met succes. Afgelopen week is besloten dat Jonker Frans eenmalig kan rekenen op een tegemoetkoming in de kosten. Dat geeft de burger moed, toch?

De afgelopen twee jaar veranderde er zoveel in de zorgfinanciering, dat organisaties bijna moeten kunnen jongleren om alles bij te houden. De ene uitdaging na de andere komt – vaak onaangekondigd – op de sector af. Zodoende kun je als bestuurder vaak niet anticiperen op ‘wat er komen gaat’. Maar als je alle wijzigingen uiteindelijk toch goed weet te kanaliseren en ze een plek weet te geven zonder dat cliënten of medewerkers de dupe worden, geeft dat een kick.

Leidinggeven in de zorg blijft op die manier een prachtig vak. Ik kan het iedereen aanraden. Het helpt om creatief om te gaan met mogelijkheden en in gesprek te blijven met instanties. En dan kunnen ze op mij ook blijven rekenen.

Ik begrijp mevrouw Sewdien wel. Ze is boos en verdrietig. Het zal je maar gebeuren dat je met terugwerkende kracht een rekening krijgt voor beweegactiviteiten en maaltijdvoorziening in het kader van de Wmo. Ze raakt in paniek, want ze kan het niet betalen.

De gemeente Den Haag heeft besloten specifieke dagverzorgingen, die ook veel Wmo-klanten uit de hele stad bedienen, niet meer te subsidiëren. Alle inspanningen om deze kwetsbare doelgroepen op te sporen ten spijt. Interculturalisatie is normalisatie. Of toch niet?

Ouderen die hun AWBZ-indicatie zijn kwijtgeraakt, zijn de klos. Dat waren ze al, maar nu dus extra. Want ook het bezoek aan Jonker Frans, waar ze anderen ontmoeten en meeliften in het kader van de Wmo en het armoedebeleid, kost ze nu geld. Halverwege het jaar maakt de gemeente bekend dat bij de toekenning van subsidies een berekening is gemaakt per stadsdeel. Daarbij is gekeken naar het aantal 75-plussers in die wijk.

Zorg- en welzijnsorganisaties moeten voortaan samenwerken in de wijk. “Da’s toch mooi”, hoor ik u zeggen. Nee, dat is niet mooi. Migrantenouderen gaan namelijk niet (snel) naar een wijk- en dienstencentrum! Welzijn en welbevinden halen zij uit andere dimensies. Geen bingo of een spelletje Rummikub, maar spirituele activiteiten als yoga, tai-chi en samen koken. Bovendien is bekend dat mensen uit deze groep ouderen vanwege de migratiegeschiedenis vroeg oud zijn, waardoor ze eerder hulp nodig hebben. Tropenjaren tellen tenslotte dubbel.

Die grens van 75 jaar is dus ongepast en schiet bovendien haar doel voorbij. Organisaties die gespecialiseerd zijn in het bedienen van ‘nieuwe Nederlanders’ kunnen de dagvoorzieningen niet meer ophoesten. De overheid treedt terug en de burger is weer de klos.

“Sterven er dan geen mensen in dat asielzoekerscentrum? Of worden ze ‘gedumpt’ in het ziekenhuis?”, vroeg een coördinator van een vestiging in Zeeland tijdens de landelijke bijeenkomst van de VPTZ (Vrijwillige Palliatieve Terminale Zorg) in Amersfoort. Het was één van de vele vragen die dienden als basis voor de discussie daarna.

Ik was in Amersfoort te gast als inleider om de dialoog onder leiding van Hanneke Groenteman een impuls te geven. ‘Oog voor diversiteit’ was dit jaar het thema. Het sloot mooi aan bij de missie van de organisatie zelf: ‘Er zijn voor eenieder’. Maar wat betekent dat dan precies als de VTPZ mee wil met zijn tijd in een snel veranderende samenleving. Er kwamen boeiende invalshoeken aan de orde, maar mijn vraag blijft ook na deze bijeenkomst overeind: Wat gaat er nu precies veranderen, na vandaag?

Een organisatie die mensen wil helpen in de laatste levensfase moet zich ervan bewust zijn dat dit een proces is van jarenlange investering. ‘Er zijn voor een ieder’ betekent dat die ander zich welkom en geaccepteerd dient te voelen. Dat hij zichzelf mag zijn zonder harnas en zonder zich steeds te hoeven aanpassen. Zeker als je doodgaat.

Terminale zorg is belevingsgerichte zorg. Zorg die uitgaat van de wensen van die ander. Sterven op een manier die bij de betreffende persoon past, ook als dat niet bij mijn waarden past. “Zijn we daar wel klaar voor?”, vraag ik me oprecht af. “Kunnen we mensen uit andere culturen menswaardig laten sterven?” Over interculturele competenties en vaardigheden is uitvoerig gedebatteerd. Alsof je een aap een kunstje kunt leren!

Warme zorg, van mens tot mens. Dat is het waar het naar mijn idee om gaat.

Sommige dingen vind ik het meer dan waard om op te reageren. Zeker als het gaat om de zwakkeren in de samenleving. Als ik de verkiezingsprogramma’s van de politieke partijen bestudeer, zie ik dat ouderen en chronisch zieken vaak weer het kind van de rekening zijn.

CDA, PvdA, GroenLinks, D66 en SGP willen buiten de instelling verleende AWBZ-zorg overhevelen naar de Wmo. Nou, daar zijn we mooi klaar mee (vergeef me mijn cynisme). Dagverzorging en thuiszorg zijn in mijn ogen broodnodige zorg waar chronisch zieken niet zonder kunnen. Ze hebben er recht op! Er is voor betaald! Het probleem is dat Wmo-budgetten bij gemeenten zitten. Is het geld op, dan stopt de zorgverlening.

Dat is natuurlijk een slechte zaak. Aan de ene kant wil de overheid zoveel mogelijk ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis laten wonen; dat is tenslotte goedkoper. Aan de andere kant brengt diezelfde overheid ze in de gevarenzone. Door de Pakketmaatregelen die in 2010 zijn ingegaan, raakte 45% van onze dagverzorgingscliënten haar indicaties kwijt. Mensen hadden hun maaltijd, hun vaste dagritme, hun ‘loopje’ naar het zorgcentrum, hun praatje. Ze maakten deel uit van de samenleving. Tegelijkertijd waren ze onder controle van begeleiders die schakelden met huisartsen als het fout dreigde te gaan. Ze liepen de deur niet plat bij huisarts en ziekenhuis.

En nóg belangrijker: Deze ouderen waren gelukkig!

Hoe is het toch mogelijk dat de politiek in verkiezingsprogramma’s de preventie schrapt? Zorginstellingen hebben mensen in dienst die ze niet zomaar kunnen ontslaan nu zoveel cliënten ineens niet meer mogen komen. Maar géén inkomsten betekent géén personeel! U raadt het al: toch ontslaan dus. En dat kost ook een hoop geld, zodat de zorg weer duurder wordt. Maar och, dan zoeken we gewoon weer een nieuw kind van de rekening.