Dries Roelvink verkreeg medio augustus zijn eerste nummer 1-notering ooit met ‘Alleen voor jou’. Een beter moment voor zijn optreden had ActiZ dus niet kunnen regelen.

Op maandag 16 augustus swingen in restaurant La Galleria aan de Strandweg in Scheveningen vijftig bewoners en vrijwilligers van Bosch en Duin, een zorginstelling in Den Haag, hun rolstoel uit. Het campagneteam van ‘Mijn tijd voor de zorg’ organiseert dit uitje voor de bewoners die samen met hun begeleiders het rolstoelbrevet van het Rode Kruis konden halen. Een geweldig spektakel, temeer omdat restaurant La Galleria trakteert op koffie met appelgebak. En de in Amsterdam geboren volkszanger Dries Roelvink treedt belangeloos op met mooie meezingers. De mensen genieten.

Eén bewoner is zelfs zó ontroerd, dat hij voortdurend moet huilen. Ik snap niet waarom. De activiteitenbegeleider vertelt mij dat hij de laatste tijd wel vaker geëmotioneerd is. Hij is erg dankbaar dat hij dit allemaal mag meemaken. Dat raakt mij.

“Toch is het triest”, zeg ik tegen Marieke van het campagneteam. “Ik vind het jammer dat mensen die in een rolstoel zitten zo weinig buiten komen.” Daarvoor is één-op-één begeleiding nodig en dat maakt zo’n uitje erg kostbaar. Vrijwilligers en mantelzorgers zijn dus onmisbaar.

Het is mooi dat er gratis concertkaarten komen en dat ondernemers de sponsoring voor hun rekening nemen, maar het gaat om menskracht. Om daadwerkelijke begeleiding. Het zijn de kleine dingen die het doen. Ik ben blij dat ik hieraan mijn steentje heb mogen bijdragen.

Een mooie, heldere hemel met wel duizend sterren en een knetterend kampvuur als ingrediënten. Met een reisgezelschap van zeven personen zitten we nog steeds in het plaatsje Palumeu, een indianendorp in het binnenland van Suriname. Ik wil weten hoe hier de terminale zorg is geregeld. Nootje, onze reisgids, vertelt me dat graag.

Ik vertelde vorige week dat indianen in grote familiecommunes wonen met alle generaties bij elkaar. Alle gezinsleden hebben een taak en ze zorgen er samen voor dat ze lekker met elkaar kunnen leven.

“Maar wat als iemand ziek wordt?”, vraag ik.
“Dan bepaalt de medicijnman wat er moet gebeuren”, zegt Nootje.
“En als iemand komt te overlijden?”
“Nou dan wordt hij hier begraven. Behalve sjamanen, die niet!”
“Ooh, en waarom niet dan?”
“De indianen vervoeren sjamanen in de terminale fase rivieropwaarts naar een plek, ver weg van het dorp. Vanwege hun bovennatuurlijke krachten mogen sjamanen niet in het dorp overlijden. Dat brengt onheil en dan zou iedereen moeten verhuizen. Ergens ver weg hangen de indianen een hangmat in het bos. Vervolgens laten ze de sjamaan daarin achter. Dagelijks brengt iemand eten en drinken naar hem toe. Tot de dag dat hij er niet meer is.”
“Hoezo, er niet meer is?”, vraagt mijn man Radjin.
“Nou, sjamanen verdwijnen gewoon en hun geest leeft verder in het bos”, zegt Nootje.

Ik snap er niets van. Er moet toch ergens een lichaam zijn? Ik merk dat ik moeite heb dit verhaal een plek te geven op mijn ‘harde schijf’. Zou het echt waar zijn?

“Mag ik vragen hoe oud u bent?” De indiaanse vrouw kijkt me onbegrijpend aan en mompelt wat. “Dat weet ze niet”, zegt onze gids Nootje. “Registratie van deze volksstammen in het bevolkingsregister vond vroeger nooit plaats.”

Samen met mijn man Radjin ben ik in het dorpje Palumeu aan de Tapanahony-rivier, diep in het binnenland van Suriname. Vanuit Paramaribo was het een uurtje vliegen met een klein toestel van Gum Air. Ongeveer driehonderd mensen wonen hier. Het lijkt of de tijd heeft stilgestaan. De rust die dit dorpje uitstraalt, staat bijna haaks op de wereld waar ik uitkom.

Op de basisschool leerde ik dat Indianen niet oud worden. Ze hebben een slecht functionerend immuunsysteem, waardoor een kleine infectie hen al fataal kan zijn. Dat zou betekenen dat ouderenzorg niet nodig is. Ik ben heel benieuwd of ik tijdens mijn wandeling ouderen tegenkom.

Families leven in Palumeu in primitieve woningen bij elkaar. Een commune van mensen van verschillende leeftijden. Kinderen, volwassenen en ja… we treffen gelukkig ook ouderen aan. Maar niemand kent de eigen leeftijd. Het duurt even voordat ik doorheb dat het begrip ‘leeftijd’ onbekend is. Leeftijd staat hier voor ervaring en wijsheid. Hoe meer levenservaring, hoe meer respect je verdient. Ieder lid van de familie heeft een functie in de commune. Zo hebben ouderen kennis van natuurkruiden en de geestenwereld. Ze passen deze kennis toe als dat nodig is. Ook het begrip ‘zorg’ kennen de dorpelingen niet. Iedereen zorgt voor iedereen.

Een mooie gedachte, maar hoe zit het dan met de terminale fase? Bent u benieuwd? Lees dan mijn blog van volgende week.

Terwijl de wereld gespannen toekijkt hoe het zal aflopen met de politiek, wandel ik over het terrein van een zorghotel in aanbouw in Suriname. “Schat, neem je veel foto’s’’, vraag ik aan mijn man Radjin. We zijn op vakantie in ons moederland en genieten van natuur, cultuur en vooral van de warme vriendelijkheid van de mensen.

Maar… ik kan het niet laten. We moeten ook op bezoek bij voorzieningen voor ouderen om een beeld te krijgen hoe het hier allemaal is georganiseerd.

Het witte gebouw aan de Anton Dragtenweg ligt iets buiten Paramaribo aan de Suriname-rivier. Nederlandse ouderen kunnen straks een paar weken, volledig AWBZ-verzorgd, doorbrengen in dit mooie oord. RCR, een Nederlandse ondernemer die ook in Spanje een zorghotel exploiteert, nam dit initiatief. Schitterend, maar ik vraag me wel steeds af wie dat gaat betalen.

Scheiden van wonen en zorg krijgt zo wel een heel nieuwe dimensie. In Nederland wonen AWBZ-geïndiceerde ouderen thuis of in allerlei instellingen. Zij krijgen daar hun zorg. Zorgorganisaties worden afgerekend op hun ‘productie’. Als mensen in een appartement wonen, kan de instelling dat appartement niet verhuren aan anderen als de bewoners tijdelijk ergens anders vertoeven.

En zorg in het buitenland moet ook worden betaald. Hoe gaan we dat regelen?
“Nou schat, ik wil wel hoor. En ik ben ook bereid daarvoor te betalen”, zegt mijn man.
“Jahaa, maar deze mensen hebben geen geld. Het zijn arme mensen die een laatste keer hun familie in Suriname willen bezoeken”, antwoord ik.

Mijmerend lopen we samen het terrein af. Er moet toch een oplossing zijn?