Als ik hem bel, dan kan het zijn dat Lilian zijn mobieltje opneemt. Als ik hem een email stuur, schrijft zijn moeder Anne namens hem terug, als ik een afspraak in de kroeg met hem maak, dan kan het zijn dat Robin naast hem zit en als ik weer eens een flesje wijn uit zijn wijncollectie wil kopen, dan is het vader Henk die namens hem onderhandelt over de prijs. Maar Tineke is er ook. Zij doet de Spaanse cursus met hem en Janneke gaat met hem op reis. Ze zijn met zijn vijftienen, twee mannen en dertien vrouwen: Ik heb het over de verzorgers van Sam.

Sam, is de hoofdpersoon in de door mij gemaakte tv-documentaire die 26 april jl. door de AVRO werd uitgezonden, Hij is doof, blind, verlamd en wordt continu beademd. Sam (25) is bijzonder. Ik vind hem eigenlijk een wonder. Toen ik hem in 1992 voor het eerst ontmoette bij het maken van een aflevering van Vinger aan de Pols over thuisbeademing, was zijn levensverwachting nog maar een paar maanden. Ik kon toen nog met hem praten en hij haalde zelf adem. Hij vond het leuk dat ik hem filmde en hij wilde alles over mij en mijn gezin weten. Sam heeft een progressieve spierziekte die nooit een exacte naam kreeg. Het zoeken naar de juiste diagnose werd te belastend. Het wachten was op het moment dat Sam 24 uur aan de beademing zou moeten. Doof, blind, verlamd en gekoppeld aan een beademingsapparaat was volgens zijn medisch team geen kwaliteit van leven. Het zou zinloos medisch handelen zijn. Maar Sam bleef leven. Hij werd helemaal doof en blind, kwam aan het beademingsapparaat maar niemand durfde het aan om de hulp die aan Sam gegeven werd, zinloos medisch handelen te noemen.

Ik bleef Sam volgen met de camera. Nu dus 19 jaar. Tijdens al die jaren heb ik met verwondering gekeken naar de mensen om hem heen. Natuurlijk naar zijn ouders die het centrum vormen waar alles geregeld wordt. En, er moet veel geregeld worden want Sam wil veel… hij wil eigenlijk alles… hij wil ondanks al zijn beperkingen gewoon leven. Hij haalt diploma’s in het voortgezet middelbaar onderwijs, studeert nu Spaans en is vast van plan om rechten te gaan studeren.

Ik ben de documentaire op verzoek van Sam gaan afmaken, terwijl ik toch al flink wat jaren officieel met pensioen ben. Het werd terugkijken in meer dan 4.000 minuten film met heel veel herinneringen. Maar er gebeurde meer. Ik realiseerde mij weer dat ik eigenlijk nog een leven lang nodig heb om al die programma’s te gaan maken waar ik regelmatig aan heb gedacht in die afgelopen 45 jaar werkend in ‘Medisch Wonderland’, maar die er niet zijn gekomen. Ik concentreerde mij vooral op de patiënten en hun behandelaars, maar de mantelzorgers, de partners, de kinderen, de ouders, de verpleegkundigen en de verzorgenden bleven in die programma’s vaak aan de zijlijn staan. Zo af en toe vertel ik jonge programmamakers over de normen en waarden van de televisiejournalistiek. In die gesprekken wijs ik hen er op dat er meer is dan de ambulance-ingang, de wereldberoemde chirurg, het nieuwste medicijn, de robotchirurgie, de traumahelikopter, de medische misser, de eerste hulp en die bijzondere patiënt. Er zijn prachtige informatieve programma’s te maken met die andere hoofdpersonen. Ik heb ze door Sam weer goed leren kennen. Misschien iets overdreven om te zeggen dat ze een standbeeld verdienen, maar een serie mooie tv-programma’s zeker.

Ria Bremer
presentatrice