De dag voor zijn nee-heb-geen-baaldag, had hij te horen gekregen dat hij COPD heeft. COPD is een verzamelnaam voor verschillende longaandoeningen, waaronder longemfyseem.

“Bent u bang?”, vroeg ik hem. Hij antwoordde ontkennend. “Is het de bekende druppel?”, vroeg ik vervolgens. Dat was zo. Meneer heeft maar weinig dingen waar hij plezier aan beleeft. Hij is de enige op de afdeling die nog alcoholische dranken mag, met een maximum van drie per dag. Meer niet.

Verder houdt hij van roken en snoepen en van zijn familie. Maar ook daar zit het niet mee.

De diëtiste is tot de conclusie gekomen dat hij te dik is. Ongezond dik. En dat heeft invloed op zijn conditie. Ook het roken helpt niet mee. Meneer heeft een kleindochter die onder controle staat bij het ziekenhuis vanwege terugkerende koorts, waar geen duidelijke oorzaak voor te vinden is. Het meisje is vijf. Ooit heeft meneer me toevertrouwd dat hij zijn overleden vrouw nog ieder dag mist.

Nu woont hij niet meer thuis en mag hij eigenlijk niet zo veel. Dat roept bij mij weerstand op. Ik begrijp wel dat we denken en handelen in zijn belang. Maar wat is hier in zijn belang? Deze meneer wil geen 104 worden. Mag hij dan gewoon roken en snoepen, alstublieft?

En toch. Ik vind dat we het hartstikke goed doen, met z’n allen. Huize Frankeland en het Sint Jacobs Gasthuis (ook onderdeel van de Frankelandgroep) staan op de eerste en tweede plaats op de lijst van de Consumentenbond.

Nou, dat is een groot compliment. En toch… soms twijfel ik enorm. Doe ik het wel goed? Ik twijfel aan de beperkingen die ik onze bewoners opleg, maar tegelijk realiseer ik me dat het aftasten is.

Die uitdaging had ik nodig. Dát maakte dat ik begin dit jaar op een andere afdeling begon. Ondanks dat ik wel collega’s van mijn oude afdeling mis, heb ik geen moment spijt van mijn overstap.

Het team op deze afdeling is echt een team en ook de bewoners merken dat. Daardoor bereiken we doelen, die we eigenlijk niet voor mogelijk hielden. Weet u nog, die man die ’s nachts op de grond plast? De vloer is van de zeven dagen, vijf dagen droog geweest. Terwijl hij voorheen iedere avond op de grond plaste. Dat maakt me trots en stemt me hoopvol voor de toekomst. De lente is er. En het kriebelt.

Meneer heeft een pak aangehad dat moest voorkomen dat hij op de grond kon plassen. Met een rits op zijn rug, maar nóg krijgt hij het uit.

Inmiddels weten wij als team niet meer wat te doen. Het zeil in de kamer is deels verwijderd, aangezien het stinkt en is beschadigd. Meneer zegt zelf dat hij ook last heeft van de stank. Hij schaamt zich en zegt dat hij echt op het toilet wil plassen. Maar hij wordt niet goed wakker en doet het in een reflex. Met dit soort zaken weet je je als verzorgende geen raad, terwijl je het zo graag goed wilt doen voor je bewoners. Dus: iemand een idee?

Maar goed, de vrijmibo. Of nee, vrijdagmiddagborrel. Hoog opgeleiden drinken meer dan laag opgeleiden. Is onderzocht, dus is het waar. Een gevaar van overmatig alcoholgebruik is dat je het syndroom van Korsakov ontwikkelt: een blijvende geheugenstoornis. Ik werk dagelijks met mensen die dat hebben en ik weet wat het kan aanrichten.

En nu denkt iedereen die dit leest waarschijnlijk: ‘Ja, maar ík zal geen Korsakov ontwikkelen. Dat overkomt mij niet’. Maar is dat zo? Mensen drinken met een reden, en dat begint vaak vrij onschuldig. Maar er zijn situaties waarin het zomaar kan verergeren. Wie in scheiding ligt en al gewend is af en toe te drinken, kan makkelijk meer gaan drinken. Wie zijn targets niet haalt op de werkvloer, zal de stress misschien wegdrinken. Als die persoon bovendien zijn baan verliest, is het makkelijker om nog meer te gaan drinken. Het zijn maar twee voorbeelden.

Alcohol is ook zo ‘normaal’, ’gezellig’. Ik heb een vriendin, die niet dronk. Zaterdagavond, aan de bar ging het van: “Mag ik een biertje en een chocomel?” Of wanneer het iets vroeger op de avond was: “Een biertje en een thee… heeft u ook honing?” Mijn vriendin werd er niet ongezelliger van. Het waren geweldige avonden, ondanks dat zij niet dronk. Nu drinkt ze af en toe een wijntje. Ik merk geen verschil.

De vrijmibo:een tijdje geleden mateloos populair. Nu is de trend eigenlijk al op zijn retour en (gelukkig) niet binnen ieder bedrijf een gewoonte. Op de vrijdagmiddag wordt er meestal gewoon gewerkt. En dat is maar goed ook. Targets worden gehaald, relaties lopen soepeler. Je hoeft immers niet uit te leggen waar je was, met wie, en waarom je naar drank ruikt.

Zonder gekheid: iedereen kan Korsakov ontwikkelen. Het staat totaal los van IQ. Het misverstand dat het een syndroom is voor laagopgeleide, zielige, oude mannen moet maar eens de wereld uit.

Nu de twee heren nieuw op de afdeling zijn komen wonen, merk ik een verschil. Klaas neemt het nu op voor de verzorging. Hij blijft langer in de huiskamer, in plaats van direct naar zijn kamer te lopen om op bed te gaan liggen. Een nieuwe bewoner moest de tafel afruimen, maar bleef weglopen. Klaas sprak hem daar op aan, waarna de bewoner alsnog zijn taak volbracht.

De andere nieuwe bewoner is een verhaal apart. Hij biedt aan om te vegen, om ons verzorgenden te helpen met de afwas en vraagt of zijn tafelgenoten assistentie nodig hebben bij hun corveetaken.

Sociale druk is de mens niet vreemd. Het is boeiend om te zien hoe dat ook werkt bij mensen waarvan verwacht wordt dat ze niet gevoelig zijn voor de mening van anderen. Eén van de nieuwe heren trekt zich wel degelijk iets aan van de mening van zijn tafelgenoot. Klaas lijkt een voorbeeldfunctie op zich te willen nemen. Een ander bemoeit zich nergens mee en gaat zijn eigen gang. Houdt zich aan de afspraken en laat soms zijn ongenoegen blijken, maar doet het ondertussen wel. En weer een ander is sociaal, behulpzaam en gaat ook zijn eigen gang.

De bewoners zijn van personeel én van elkaar afhankelijk. Men beïnvloedt elkaar voortdurend. Als wij, als personeel, de bewoners blijven aansturen en zorgen dat ze samenwerken, begint mijn werk toch echt op managen te lijken. Mijn collega´s en ik zijn managers. En we zijn hard op weg een sterk team te vormen.

Hoe bewaak je dan de balans? Hoe ver had ik moeten gaan? En in hoeverre is mijn keuze gebaseerd op hoe ik me op dat moment voel? Dat is de vraag. Hoe houden anderen de balans in de gaten?

Door ze de dingen te laten doen die ze zelf kunnen, hopen we dat ze op lange termijn de regie over hun leven weer terug hebben. Het moet een ‘thuis’ worden. Maar wel een thuis met een duidelijke structuur. Dat leg ik dus ook aan hen uit. Ze begrijpen het wel. “Maar wijffie, daar heb ik toch helemaal geen zin in. Laat mij maar op m’n nest liggen”, verzucht één van de heren. En dat is dus de uitdaging. Om het zinloze weer zinvol te maken.

Het deed me wel denken aan een andere discussie. Wanneer bewoners van een verpleeg- of verzorgingstehuis langer dan veertien dagen in het ziekenhuis verblijven, kunnen zij hun kamer kwijtraken. Ze kunnen hun kamer aanhouden, door een vergoeding te betalen. Per dag die een bewoner langer dan veertien dagen in het ziekenhuis ligt, betaalt hij of zij dan een eigen bijdrage. Ziekenhuisopname gaat overigens niet van de eigen bijdrage van de zorgverzekering af.

“Als een huurder naar het ziekenhuis moet, zegt de huurbaas ook niet: voor de periode dat je in het ziekenhuis ligt, hoef je geen huur te betalen. In een verpleeghuis lopen de kosten wel door, maar de kostenvergoeding niet”, was het antwoord van ActiZ-directeur Aad Koster. De vergelijking met een gewoon huurhuis maakt het net even duidelijker. Dat werkte ook zo in de discussie met de Korsakovbewoners. Wachtlijst houdt in: woningnood. Tegen iemand die dringend op zoek is naar woonruimte kun je niet zeggen, “Ja, nou… er woont al iemand in dat huis. Die betaalt geen huur, maar dat komt omdat de bewoner in het ziekenhuis ligt. Nee, ik weet niet hoe lang nog. Maar ja.. is pech hebben.” Zou dat wel zo moeten werken bij verpleeghuizen?

Persoonlijk hecht ik weinig waarde aan status en aanzien. Lekker belangrijk wat iemand verdient of aan hoeveel mensen die persoon leidinggeeft. Een hork blijft een hork. Dat verandert niet wanneer iemand elke dag naar het werk gaat met een taxi, omdat het kan. Grote kans dat die persoon op rekening mag rijden. Maar wanneer men het sociale vermogen mist om de chauffeur als mens te zien en dat laat zien door ontbrekende volzinnen en een fooi, dan ben je voor mij een hork met geld en een leidinggevende functie.

Carrière maken is voor veel mensen slechts meer geld en aanzien. Voor mij ligt dat anders. Carrière gaat óók over de maatschappelijke positie van een persoon. Werk en inkomen, de grootte en staat van een huis, de buurt waar iemand woont, het hoort er allemaal bij. Maar wanneer je dat allemaal hebt, maar niet de moeite neemt om iemand te groeten op straat, ben je dan lekker gelukt? Dan donder je toch gewoon weer onder aan de maatschappelijke ladder? Zit je dan met je plasmatelevisie en vier keer per jaar op vakantie. Dan ben je voor mij een hork met een plasmatelevisie, die weinig thuis op de designbank hangt, maar net wat vaker in een hangmatje in een ver oord. Voor mij is het belangrijk om leuk te blijven.

Ik maak carrière op mijn manier. Ik ben naar een andere afdeling gegaan om mezelf meer te ontwikkelen. Ik koos bewust voor een afdeling die bij mijn interesses en kwaliteiten past. Ambieer ik dan geen leidinggevende functie? Jawel, maar het is voor mij niet het belangrijkst. Ik wil genoeg verdienen om rond te komen en niet met tegenzin naar mijn werk gaan. Ik wil een uitdaging hebben op mijn werk, ontwikkelen, leren en kennis opdoen. En dát maakt mijn loopbaan gewoonweg succesvol. Dus ik maak wel degelijk carrière.

Voor mijn ontwikkeling is deze site ook  belangrijk geweest. En dat is nog zo. Ik heb me eindelijk op schrijven kunnen storten, heb ge-abseild, interviews gegeven, in de Libelle gestaan en ik ben er achter gekomen, dat ik me nog meer kan richten op persoonlijke groei door te veranderen van afdeling. Door een jaar te schrijven, laat ik vijf jaar op één afdeling achter me.

Van Frankeland vind ik het sportief dat ik toestemming heb om een ’kijkje in de keuken’ te geven. Zij grepen dan ook nooit in, doen niet aan censuur en gebruiken het blog om zaken te verbeteren. Dat vind ik bijzonder. Zij zien altijd verbeterpunten en realiseren zich dat het de werknemers zijn die deze punten uit moeten voeren. Ik word regelmatig aangesproken door familieleden, collega’s en bestuur, over het blog.

Zo weet ik dat ik niet ´tegen mezelf praat´. Ook dankzij de reacties die ik van u krijg, weet ik dat het blog gelezen wordt. Opvallend is dat u het vaak met me eens bent, of zich herkent in de stukken. Wanneer dat niet zo is, dan mag er natuurlijk alsnog gereageerd worden.

Nu we een jaar verder zijn, wil ik van u weten welk stuk u het best is bijgebleven. Of waar u het meest van heeft genoten. Welk stuk heeft u geraakt? Ik ben erg benieuwd en ik kijk dan ook uit naar de reacties.

Tot slot wil ik iedereen een hele fijne kerst en een goed nieuwjaar wensen. Ben benieuwd wat 2011 voor ons in petto heeft.

Inmiddels is de vloer klaar en staat de kerstboom in de huiskamer. De tijd van liedjes, vrede op aarde, lichtjes, veel eten en familiebezoek. Een samenvatting van wat bewoners met kerst associëren, toen ik het hen vroeg.

Helaas is dit ook de tijd van stilstaan bij wie er is overleden en realiseren dat ouderdom met gebreken komt. Gelukkig is er een aantal bewoners dat zich niet realiseert dat hun partner, of zelfs kinderen zijn overleden. En gelukkig realiseren ze zich niet altijd dat ze dementerend zijn…

“Ik vind er niks aan, aan ouder worden.”
“Meid, weet je wel dat ouder worden een zegen is?”
“Ja, dat zal. Maar ik heb het aan mijn hart en alles doet me pijn.”
“Joh, wees blij dat je je verstand nog hebt, dat is pas erg, wanneer je dat verliest.”
“Ja, dat is waar.”
“Kijk, wat een prachtige boom is dat.”
“Ja, thuis heb ik er ook zo één, maar dan met rood.”
“Waar woont u?”
“In Schiedam.”
“Nou zeg, dat is toevallig. Ik woon ook in Schiedam.”
“Dat is zeker toevallig. Ja, ik woon er al lang hoor. Misschien verhuis ik nog wel, maar ja, ik word ook ouder. Daar vind ik niks aan, ouder worden.”
“Meid, wees blij dat je je verstand nog hebt, dat is pas erg, wanneer je dat verliest.”
“Dat is waar.”

Hij nam de medicijnkar mee, terwijl ik er mee bezig was. Het viel niet mee om hem te overtuigen de kar los te laten. Toen hij dat uiteindelijk deed, sloeg hij me in mijn gezicht. Nadat hij bij verschillende bewoners van het appartement was weggestuurd, was hij nog onrustiger. Ik probeerde hem in een stoel te laten zitten en hem te laten vertellen wat er dwars zat. Toen hij eenmaal zat, schopte hij tegen mijn scheenbeen.

Uiteindelijk wilde hij op de gang tegen een rolstoel aan plassen. Ik wilde hem begeleiden naar de wc, maar toen hij me zag, sloeg hij me op mijn schouder en greep hij me bij mijn polsen. Uiteindelijk liet hij los en was mijn gezicht weer aan de beurt.

Het was duidelijk: ik kreeg de man echt niet rustig en mijn collega greep in. Ze ging met hem zitten en gaf hem iets te drinken. Ik was inmiddels bijna klaar met delen van medicijnen, maar keek nog wel even na of ik alles goed gedaan had.

De bewoner stond op en duwde mijn collega aan de kant. Ze sprak hem aan en hij sloeg haar. Ik wilde de medicijnkar wegzetten, maar hij greep de kar vast. Weer moest ik de kar tegenhouden en weer kreeg ik een klap in mijn gezicht.

Omdat hij tegen andere bewoners lelijk deed, in de gezamenlijke huiskamer, begeleidden mijn collega en ik hem uiteindelijk naar zijn kamer. Ook dat ging met een hoop duwen en trekken. Inmiddels was het laat, iedereen onrustig en ik was nog niet klaar met de medicijnen.
Het vechten tegen de klok is niet te doen, wanneer er andere taken zijn. In zo´n geval weet ik niet altijd wat wijsheid is.

Die opmerking valt niet bij iedereen goed. Sommige mensen kijken uit naar de feestdagen, anderen zien er best tegenop. Het zorgt wel voor een gesprek waarin het Sinterklaasfeest wordt besproken. Alle bewoners zijn bekend met het feest, maar het werd niet bij iedereen gevierd. Of heel sober.
Ik vertel over hoe ik de rommelpiet altijd erg eng vond, maar wel spannend. Omdat hij rommel mocht maken, terwijl wanneer ik dat zou doen, het stout zou zijn bevonden.
De spanning van het zetten van de schoen komt ook voorbij. Uit bed komen en je afvragen of de Sint is geweest.

Een aantal dagen geleden zat ik in de nachtdienst. Ik had bij de supermarkt flink ingeslagen. Met een tas vol kruidnoten en chocoladeletters, ben ik de tafels gaan dekken.
Op 3 december vieren we op de afdeling het Sinterklaasfeest. Iedere bewoner krijgt een cadeautje, voorzien van een gedicht. Daar wordt uitgebreid de tijd voor genomen. Speculaas, warme chocolademelk, liedjes. Ieder jaar is het weer een succes.

Zo’n feest is leuk. Maar wakker worden en merken dat de Sint de tijd nam en niet stilletjes het huisje voorbij ging, leek me ook echt bijzonder. 
 

Dat er geen bekende Nederlanders op pleinen en balkonnetjes staan te schreeuwen vanwege de bezuinigingen in de zorg, is eigenlijk geen nieuws. Maar wat er nu gebeurt, met die schreeuw, geeft wel een goed beeld van wat Nederland belangrijk vindt.

Verplegend personeel heeft geen tijd om naar buiten te gaan met een bewoner. Of om een kwartiertje te kletsen na een wasbeurt. En dat lijkt niemand echt een groot probleem te vinden. Ivo Niehe op de bres voor de ouderen? Carice van Houten die dramatisch haar hoofd laat zakken bij het zien van de bezuinigingen in de zorg, het hoofd in de nek gooit en schreeuwt: “Houdt het dan nooit op!?” Dat zou mooi zijn. Maar de realiteit is dat men wél de tijd neemt om dagen, weken achtereen minstens één keer op een dag in de media te melden dat Nederland ’schreeuwt om cultuur’. Hele campagnes, televisiespotjes en advertenties zijn met de snelheid van het licht in elkaar gepeuterd. Want er wordt bezuinigd op cultuur! Dat is nieuws!

Jammer dat Nederland ook piept over de slechte kwaliteit van de zorg, maar daar blijkbaar toch liever over wil zeuren, dan een vuist te maken en op verschillende locaties in Nederland een potje te schreeuwen om meer tijd in de zorg. Huilen en stampvoeten mag ook. Alle frustratie er uit. Frustratie om opa, oma, vader, moeder, buurvrouw. Frustratie omdat de zorg een ondergeschoven kindje is. Slechts belangrijk in partijprogramma’s, als opvulling van nieuwspagina’s, wanneer er eigenlijk geen nieuws is.

Frustratie om de zorg als onderwerp in praatprogramma’s, waarin mensen aan het woord komen die hele slechte ervaringen hebben met verpleging en verzorging. De uitgelichte, individuele zaken. Zo was er bijvoorbeeld de dochter die geluidsopnamen maakte van één verzorgende die flink de fout in ging door lelijk te doen tegen een mevrouw. Waarbij zij model stond voor ‘de verzorging’. Nederland sprak er schande van.

En datzelfde Nederland maakt zich heel druk om cultuur. Zeker heel belangrijk. Die mening deel ik. Maar wij schreeuwen al zo lang. Wanneer worden wij nu eens gehoord?

Elke dochter deed dit op haar eigen manier. Het waren dan ook compleet verschillende vrouwen. De één was tevreden met de zorg die wij als afdeling leverden. De ander was voornamelijk zeer ontevreden en eigenlijk altijd boos.

Het gevoel van boosheid, kwam voort uit onmacht. Dat begrepen wij allemaal. Maar het werd wel steeds lastiger om deze dochter serieus te nemen.

Mantelzorgen is zwaar. Dat zal ik niet ontkennen. Maar dan lijkt het me juist handig om met de verzorging samen te werken. Want wat was het onvermijdelijke gevolg? Voor de ‘lieve’ dochter werd gerend. En de ‘klaagdochter’ kon op haar kop gaan staan, maar zij werd minder gehoord. Ze heeft het geprobeerd. Ze heeft gegild, staan stampvoeten, met deuren geslagen en haar zus ondersteboven staan schreeuwen, in een volle huiskamer. Wanneer we tot de kern kwamen, bleek dat ze zich puur machteloos voelde.

Het lag niet aan ons, het lag aan haar beleving. Frankeland schakelde daarom maatschappelijk werk in voor de dochter. Daar was ze mee geholpen. Net als de afdeling, en uiteindelijk ook onze bewoonster.

Goede communicatie tussen mantelzorg en verzorging is noodzakelijk. Het gaat namelijk niet om gelijk. Het gaat om het leveren van zorg waar iedereen zich in kan vinden. Met de bewoners en de mantelzorg op nummer één.

Ook bij ons op de afdeling hebben we een aantal mantelzorgers. Klinkt vreemd misschien, aangezien de mensen op de afdeling al 24 uur zorg krijgen van de verpleging. Maar ze zijn er. Acht mantelzorgers.

Zo is daar de zoon die elke dag trouw zijn moeder bezoekt. Hij drinkt een kopje thee met haar bij de tv in de gezamenlijke huiskamer en brengt haar naar bed. Dat slaat hij geen dag over.

En we zien iedere dag twee echtgenotes van bewoners, die helpen met het aanbieden van de warme maaltijd aan hun man. Ook zorgen ze voor de was, voor kleine boodschappen en komen ze gewoon om te kijken hoe het gaat. Wanneer de mannen van alle gemakken voorzien zijn, geven de dames andere bewoners zelfs hulp. Dat varieert van het aangeven van een rollator tot een glas limonade inschenken of iemand helpen met opstaan vanuit een stoel.

Het lijken kleine, onbenullige dingen. Maar wij als verzorging zijn er enorm mee geholpen. Daarnaast heb ik ook gewoon erg veel respect voor de manier waarop deze mensen zich iedere dag weer inzetten, voor de persoon waar zij zo van houden. Het gaat om mensen die zelf een huishouden runnen, die ook wel eens een baaldag hebben, die soms eigenlijk geen tijd vinden, maar het zo oplossen dat ze er toch zijn. Op een ander tijdstip, of door iemand anders te regelen die langskomt.

Dat er een dag is speciaal voor mantelzorgers, dat vind ik mooi. Zij zetten zich 365 dagen per jaar in. Dus die ene dag waarop een ander zich inzet voor hen, is ze gegund.

Maar…..
Ik ga wel een heleboel mensen missen. Bewoners, familie en collega’s. Zo heb ik een collega, waar ik nu al zeven jaar mee samenwerk. Een soort collegavriendinnetje dus. En ik wil haar meenemen. Maar ja, dat wil zij dan weer niet.

Er is best veel gebeurd in de zeven jaar, die ik bij Frankeland werk. Ontwikkelingen, zowel binnen de organisatie, als op persoonlijk vlak. Dus ik weet best dat het allemaal goedkomt. Dat heb ik eerder gezien. Maar ik kan dat gevoel van weemoed en de lichte spanning voor het onbekende soms niet onderdrukken. Frankeland bestaat dit jaar 160 jaar. Dat zijn 160 jaren ontwikkeling, verandering en groei. Frankeland is er alleen maar beter van geworden. Onlangs is Frankeland een Parkinsonafdeling gestart en nu dus een afdeling die zich richt op Korsakov. Een grote stap voor Frankeland en ook voor mij. Ik ben benieuwd welke ontwikkelingen we nog meer samen doormaken. De tijd zal het leren.

Maar aan de andere kant is het tijd voor iets anders, ik wil me ontwikkelen. Een andere afdeling, een nieuwe uitdaging en misschien wel de mogelijkheid om weer te leren. Ik heb er zin in. En het mee opbouwen van een afdeling, dat kan ik, dat weet ik zeker. Maandag heb ik een sollicitatiegesprek. Het is een kennismakingsgesprek met het afdelingshoofd van de Korsakovafdeling. Ik ben heel erg benieuwd en heel erg enthousiast. Vrienden en familie die weten wat mijn plannen zijn, vinden dat het echt iets voor mij is. Dat vind ik ook en hopelijk is het afdelingshoofd, waarmee ik het gesprek heb, het daar ook mee eens.

Ik houd je op de hoogte! En tips voor het gesprek zijn bovendien van harte welkom!

Gisteravond was een collega ziek, met als gevolg dat ik er voor een groep bewoners alleen voor stond. Ik was in mijn eentje verantwoordelijk voor het eten, medicatie, rust, activiteit en het naar bed brengen van de bewoners. Ik dacht: “help!” De chaoot in mij is maar gewoon begonnen, maar ik merkte dat die langzaam aan het verliezen is.

Hoe?
Ik heb de tijd gewoon heel anders ingedeeld. De medicatie en de maaltijd vielen aardig te combineren, zonder dat de bewoners daar onrust bij ervoeren. Tijdens het nagerecht ben ik begonnen en na de medicatie is men in de huiskamer gaan zitten. De koffie is geschonken door een collega, die meehielp terwijl ik de laatste medicatie gaf. Langzaamaan ben ik begonnen met het naar bed brengen van de mensen die er om vroegen en de mensen die al de hele dag in dezelfde houding in hun rolstoel zaten. Voor ik het wist lag iedereen rustig te slapen en had ik de afwas gedaan.

Ik kan me een avonddienst herinneren, niet al te lang geleden, waar de chaoot in mij nog flink aanwezig was. Mensen wilden niet naar bed en ik wilde hen niet tegen hun zin in naar bed brengen. Ik kwam vervolgens tijd te kort en de onrust in mij sloeg om in onrust bij de bewoners. In één keer wilde iedereen naar bed en kwam ik weer tijd te kort.

Gisteren hebben mijn collega’s aan de andere kant van de afdeling samen gezorgd voor een groep bewoners in dezelfde tijd die ik had. We waren ongeveer tegelijk klaar met de werkzaamheden. We hadden zelfs nog tijd over.

Door de tijd te nemen, hou je soms tijd over.

En dat dat niet altijd lukt, werd vandaag weer pijnlijk duidelijk. Antonie Kamerling is overleden. Ik werd wakker met dat nieuws. Kippenvel. Het schijnt zo te zijn dat Antonie al geruime tijd depressief was. Wat lijkt me dat vreselijk. Dat je zo depressief bent en geen andere uitweg ziet dan het leven te laten voor wat het is en daarmee onder anderen je vrouw en kinderen achter te laten. Hij schreef voor deze site een ontzettend leuk stuk. Althans, ik vond het een leuk stuk. Daar wil ik vandaag liever even bij stilstaan.

Ik dacht natuurlijk ook aan de ouderen die recht hebben op steunkousen, maar slechts 1 paar, want anders is het te duur. En natuurlijk zijn aangepaste schoenen nodig. Maar dan alleen wanneer er een zeer ernstige afwijking aan de voeten is. En dat bepaalt niet de bewoner (“Au, zuster, au, au… niet zo hard”, bij de lichtste aanraking), maar dat bepalen ‘de regels’. En ik ben heus geen anarchist en regels moeten er zijn, maar wat mij stoort is dat alles zo onpersoonlijk voelt. Ik kon die 25 euro niet missen. Maar de mensen die in mijn portemonnee kunnen kijken, tot op zekere hoogte, vinden van wel. Want ik heb te veel zorgtoeslag gekregen en mag dat ook terugbetalen.

Dat vind ik irritant. Net als dat ik het irritant vind dat ik op mijn werk soms plof van frustratie, omdat we tegen regels aanlopen die niet moeten mogen. Aangepast bestek, rollators, rolstoelen, etc. Allemaal hulpmiddelen die er wel zijn, maar waar niet iedereen gebruik van kan maken. Of wel, maar dan uit eigen zak. Of deels uit eigen zak. Ik heb geen oplossing hoor, dat niet. Maar vind het zo frustrerend af en toe.

Maar ik ben wel weggeweest. Er zijn gelukkig geen bewoners overleden. Dat laatste stukje afscheid nemen vind ik belangrijk en als dat tijdens mijn vakantie is, voelt dat niet fijn. We hebben er zelfs mensen bij. Geen bewoners, maar personeel. En ik ben nogal nieuwsgierig aangelegd, dus dat is nog een soort spannend. En wat grappig dat dat in de herfst gebeurt. Want herfst is verwant aan het Middelnederlandse woord ‘hervest’ en het Engelse woord ‘harvest’, wat oogst betekent. En wij hebben een nieuwe oogst personeel binnengehaald.

Behalve bij overmatig alcoholgebruik, kan Korsakov ook voorkomen door ernstige ondervoeding of bijvoorbeeld langdurig gebruik van harddrugs. Er is een tekort aan vitamine B1 en daarbij is het centrale zenuwstelsel aangetast. Dat komt bij alcoholisten het meest voor en zij vormen de grootste risicogroep.

Mensen met Korsakov hebben er belang bij dat zij worden behandeld volgens het 4 K-model. Aangezien de spelling inmiddels veranderd is, gaat het om de klank, niet om de spelling. Kort, Concreet, Consequent en Continu. Informatie moet kort en bondig worden overgebracht. Het is beter zo concreet mogelijk bij het hier en nu aan te sluiten, door de situatie zichtbaar te maken. Verzorgenden moeten in vergelijkbare situaties hetzelfde handelen. Dit biedt duidelijkheid en houvast.

De patienten hebben moeite met onthouden, maar ook met het opnemen van nieuwe informatie. Daarom moeten ze ook confabuleren (dingen verzinnen) om het niet uit te laten komen. De familie en/of directe omgeving kan dat wel heel goed merken. Maar de buitenstaander gelooft het verzonnen verhaal vaak gelijk, omdat de patient het geloofwaardig weet te brengen.

De patiënt vergeet ook dat hij last heeft van geheugenverlies. Wat voorkomt is dat mensen met Korsakov informatie van verschillende bronnen aan elkaar koppelen. Het grootste verschil met dementie is dat de intelligentie geen schade oploopt. Het is daardoor lastig inschatten wat iemand nog zelf weet en kan en waar hij of zij hulp bij nodig heeft. Het begrip blijft relatief goed intact. Wat ook anders is aan het syndroom van Korsakov, is dat het geen progressieve ziekte is. De opgelopen schade is onomkeerbaar, maar verergering is te stoppen. Bij een klein percentage (ongeveer 15 tot 20 procent) van de patiënten is er zelfs een sterke verbetering te verwachten. Eenzelfde percentage laat niet of nauwelijks herstel zien. Op sociaal gebied kan de patiënt niet goed meer functioneren. Voordat de ziekte ontstond, heeft de alcoholproblematiek vaak al gezorgd voor verlies van contact met familie en vrienden. Korsakov-patienten lijden dan ook vaak een teruggetrokken en geïsoleerd bestaan. Omdat ze bijvoorbeeld afspraken vergeten en confabuleren, vinden anderen hen dikwijls onbetrouwbaar. Patienten worden vaak passief en tonen geen enkel initiatief. Zo raken ze gemakkelijk in een isolement. Als ze dan vervolgens gedwongen worden iets te ondernemen, is dat vaak zo bedreigend dat ze agressief reageren.

Het aantal mensen met het syndroom van Korsakov lijkt de laatste jaren toe te nemen. Vandaar dat ik me daar op wil richten. Wanneer bij ons in Frankeland mensen met Korsakov opgenomen worden, vind ik het belangrijk om te begrijpen wat de ziekte inhoudt en welke behandeling het beste aansluit op de behoeften van de bewoner.

Zó negatief
Wanneer we met weinig mensen zijn aan het begin van een dag is het zelden “Kom op, dat gaat lukken!” Meestal is er iemand die begint over de druk. “Ik stond gisteren ook al alleen op die groep.” Of “ik heb altijd de zware bewoners.” En dan moet je nog beginnen… Soms moet je gewoon roeien met de riemen die je hebt. En ook ik heb wel eens iets te zeuren, over dingen waar je niks aan kunt doen, zoals ziekmeldingen. Dan heeft zeuren ook eigenlijk geen zin. Maar er zijn genoeg dingen die iedereen ziet, waar iedereen over klaagt, maar waar we niks aan doen.

Wanneer ik een wond moet verzorgen en een lege doos verbandmateriaal tegenkom… Of wanneer ik iemand wil wassen, maar eerst washanden mag halen aan de andere kant van de afdeling…. Medicijnen die achter slot en grendel staan, waarvan de helft ontbreekt op het moment dat je medicijnen gaat delen… Een bewoner die je kwijt bent, omdat niemand heeft doorgegeven dat diegene met familie mee is… Die dingen doen we écht zelf. Het scheelt een heleboel irritatie en tijd, wanneer we samenwerken aan een oplossing in plaats van het herhalen van irritaties.

Daar erger ik me dus kapot aan. Ik wil dit niet, ik ben zo niet en ben bang dat wanneer ik terug ben van vakantie er niks veranderd is. Ik ben van het aanpakken, maar moet ook tegelijkertijd bekennen dat ik ook wel eens denk dat het écht geen zin heeft om me in te zetten, wanneer anderen dat ook niet doen.

Help
Wanneer ik er, zo in mijn vakantie, vanaf een afstandje naar kijk, komt de volgende vraag naar boven: “Hoe zorg je dat je jezelf blijft, wanneer de negatieve situatie je mee dreigt te trekken?” Niet leuk, maar het is wel de realiteit. Maar ik wil echt weten hoe anderen dit ervaren en waar de oplossing ligt. Of misschien wel het probleem…

In april klaagden werknemers over de zorg op een afdeling, meldt een woordvoerder van een zorgaanbieder in Den Haag. De organisatie stelde daarop een onafhankelijk onderzoek in en stelde de Inspectie voor de Gezondheidszorg op de hoogte. Het onderzoek, dat uitgevoerd is door een bureau dat  door de zorgaanbieder ingeschakeld is, wees uit dat de klachten inderdaad terecht waren. Vijf medewerkers die betrokken waren bij de misstanden zijn in juni ontslagen. Het gaat hierbij onder andere om de afdelingsmanager, die de zaken niet goed zou hebben gecorrigeerd. Inmiddels is een deels vernieuwd team op de afdeling aan de slag.

En ik?
Ik spreek zelf wel collega’s aan, wanneer ik twijfel aan hun intenties of iets niet begrijp. Maar ook dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. En toch blijf ik dit doen, ook al weet ik dat het me soms in de problemen kan brengen. En ik geef toe, dat gaat soms iets te ongenuanceerd. Maar soms twijfel ik ook wel eens of ik überhaupt een melding maak van iets. Van een dusdanig bizarre klacht die de zorgmanager waarschijnlijk echt, echt, echt niet gaat geloven. Echt waar! Ik zou willen antwoorden dat ik zelfs dan uiteraard actie onderneem, maar helaas kan ik dat niet. Want het ‘probleem’ is dan wanneer je eenmaal bekend staat als iemand die anderen aanspreekt, dat je dan misschien niet meer serieus genomen wordt. Al heb je gelijk.

En jij?
Dus mijn vraag is eigenlijk, wat doet de rest van Nederland in zo’n geval?

Wat ik vooral merk, is dat ik moe wakker word, moe ga werken en moe thuiskom. Waarschijnlijk omdat ik al jaren geen echte vakantie neem. Wel eens een paar dagen, maar nooit weken achter elkaar. En zeker geen drie.

“Ga je nog op reis?” vraagt een bewoner. “Nee,” zeg ik, “misschien dat ik op het laatste moment iets boek. Maar het plan is om gewoon eens op mijn kont te gaan zitten en helemaal niks te doen.” De bewoner komt tot de conclusie dat ik me dat wel voor kan nemen, maar dat dit me toch niet lukt. Ik ben bang dat dit klopt, maar ik ga het lekker toch proberen. In de weken waarin ik vrij ben, organiseert Frankeland elke woensdag een sportavond voor het personeel. Ik heb me opgegeven, dus ik zal gaan. Maar dan is het wel mijn grote uitdaging, om dan wel naar de les te gaan, maar niet naar de afdeling.

Daarom zorg ik er dus voor dat ik al mijn taken af heb, voor ik drie weken niks ga doen. Ik ben benieuwd…

Nou, dit is leuk zeg! Ouderen van verzorgingshuis Transwijk konden een wens doen en zagen deze in vervulling gaan. Zo komt het dat een aantal ouderen mochten kamperen op een meubelboulevard.

We doen al veel leuke dingen
In Frankeland doen we veel voor onze mensen, maar kamperen? Dàt hebben we nog niet gedaan. Wel zijn er bewonersvakanties. Met een klein groepje bewoners gaan we naar een vakantiehuisje, van alle gemakken voorzien en zo hebben ook onze ouderen een vakantie. Frankeland heeft zelfs een huis in Spanje en een vakantiehuisje in Rockanje. EN dan zijn er nog de uitstapjes. Zo bezoeken we met regelmaat Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, Keukenhof, we bezoeken kerstmartkten, gaan naar het strand en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Maar wat kunnen we nog meer doen?
Wat ik me afvraag is wat we nog meer kunnen doen? Misschien activiteiten op de afdeling. Eigenlijk wil ik vragen of u hier een idee over heeft. We hebben feestweken met een thema. Zo hebben we seizoenen als thema gehad, we hebben oude ambachten gehad. Maar wat doen andere huizen? Kamperen is natuurlijk te gek, maar waarschijnlijk niet haalbaar. Wat doen huizen in uw buurt voor ouderen? En wat kunnen wij nog leren van andere huizen?

Laat het me weten!
Ik ben erg benieuwd naar uw idee en wie weet voeren wij het op de afdeling uit. Dan zal ik er een verslag over schrijven, met foto’s.

 ”Kijk uit hoor, ze bijt Matthijs steeds in z’n oren. En jij hebt ook oorbellen, straks hangt ze daar in.”

Sonja vliegt naar m’n schouder. Ze hangt niet direct in mijn oren, maar kijkt me eigenwijs aan. En vervolgens begint ze keihard in m’n oor te tetteren. Ze vliegt door de kamer, zit op de tv, op het bed, in het raamkozijn en weer op mijn schouder. Ze heeft mijn oren met rust gelaten, maar zit in m’n haar. En wat ik ook probeer, ze blijft daar. In m’n nek, onder m’n haar. Soms trekt ze er even aan.

Mevrouw V en ik hebben de slappe lach. Sonja ging direct haar kooi in toen ik het vroeg, maar we hebben haar er nog even uit gelaten omdat ze zo goed luisterde. Maar helaas luistert ze dus niet meer en ik krijg haar niet uit m’n nek! Uiteindelijk ben ik het zat en ik doe alsof ik de kamer verlaat. Sonja vliegt uit mijn haar, naar de tv en terwijl ik naar haar kooi loop, vliegt ze weer naar mijn schouder. Ze tettert nog wat in m’n oor en gaat zo haar kooi in.

“Kun je haar gelijk meenemen naar de gezamelijke huiskamer?”, vraagt mevrouw V. Ik loop met de kooi de huiskamer in, waar Sonja haar vaste plek heeft en ik zet de kooi neer. “Oh, wat leuk is dat hè”, vinden de bewoners in de huiskamer. “Kan ze er ook uit?”, vraagt een meneer. “Nee hoor” zeg ik, “Matthijs is op vakantie”. Begripvol knikken de bewoners. “Ja, dat is jammer, dan maar als hij terug is” vinden ze. En dat vind ik nou ook.

 Zelfs heb ik wel darmproblemen, maar mijn fobie heb ik al langer. Van kinds af aan al. Maar ik dacht dat ik de enige was… Totdat ik het op internet opzocht en er achter kwam dat ik dus echt niet de enige ben. “Het is wereldwijd de zevende meest voorkomende fobie. Minstens 115.000 Nederlanders en Belgen lijden eraan, aldus Wikipedia.

In de zorg…
Maar het is bepaald niet handig wanneer je in de zorg werkt, zoals ik. Hoe vaak komt het niet voor dat mensen moeten overgeven? Gelukkig weten mijn collega’s er van en willen ze me ontzien wanneer iemand moet braken. Ik heb aangeboden om in ruil, taken over te nemen die zij moeilijk, lastig of vervelend vinden. Eerlijke ruil… je moet wat, toch?

 Er is hulp
Voor mensen zoals ik bestaat de Stichting Emetofobie. Op hun site staat informatie je kunt er zoeken naar hulp en lotgenoten. Voor mensen die nog niet weten wat emetofobie inhoudt, citeer ik nog een stukje van hun  site,

“Door hun angst vermijden mensen met een overgeeffobie diverse situaties, waarin ze zelf zouden kunnen overgeven en niet op tijd weg kunnen. Ook de nabijheid van mensen die wellicht gaan overgeven en factoren die misselijkheid kunnen veroorzaken, zoals bepaald voedsel en drank, worden vermeden. Als ze de confrontatie wel aangaan, hebben zij vaak last van angst en/of paniekaanvallen. De misselijkheid bij angst zorgt ervoor dat mensen met een overgeeffobie in een vicieuze cirkel terechtkomen. Ze worden misselijk van de angst, en daarna angstig van de misselijkheid.”

Zo, nu weet je iets meer over mij en mijn fobie…

Hij kijkt me aan en zegt: ”Die foto van jou, die kaart van de stukjes die je schrijft, die staat bij mij onder Antonius.” Antonius van Padua. Ik moet even denken… maar dan gaat er een lichtje branden. Daar heeft de bewoner een beeld van in zijn appartement. Het is een belangrijke heilige in katholieke kringen. Daar wordt deze heilige aangeroepen om kwijtgeraakte zaken terug te vinden. Het aanroepen werkt met een spreuk:  ’Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik m’n (zoekgeraakte spullen) vind.’

De bewoner kijkt me aan en zegt. “Ik denk dat het helpt.” Mijn foto staat dus onder Antonius, op de kamer van die bewoner. Ergens geeft dat me wel weer hoop. Is het bijgeloof? Is het gewoon hoop? Ik heb geen idee. Maar wanneer alle bewoners verzorgd zijn en op bed liggen, loop ik over de afdeling en ik mompel tóch een aantal keer, “Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik mijn telefoon terug vind.” Hopelijk werkt het.

“Wie bezuinigt op zorg,  is sociaal gehandicapt” (Loesje)
Ik hoor graag jullie reactie!

Dat dus… Daarnaast schrijf ik elke week een dagboek op deze site, maar een echt dagboek is het niet. Ik laat niet veel van mezelf zien, meer van wat ik meemaak. Niet dat dat erg is. Maar deze week heb ik ineens de behoefte om meer te delen.

U kent mij misschien wel al een beetje… Ik sta er om bekend dat ik me druk kan maken om onrecht. Ik heb kwetsbare momenten, stampvoetmomenten en momenten waarop ik me even heel klein voel. En soms raakt mijn energie op. Dat komt dan vanzelf weer goed, maar nu dus even niet.

Hier krijg ik energie van!
Ik ben zo vreselijk moe! Ik heb het geluk dat ik nachtdiensten heb, momenteel. Ik slaap veel en lang, overdag. Ik heb geen energie. Of het aan het weer ligt, of aan mij, geen idee. ’s Nachts gaat het prima overigens. Er is weinig tijd om te zitten en dus weinig tijd om in te storten. Volgende week heb ik 5 dagen vrij. Daar kijk ik zo naar uit. En ik weet ook best dat ik het ga redden, met het beetje energie dat ik nu heb. Ik vond namelijk een envelop in mijn postvak, met een gelukspoppetje er in. Het is afkomstig van een familielid van een onlangs overleden bewoner. Op het begeleidend kaartje staat de volgende tekst;

Dank voor de hand die je toestak
Dank voor de zorg die je bood
Dank voor de woorden die je sprak
Dank voor wat je gaf; het was GROOT!

Dat kaartje geeft wel weer energie. Maar ik merk wel dat een vakantie welkom zou zijn. Ik ga al jaren niet op vakantie en mijn vakantiedagen neem ik nooit achter elkaar op. Dat heb ik dit keer wel gedaan. Met een beetje geluk, heb ik in september 3 weken vrij. Heerlijk! En tot die tijd geniet ik van de paar dagen vrij tussendoor. En wanneer ik mijn dertigersdip aan voel komen, pak ik het kaartje er even bij, voor wat nieuwe energie.

Echt dementerend vind ik hem niet, hij weet nog precies wie er bij het intake-gespek was en wie ik ben. Maar meneer is bij ons komen wonen, omdat hij niet tevreden was in een ander verpleeghuis. Daar waren de zusters niet zo aardig tegen hem, zegt hij. Ook zijn echtgenote heeft geen goed woord over voor het andere huis.

Nu ben ik helemaal niet van de concurrentie. Maar als ik dus hoor dat de zusters in het andere huis, het nogal irritant vonden dat meneer regelmatig alarmeert. En dat ze hem dan vaak vertelden dat hij moest blijven zitten, dan kookt mijn bloed van woede. Dan kan ik me heel goed voorstellen dat ze gekozen hebben voor een verhuizing.

Meneer alarmeert inderdaad vaak en hij zoekt veel bevestiging. Hij wil zich veilig voelen. Hij verontschuldigt zich regelmatig voor zijn acties. Wanneer hij naar het toilet moet, naar buiten wil, alarmeert, opstaat. Bij alles verontschuldigt hij zich. En dat hoeft niet, ik wil óók dat hij zich veilig voelt. Ik wil dat hij zijn leven op een fijne manier kan ervaren. Daar werken mijn collega’s en ik aan en het lijkt te lukken. Meneer reageert leuk op mijn collega’s en mij en kan aangeven wat hij wil, zonder zijn verontschuldigingen aan te bieden. Soms heeft hij nog wel de neiging om ’sorry’ te zeggen, maar het wordt al minder.

En zo hoort het. Dat vind ik ook een uitdagend aan mijn werk. Mensen moeten zich veilig voelen. Wanneer ik daar aan kan bijdragen, ben ik al best gelukkig.

WK
Maar er zijn dagen bij dat er niemand op het balkon zit. Iedereen zit dan voor de tv. Het is niet de gewoonte om ’s middags de tv aan te hebben, maar het WK wordt ten slotte gehouden. En ‘wij’ doen nog mee. De heren discussieren over de manouvres, de dames over de kapsels en tatoeages van de spelers. Wanneer Nederland speelt hebben de heren altijd wel iets aan te merken, de dames vinden het prachtig wat de heren in oranje doen. Op de huiskamers hangt een oranje vlaggenlijn en wie wil, mag een pet op. Mits oranje, natuurlijk.

En zo vergeet men de hitte een beetje. Er wordt gekletst en gejuicht. Bewoners die wegdommelen, krijgen de kans niet met dat gejuich, maar dat is niet erg wanneer blijkt dat ‘we’ gescoord hebben. Ik volg het WK zelf ook. Alle wedstrijden probeer ik mee te pakken. Ik moet nu steeds werken wanneer Nederland moet spelen. Tenminste, wanneer ‘we’ door zijn, natuurlijk. En ik denk dat ik me best zal vermaken. Ik ben dan op de gang bezig, maar houd de score bij, door het juichen bij te houden. Dan ben ik nog net op tijd terug voor de herhaling. Ik kan toch niet tegen de spanning, laat mij maar bezig zijn.

Maar wat vriend Klink er nu weer van maakt. Voor het eerst ben ik echt sprakeloos. Als het aan hem ligt, verdwijnen hulpmiddelen zoals rollators, krukken en looprekken uit het basispakket. Voor fysiotherapie en oefentherapie worden nog slechts negen behandelingen vergoed. Logopedie, ergotherapie en dieetadvisering kost tien euro eigen risico. Voor paramedische zorg moeten mensen ook zelf gaan betalen.

Ik wilde deze week een gezellig stuk schrijven… Maar nu komt ‘ie hier mee. Zijn verweer is dat hij het volgend kabinet niet wil opzadelen met de grote problemen in de zorg. Wat een onzin. Volgens mij kan hij het niet zo goed hebben dat hij nu geen dikke vinger meer in de pap heeft.

Nederland is het niet met hem eens en op het nippertje probeert hij nog wat bezuinigingen er doorheen te drukken. Niet te geloven!! Het nieuwe kabinet? Dat onderhandelen duurt en duurt. Nederland heeft gestemd, maar de uitslag bevalt niet alle partijen. Dus?? Mogen we in ieder geval nog een beetje de illusie hebben dat we ook maar enige invloed hebben op onze toekomst?

Juist de gezondheidszorg is een onderwerp van discussie voor de verschillende partijen. Lijkt mij dus dat hier JUIST geen beslissingen over gemaakt moeten worden. Simpelweg omdat men het hier niet over eens is en ook niet zal worden, op de korte termijn. Het is momenteel net een kleuterklasje. Pietje wil niet naast Jantje zitten. Liesje vindt Truusje stom. Pffff!! Maak nog maar even geen beslissingen. Zorg eerst maar eens dat men normaal door één deur kan. En laat de ouderen, die het land hebben opgebouwd nog maar even genieten van hun welverdiende oude dag. Voor zover er iets te genieten valt. En vraag aan Klink of hij ondertussen even met de pet rond wil gaan. Als hij dan toch iets wil doen, mag hij beginnen bij het wachtgeld. Wij in de zorg wachten namelijk ook al heel lang, heeeeeeeel lang op antwoorden en oplossingen..

Mijn tijd voor de zorg laat die kant wél zien, maar dat is niet bij iedere Nederlander bekend. Op het forum van Viva komen er reacties van mensen die zelf werkzaam zijn in de zorg. Zij vinden het ook jammer dat er zo’n vertekend beeld is over wat de zorg nu precies inhoudt. Netwerk berichtte bijvoorbeeld over ouderenmishandeling wat veel stof doet opwaaien. Terecht natuurlijk.

Maar waarom komt mijn beroep alleen nog negatief in het nieuws? Is dat waar Nederland op zit te wachten? Wat is het nut om het bij dit soort berichten te houden? En waarom loopt het op deze site geen storm, wat reacties betreft? Ligt het aan onze klaagcultuur? Waar geklaagd mag worden, wordt gretig gebruik gemaakt van het mogen geven van een mening. Maar wanneer het iets genuanceerder blijkt is het niet interessant?

Wie denkt er mee? Wie helpt mee positieve geluiden de wereld in te helpen…

Ah, een compliment! Ik voel dat ik een beetje warm word van binnen. Ik spreek met de schoondochter van een mevrouw. De familie gaat op vakantie en wil graag weten of het wasgoed, dat zij normaal zelf wassen, in de weken waarin ze weg zijn, naar de stomerij kan. Ook willen ze de verjaardag van mevrouw eerder vieren, omdat deze in hun vakantie valt. We bespreken nog wat andere dingen. En dan dit een compliment. Fijn!

Soms kunnen wij niet die zorg leveren die we graag willen leveren. Dan is het heel fijn om een compliment te ontvangen. Het kan altijd beter en we krijgen ook kritiek. Maar dat zien we vooral opbouwend. Nadat ik heb opgehangen, bedenk ik dat het inderdaad een terecht compliment is…

Er kan en mag veel…
Wanneer men wil douchen of wil uitslapen gebeurt het. Wanneer iemand niet wil eten, stimuleren we dat wel maar we dwingen niet. Wanneer iemand met familie weg wil dan kan dat. Wanneer bezoek tot 23.30 uur op de afdeling wil zijn, dan mag dat. We hebben geen bezoekuren, geen toiletronden waarbuiten men niet naar het toilet mag. Iedereen heeft een eigen appartement, met keukentje en ruime badkamer. Er zijn clubs, kerkdiensten, een restaurant met ruime keuze. En woensdagavond was er een optreden van Wieteke van Dort, in de rol van tante Lien. Donderdag komt Willeke Alberti optreden.

Ik kreeg de tip, eens te kijken naar dit artikel. De eindconclusie is dat men over het algemeen tevreden is. Vooral de laatste zin viel mij op.

“Deze positieve beoordelingen staan haaks op het overwegend negatieve imago van verpleeg- en verzorgingshuizen, zoals voorkomt in de media en onder de Nederlandse bevolking.”

U weet het vast al, wie graag een realistisch beeld krijgt over de zorg, leest mijntijdvoordezorg.nl!

Dit is een zin uit een eerder blog van me. Ik moest er vandaag aan denken. Sinds twee dagen houden we een boekje bij met daarin alle zorgmomenten die we besteden aan meneer S. We zijn nu dus 48 uur bezig en komen op een schokkend aantal van 270 minuten. Voor de snelle rekenaars, dit is al 4,5 uur. Bij meneer gaat het verzorgen op een andere manier.

Meneer vraagt veel aandacht
Hij wordt in zijn kleding gepraat, of er uit. Hij moet in alles overtuigd worden. Hij is agressief, weigert zorg, weigert medicatie en gaat er gerust met de medicijnkar vandoor. Of met de koffiekar, de waskar, met de rollator van een ander. Hij wordt ’s nachts wakker en dan moeten we hem overtuigen om weer te gaan slapen. Hij haalt zijn bed altijd af; dan moet het opnieuw opgemaakt worden. Hij komt in de keuken bij je staan om iets duidelijk te maken, maar komt niet uit zijn woorden. Wanneer je hem niet begrijpt wordt hij agressief. Vaak realiseert hij zich dat hij lelijk heeft gedaan en komt hij achter je aan om uit te leggen dat hij het niet zo bedoelde. Ook wanneer je bezig bent met een andere bewoner. Wanneer hij dan niet het appartement van de medebewoner op mag, wordt hij wederom agressief.

En dan de familie nog
De momenten die we besteden aan familie staan nog niet in het boekje. Die komen daar ook nog bij. Meneer heeft een dochter die veel moeite heeft met de achteruitgang van haar vader. Ze vindt het bijvoorbeeld moeilijk te geloven dat meneer agressief is. Ze is vaak boos of teleurgesteld. Een goede begeleiding van de familie is ook erg van belang.

Al deze momenten staan nu in het boekje. Meneer heeft duidelijk een pakket dat niet aansluit op zijn behoeften. Dat is voor hem storend, voor medebewoners, voor familie en voor ons. Gelukkig houden we nu de zorgmomenten bij. Zo kunnen we een pakket aanvragen dat bij meneer past.

efficiënt [bijvoeglijk naamwoord]• met zo weinig mogelijk geld of tijd en zoveel mogelijk resultaat

 Waarom zo cynisch?
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) dekt medische kosten die niet onder de zorgverzekering vallen. Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verzekerd voor de AWBZ. Men betaalt de eigen bijdrage voor zorg met verblijf vanaf de datum waarop hij of zij in een instelling wordt opgenomen. Een zorgzwaartepakket (ZZP) is een manier om aan te geven welke zorg iemand krijgt die niet langer zelfstandig kan wonen. Hierin staat het aantal uren zorg die iemand gemiddeld nodig heeft. De tijd die nodig is om te overleggen met bijvoorbeeld familie zit hier ook in.

En in de praktijk?
Een ieder die mijn blog leest, weet dat het in de praktijk bijna niet te doen is om de zorg te leveren waar men recht op heeft. Om het zorgzwaartepakket passend te houden, is tijd nodig. Om formulieren in te vullen. Om te melden dat een persoon bijvoorbeeld een beroerte heeft gehad en dus meer begeleiding nodig heeft. Wanneer iemand terminaal is, heeft die persoon meer zorg nodig. Maar die tijd is er niet. Aan elke verandering gaat nogal wat papierwerk vooraf. Te weinig handen aan het bed en de zorg holt achteruit. “Efficiënt werken”. Ik wist niet of ik moest lachen of huilen.

Er moet bezuinigd worden. Maar blijf toch van de zorg af. Kijk hoe het anders kan, maar nóg meer inleveren, terwijl de zorg wankelt, vind ik schandalig. Heeft de zorg genoeg ingeleverd? Vindt u dat er op gebied van defensie, politie of bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking mag worden bezuinigd? Of ziet u het anders? De politiek zal harde keuzes moeten maken, maar wij hebben daar invloed op. Dus stem!

De mening van de bezoekers van onze website over effeciëntie leest u  hier.

Maar niet definitief. Dierbaren herkennen nog hun lieve oma, opa, vader, moeder, oom, tante. Kinderen zorgen voor hun ouders, omdat hun ouders voor hen gezorgd hebben. Het mantelzorgen wordt een dagelijkse routine, onderdeel van het leven. Maar het is zwaar. Acceptatie, realisme, plannen van zorgmomenten. Het valt niet mee. Zeker niet wanneer je een ouder-kind band hebt. De achteruitgang mag zo lang mogelijk duren, “Blijf nog even bij me”.

Balans
Maar wanneer het eind daar is, kan het niet snel genoeg gaan. Mensen willen hun dierbaren niet zien lijden. “Ga maar, het is goed zo”, wordt er gefluisterd aan de bedrand. Reddeloos verloren staan de kinderen bij het sterfbed. Als verzorgende probeer ik zo veel mogelijk de balans te vinden tussen het zorgen voor vader of moeder en het laten zorgen door de kinderen. Ik vraag hoe het gaat, wat ik kan doen en wat de verwachtingen zijn. Verder lever ik de nodige zorg en loop ik regelmatig binnen. Maar niet te vaak. Balans zoeken, dat is wat ik doe.

Het is niet goed!
Eigenlijk zijn we met z’n allen een beetje verloren. Wat ik voel staat niet in verhouding tot wat kinderen voelen, dat besef ik. Maar niemand weet eigenlijk wat te doen. Het definitieve afscheid nemen, het kan maar één keer. Wanneer alles gezegd is, klinken vaak de woorden “Ga maar, het is goed”. Het is niet goed. Dementie is vreselijk. Het is keer op keer afscheid nemen, tot het niet meer kan. En dat is ontzettend oneerlijk.

Maf; dat was mijn idee om te abseilen van de Euromast sowieso. Ik moet eerlijk bekennen, het was een kwestie van ‘eigen schuld…’. Ik kreeg de vraag om op 12 mei, om 12 uur, minimaal 12 minuten, een geveldoek met daarop de tekst ‘Wij bedanken iedereen die tijd maakt voor de zorg’, van de Euromast in Rotterdam te onthullen. Dit om alle vrijwilligers, mantelzorgers, verzorgend en verplegend personeel te bedanken hun voor inzet. En om aandacht te vragen voor onze realiteitscampagne. En daar moeten we iets spectaculairs voor doen, dacht ik zo.

In m’n enthousiasme heb ik gereageerd met de legendarische woorden: “Nou, en of ik dat wil doen!! Ik zie direct een filmpje voor me waarin ik abseilend of tokkelend van de Euromast af ga. Ik heb eigenlijk geen idee hoe het eruit komt te zien.”

Het idee werd direct opgepakt, de pers werd ingelicht en ook zij reageerden overweldigend. Kortom, ik kon niet meer terug. En dat terwijl ik hoogtevrees heb!

Waar was ik aan begonnen? Twee interviews op de radio en vele toezeggingen om te komen van andere media (waaronder het NOS-journaal) later, was het zover. Op 12 mei, om 12 uur, rillend van de kou en van de zenuwen op de Euromast. Over de rand klimmen, was doodeng. Ook het naar achteren hangen viel niet mee. Maar toen ik eenmaal hing en bezig was met de afdaling, voelde ik dat ik steeds meer kon ontspannen. Ik genoot zelfs van het uitzicht. Beneden aangekomen kreeg ik applaus van mijn familie, schoonfamilie, mijn buurvrouw en vele toeristen. Het voelt als een geslaagde actie. Ik heb mijn grenzen verlegd. Daar ben ik zo trots op.

De persaandacht is geslaagd. Nu hoop ik nog dat mensen straks bij de verkiezingen hun keuze baseren op de realiteit die we in onze campagne laten zien en niet alleen op de negatieve en vertekende artikelen in de krant!

[View with PicLens]

Ik vond het tijd voor iets luchtigs. Want er mag gelachen worden en dat doen we ook…  Bedoeld of onbedoeld, soms komen onze bewoners met hilarische opmerkingen. Dat kan aan de situatie liggen of aan de manier waarop het wordt gebracht. Hopelijk zijn deze opmerkingen ook leuk voor wie er niet bij was, ik wil er in ieder geval een aantal delen. Het taalgebruik is niet aangepast, dus wees gewaarschuwd. Het is ook niet de bedoeling om mensen belachelijk te maken, maar om te laten zien dat mensen gewoon mensen blijven.

Bewoner: “Ik heb in m’n broek gekakt”
Ik: “Nou zeg! Wat brengt u dat charmant”
Bewoner (breed lachend): “En als ik er bij lach?”

Bewoonster wijst een medebewoonster aan. De dame die ze aanwijst is erg slank en bovendien dik in de tachtig. “Zeg, is zij soms zwanger?”

Bewoonster: “Je hebt zo’n leuk bekkie, je kunt nog verkering krijgen”
Ik: “Maar ik heb verkering”
Bewoonster: “Nou dan neem je er toch nog een”

Een bewoonster wordt door mij geholpen bij het uittrekken van haar bh. Bij het zien van haar borsten zegt ze; “Dag dames”.

Bewoner 1 ergert zich aan de tafelmanieren van bewoner 2: “Soep eet je niet met een mes, dat doe je verkeerd”
Bewoner 2: “Wil je dat ik het met m’n handen eet?”, kijkt de buurvrouw aan en zegt “Wat een idioot”

Bij het aan tafel gaan, gaat een bewoner op de plek van een medebewoonster zitten. Zij ziet dit, terwijl ze aankomt zegt ze; “He, ik zit daar.”
Waarop de bewoner naar haar kijkt, nadenkt en zegt; “Dat kan niet, want jij staat daar.”

Want waar niemand aan gedacht had, was dat sommige bewoners wagenziek kunnen worden. Bewoners die daar last van hebben, krijgen voor uitstapjes naar bijvoorbeeld de Keukenhof of Blijdorp, een tabletje tegen wagenziekte. Sommige bewoners kunnen om die reden helemaal niet mee, aangezien een tabletje niet helpt. Maar dat je wagenziek kunt worden in de rolstoel, dat was mij niet bekend…

En ook mijn collega’s waren verbaasd toen er gisteren twee bewoners, vroegtijdig naar de afdeling werden gebracht. Ze hadden gebraakt. Beide bewoners hebben last van wagenziekte, dus die link was snel gelegd. Maar helaas wel te laat. Wie bedenkt er nu dat je in een rolstoel ook last van wagenziekte kunt hebben?

Mijn mijlpaal
Ik ben emetofoob, wat inhoudt dat ik niet tegen braken kan, maar daar vertel ik later nog wel eens over. Ondanks dat ik het heel moeilijk vind, heb ik toch mijn collega kunnen helpen met het omkleden van de bewoners. Terwijl zij aan het wassen was, zocht ik de kleding uit. Stelt weinig voor, zou je denken, maar voor mij is het een mijlpaal.

Achteraf was het best een grappige situatie. Voor de bewoners was het vervelend, maar wie had dan ook gedacht dat men ziek kan worden van het dansen? Ik, als emetofoob, ga het in ieder geval niet vergeten. Ik ga een tabletje voor het rolstoeldansen voorstellen, want helemaal niet mee kunnen is ook zo sneu.

De dienst verliep niet vlekkeloos, maar zoals altijd ‘was het te doen’. Bewoners lagen op bed op een enkeling na, medicatie was gegeven, afwasmachine aan, huiskamers zo goed als opgeruimd.

Eén bewoner was onrustig en agressief. Hij stelde eisen waar wij onmogelijk aan konden voldoen en was flink verward. Hij dreigde met geweld, had zich weer aangekleed, wilde weg. Uit het niets sloeg hij me hard in het gezicht. Hij wankelde en viel achterover.

Een collega hielp hem overeind, terwijl ik een bewoonster naar bed bracht. Later checkte ik of de bewoner die gevallen was nadat hij me sloeg, letsel had. Mijn collega had hem inmiddels naar zijn appartement begeleid en hij mankeerde niets. Ik besloot te rapporteren. Bij de afdelingspost aangekomen, stond de bewoner bij de deur. Hij was nog steeds onrustig en bleef dreigen. Ik vertelde hem dat hij beter tot rust kon komen in zijn appartement en dat ik hem echt niet kon helpen. Meneer haalde weer uit en viel opnieuw. Dit keer met zijn hoofd tegen de deur van een appartement van een andere bewoonster.
Het bloed zat overal. Mijn collega kwam helpen, ik regelde een stoel. Ik belde de verpleegkundige met ambulante dienst, zij belde de arts. Ik controleerde of de bewoonster achter de deur waar de man tegenaan viel, nog sliep.

Op dat moment hoorden mijn collega en ik gegil uit een gang komen. De verpleegkundige bleef bij de gewonde man. We troffen een bewoonster op de grond van haar appartement. Ze was incontinent van ontlasting. We verschoonden haar en gingen terug naar de gewonde man. De arts hechtte de wond en uiteindelijk kalmeerde meneer.

Inmiddels ging de nachtdienst in. Ook daar was onze hulp nodig: een bewoner zat onder de dunne ontlasting.

Om elf uur ging mijn collega naar huis, ik dik een half uur later. Allebei werkten we langer door. De nachtdienst lieten we achter met rommel en chaos. Om half tien die avond was alles zo goed als op orde, om half twaalf lagen dezelfde taken er nog omdat er iets tussen kwam. En weer iets, en weer iets…

Voorbeeld 1
Zoon van bewoonster kan niet accepteren dat zijn moeder op onze afdeling zit. Hij neemt haar veel uit handen, zij herkent hem en ze weet precies wat ze moet zeggen om te verbloemen dat ze dingen vergeet. Zoon komt de gezamenlijke huiskamer in en hoort een medebewoonster zeggen dat ze “tussen de gekken” zit. Hij gaat flink tekeer tegen de dementerende vrouw, want hij voelt het als een aanval op zijn moeder. Hij loopt boos weg. Ik spreek hem aan. Zoon begint over wat hem dwarszit. In het weekend zit zijn moeder soms op een verkeerde stoel. Dan lopen er “hulpjes” rond en die “weten niks”. Of er is niemand in de huiskamer. Zeker vijf minuten lang. Klopt, maar daaraan kunnen we dus écht niks doen! Ik heb aangegeven dat wanneer hij zich stoort aan dingen, hij dat moet melden. Op dát moment. Hij “gaat dat zeker doen”.

Voorbeeld 2
Dochter van een mevrouw geeft aan dat haar moeder naar het toilet moet. Op dat moment haal ik net een tillift voor een andere bewoonster. Moeder is een half uur daarvoor ook al naar het toilet geweest, dus ik spreek af met dochter om de andere bewoonster eerst uit bed te halen. Vervolgens word ik geroepen, omdat iemand onwel is geworden. Ik vertel dochter dat ik zo snel mogelijk bij haar moeder kom. Korte tijd daarna smijt ze de deur van het appartement van haar moeder dicht, loopt met haar in de rolstoel de huiskamer in en richt zich tot de gastvrouwen. “Mijn moeder mag niet naar de wc.” Ik hoor dat en spreek haar hierop aan. Ze vond het te lang duren en geeft aan een klacht over mij neer te leggen bij de leiding.

Ik hoor de voorstellen en ik maak me druk. Mijn tijd voor de zorg is vooral schaars. En dat lijkt alleen maar erger te worden.

“Zal ik uw rolstoel bij de piano zetten? Er is er een aanwezig op de afdeling.”
“Best hoor, als het maar niet te ver is, ik moet namelijk ook nog naar Schiedam.”
“Daarna breng ik u naar Schiedam”, zeg ik. “Het is niet ver.”

Bij de piano aangekomen, zie ik een twinkeling in de ogen van meneer B. De rolstoel past niet goed achter het instrument, dus ik zet de stoel een beetje scheef. Met zijn rechterhand, de hand die hij het best kan gebruiken, gaat hij over de toetsen. Eerst een beetje onwennig. “Wat een rare toets, deze doet het niet eens!” roept hij net even te hard, terwijl hij het hout van de piano aanraakt. Ik schuif de stoel iets verder naar de piano en meneer B begint te spelen. Met slechts zijn rechterhand. Hij mist geen noot en ik haal een collega.. “Ik neem je even over, je moet even gaan kijken in de serre”, zeg ik. “Wat is er dan?”, vraagt mijn collega. “Ga maar kijken, ik zeg niks, dat verpest het.”

Wanneer ze terug is roept ze: “Wat leuk! Hij kan het echt, wist jij dat?”

Ik schud m’n hoofd. Vaak ontdekken we verborgen gebreken, maar verborgen talenten zijn er blijkbaar ook. Ook dat maakt dit werk zo leuk.

Familieleden klagen. Moeders nagels zijn te lang, kleding is zoek, medicatie is nog niet ingenomen, een hoorapparaat heeft een lege batterij, een ondergebit is zoek of er zit een vlek op een blouse. Volkomen terecht dat men dat een probleem vindt. Maar het is en blijft een kwestie van prioriteiten stellen.

Wanneer iemand naar het toilet moet, er iemand medicijnen moet en er iemand een complete bak vla over de kleding laat vallen, moet je ergens beginnen. Ik kies er dan voor om de vla even weg te vegen, de persoon die naar het toilet wil te begeleiden en vervolgens de tijd te nemen om medicatie te geven. Maar in de tussentijd gaat er een telefoon, een persoon komt ten val en een ander wil naar bed. Dan is het een kwestie van prioriteiten bijstellen.

Alle bijzonderheden moeten we rapporteren, dus we bellen de familie van de gevallen persoon. Die vlek op de blouse wordt van latere prioriteit. Maar dan is daar aan het eind van de dag de familie. Die zijn, terecht, best even boos. “Het spijt me, ik wilde een andere blouse aantrekken, maar had er geen tijd voor”, klinkt dan als een slap excuus. Maar het is echt wat er gebeurt. Wel willen, niet kunnen en een klacht op de koop toe.

De mensen die niet roepen, niet opvallen, krijgen soms te weinig aandacht. In alle drukte geldt helaas de wet ‘de sterkste overleeft’. Maar dat gaat zo tegen mijn gevoel in. Ik wil aandacht hebben voor de mensen die het wel nodig hebben, maar niet opeisen. Wanneer ik daar even tijd voor maak, komt een collega binnen. “Ah, Cindy. Je hebt even niets te doen? Wil je me helpen? Als we dat gedaan hebben, geef jij dan die mevrouw haar medicatie? Dan bel ik de familie van die meneer in de tussentijd.”

Niets te doen?? Persoonlijke aandacht is ook zo, zo belangrijk. Maar inmiddels voelt dat dus als ‘even niets te doen’. Heeft iemand een briljant plan om dit probleem te voorkomen?

Het kassameisje kijkt mij aan, trekt haar wenkbrauwen omhoog en doet, nu ja… niets eigenlijk. De vrouw is laaiend en zoekt iemand om het ongenoegen over de man mee te delen. Ze kijkt rond, terwijl ze dingen roept die er niet om liegen. En vindt, jawel, mijn blik.

“Toch?”, vraagt ze me. “Oh, sorry, ik heb geen idee waar het over gaat”, verontschuldig ik me.

Nu richten zowel de man als vrouw zich tot mij en beginnen door elkaar heen te roepen, over het vreselijke gedrag van de ander. Uiteindelijk zeg ik: “ik wil me nergens mee bemoeien, maar het schiet zo natuurlijk niet op.”

Wat er nu gebeurt is echt maf. De man en vrouw beginnen over mij. “De jeugd, altijd haast.”

Nu ben ik degene die om zich heen kijkt. Op zoek naar verborgen camera’s wel te verstaan. Gebeurt dit echt? Blijkbaar is dit wel iets dat de man en vrouw nodig hadden, het lijkt ze te verbroederen. Klagen over mij, de jeugd. Nul respect, zeker niet voor ouderen, is de conclusie.

Ik heb dan altijd een beetje de neiging om te vertellen wat voor werk ik doe. Maar ik doe het niet. In plaats daarvan kijk ik alleen maar, trek één wenkbrauw op (ja, dat kan ik) en laat het maar over me heen komen.

Wanneer de man wegloopt, met het tasje dat hij zojuist heeft ingepakt, en de vrouw ongeveer tegelijk vertrekt, kan ik het niet laten om toch nog iets te roepen: “fijne dag.” Het kassameisje kijkt me aan en schiet ontzettend in een lachstuip.

Ik had kunnen zeggen dat ik op een verpleegafdeling werk, ik had kunnen zeggen dat ik in ieder geval geen ruzie bij een kassa sta te maken, ik had kunnen zeggen dat het he-le-maal niets te maken heeft met leeftijd, maar slechts met fatsoen, hoe iemand zich gedraagt. Ik had zelfs kunnen zeggen dat iemand die ouder is, juist wijzer zou moeten zijn dan ruzie te maken om wie er “eersie” was. Maar ik koos voor “fijne dag”… Heb ik lekker gewonnen.

In onze opleiding leren we over het bewaken van grenzen en denken in het belang van bewoners. Dat hebben we in dit geval ook gedaan.

Op zondag had mevrouw nog steeds koorts, ondanks de paracetamol. Ze kreunde nog veel en was bovendien wat benauwd. De arts wilde het uitzingen tot na het weekend. En toen knapte er iets in me. Ik heb als een kind staan stampvoeten dat er een arts bij moest komen, dat ik me niet verantwoordelijk wilde voelen voor iemand als ik niet alle medewerking kreeg van andere disciplines. De verpleegkundige die de arts moest bellen, was het gelukkig met me eens. Uiteindelijk kwam de arts wel. Mevrouw kreeg een sonde, zuurstof en antibiotica.

Ik begrijp: het is ontzettend lastig om als arts te bepalen of een situatie ernstig genoeg is. De klachten waren inderdaad vaag. Maar het onderbuikgevoel dat mijn collega’s en ik hadden, was voor ons juist reden genoeg om te bellen.

Op dinsdagochtend is mevrouw R overleden. Rustig en vredig. Het lijkt onvermijdelijk te zijn geweest. Maar gelukkig hebben we wel controle gehad over de manier waarop. Dat geeft ook ons rust.

En we hebben mevrouw H. Heel alert. Ziet en hoort alles. Wanneer ik na het eten de tafel afruim, zegt ze, van vork tot bord tot tafelkleed: “hé, afblijven… dat is van mij.” Doe ik een kastje dicht, dan maakt het altijd herrie en als ik voorbij loop, zegt mevrouw standaard “wat loop jij hard zeg.” Stel ik een vraag aan iemand, dan geeft zij antwoord. Tegenwoordig doet mevrouw H ook alles na.

“Goedemorgen!” roep ik wanneer ik de kamer in loop. “Goedemorgen!” klinkt het kinderlijk en hoog. “Hoe gaat het?” vraag ik. “Hoe gaat het?” antwoordt mevrouw H, nog iets overdrevener en scheller. Ik moet lachen en jawel: “hihihihi” klinkt het uit de mond van mevrouw H.

“Dag Sonja”, zeg ik tegen de agapornis. Mevrouw H kijkt op en zegt: “Sonja? Ik ben mevrouw H.” Ik loop naar haar toe. “Maar dat is Sonja, die zei ik gedag”. “Maar ik ben Johanna”, zegt mevrouw H.
Meneer K moet niesen. “Hatsjoe!” roept Johanna door de huiskamer.

“Zuster?”, vraagt mevrouw L. “Kunt u mijn deur open maken?” Ik wil antwoord geven, maar hoor op de achtergrond: “Zuster?” Mevrouw H zit met pretoogjes aan tafel en werpt een verwachtingsvolle blik. “Ik zal uw deur openen”, zeg ik tegen mevrouw L. “Ja?” vraagt ze. “Oh jaaaaaaaaa?” herhaalt mevrouw H. Mevrouw L kijkt haar venijnig aan en loopt weg.

“Goh, we hebben tegenwoordig een agapornis en een heuse papegaai”, zeg ik tegen mevrouw H. “Wie is dat dan?” vraagt ze. “U”, zeg ik. “U herhaalt alles.”

Mevrouw H moet er om lachen. Het valt me mee dat ze me niet wijst op het feit dat een agapornis een soort papegaai is. Want ze weet alles. Laatst scheen de zon en zei ze: “goh, het regent wel hard hoor.” Meneer S reageerde: “de zon schijnt.” “Klets niet, ik zie het toch”, was het antwoord dat hij kreeg.

“Zuster, waar mag ik zitten?” vraagt mevrouw N. “Oh, dat mag u zelf weten. U kunt daar gaan zitten, bij Sonja, de agapornis. Of hier, naast Johanna, de papegaai.” Mevrouw N kijkt me niet begrijpend aan en Johanna geeft me een kus op m’n hand. “Gekke meid”, zegt ze. En dat ben ik dan ook, want Johanna zegt het.

Landelijk wordt er besloten hoeveel recht mensen hebben op zorg, wij als verzorgenden bepalen of iemand elke dag kan douchen (gelukkig kan dat bij ons nog).

Maar de stad waar onze ouderen wonen, bepaalt of mensen elke vijf meter struikelen over uitstekende stoeptegels of hoe toegankelijk het openbaar vervoer en huisvesting zijn. Daarom is het belangrijk dat ook onze bewoners stemmen. Gelukkig hadden ze die mogelijkheid.
Hoe de opkomst was? Prima. Al heeft niet iedereen het vertrouwen dat het stemmen iets uithaalt, niemand ziet zijn stem graag verloren gaan.

Met dat nieuws werd ik afgelopen week wakker.. goed wakker. Ik las het op de site ‘Spitsnieuws’. Ik voelde verdriet, ongeloof, verontwaardiging en angst. Angst omdat het mij zou kunnen overkomen. Ik werk op een gesloten afdeling. Met codeslot op de beveiligde deuren, die toegang bieden tot een trapportaal. En ik kan niet overal tegelijk zijn.

Ik probeerde me een beeld te vormen van de situatie.

Scenario 1: Bezoek gaat weg en kijkt niet of er een bewoner meekomt.
Scenario 2: Bewoner kijkt de code van het slot af en wacht zijn kans af.
Scenario 3: Deuren werkten niet naar behoren en de bewoner kan daarom naar het trapportaal.
Scenario 4: De bewoner veinsde dat hij niet op de afdeling hoorde en wist zichzelf bij een bezoeker door de deur te kletsen.

In alle gevallen blijft: er was geen personeel om toezicht te houden. Hoe schokkend dat ook is, dat is wel de realiteit. Verzorgenden kunnen maar op één plek zijn. Dat is juist de frustratie die velen hebben. Wel willen, maar niet kunnen.
De reacties die lezers plaatsten op Spitsnieuws, raakten me diep. Er werd direct naar personeel gewezen. Het beeld dat Nederland blijkt te hebben over de zorg, is schokkend.

Ik kan me zo goed voorstellen wat het personeel van die afdeling doormaakt. Wat de familie voelt. De directie van het verpleeghuis. Er moeten koppen rollen, zo lijkt het. Maar het is geen kwestie van schuld. Een dode op de afdeling lijkt me straf genoeg.

Als het mij zou overkomen, zou ik niet weten hoe ik verder moest. Ik zou de familie met moeite onder ogen durven komen en ik zou dit meedragen, de rest van mijn leven.
Er is een fout gemaakt, duidelijk. Maar ik twijfel er niet aan dat het personeel van het verpleeghuis in Zwijndrecht het net zo betreurt en deze zaak tot op de bodem wil uitzoeken.

Kent u het spreekwoord ‘Als het kalf verdronken is…?’ En ‘Voorkomen is beter dan genezen?’ Als wij verzorgenden echt de keus hadden, kozen wij voor optie twee!

Zo las ik laatst een blog van Merel Roze. Zij gaf ons een presentatie over schrijven op het web. De reacties die zij kreeg op haar stukje ‘Mijn tijd voor de zorg’, doen me goed.

In het begin van de campagne wist ik niet wat ik moest verwachten. Ik kon me niet voorstellen dat we zo’n breed publiek zouden bereiken. Maar de reacties zijn hartverwarmend. Sommige komen van mensen die zelf in de zorg werken. Maar er zijn er ook van mensen die met zorg te maken hebben, vanwege bijvoorbeeld een ziekenhuisopname van hun moeder.

Eén bericht kwam van Bas, op mijn stukje ‘dromen over later’. Hij vindt de site niet alleen leuk vanwege de verhalen, maar ook het design vindt hij mooi. Een mooi compliment voor de mensen ‘achter de schermen’.

Iemand vertelde dat ze in de zorg heeft gewerkt en dat nu niet meer kan. “Maar ik mis het nog elke dag”, gaf die persoon aan. Dat kan ik me voorstellen. Ik hoop dat het lezen van het blog toch het gevoel geeft er nog een beetje bij te zijn.

Het stuk over de Zorg Zwaarte Pakketten maakte heftige emoties los. Waar de een het een uitdaging vindt om toch zorg te leveren binnen de gegeven tijd, vindt de ander het ‘diep triest’. Weer een ander vindt dat er ‘niet zo met mensen mag worden omgegaan’.

Ik vind het heel fijn, al die reacties. Dat geeft aan dat de site wordt bekeken. Op deze manier worden meningen van mensen uit alle windstreken duidelijk. Zo kunnen we de zaken van meerdere kanten bekijken.

En dan is daar Nathalie. Zij liet weten dat ze heeft gesolliciteerd om leerling verzorgende te worden, mede dankzij de site. Dat vind ik zo ontzettend leuk. Het geeft hoop om te zien dat er nog steeds mensen interesse hebben in het vak, ondanks de negatieve berichtgeving waar de zorg steeds meer onder gebukt lijkt te gaan. Er zit toekomst in de zorg.

En kijk ik op zondag naar de kerkdienst op televisie, of lig ik dan nog op bed? Zou de pizzabezorger op afdelingen bezorgen? Heeft mijn generatie later nog de mogelijkheid om kleding online te bestellen? En leveren zij dan ook tot aan de deur, of haal ik een pakket af bij de receptie?

Stel: ik ga dementeren, dan heb ik graag dat de verpleging of mijn familie bepaalde sites blokkeert. Anders staat de Ikea ineens voor de deur. Tegen die tijd bezorgen zij ook, let op mijn woorden. Of Wehkamp, Otto, Hema. Binnen een week heb ik mijn geld er dan doorheen gejaagd.

In plaats van wijn of een advocaatje krijgt mijn generatie vast een mixdrankje voorgeschoteld. Geen bitterballen, maar kipnuggets. En op het menu staan onder anderen pizza, roti, wraps en maaltijdsalade met energiedrank. Schorseneren: daar heeft dan nog nooit iemand van gehoord. De meesten denken dat het een werkwoord is.

De gemeenschappelijke ruimte hoeft niet zo groot te zijn. We vermaken ons met een dvd-speler, Playstation of laptop prima in ons eigen appartement. Zolang we maar wel genoeg bewegingsruimte hebben, want we hebben natuurlijk een Wii.
Er is een bioscoop, waar dan geen films vertoond worden met Audrey Hepburn, maar klassiekers als Avatar. “Weet je nog? Dat was toen modern.”

En we bellen nog steeds mobiel. Ik zie het voor me; een doorsnee donderdagavond. Ruzie in de gemeenschappelijke ruimte. Want meneer Niks zit zo luid te bellen met zijn mobiele telefoon, dat mevrouw Plomp haar eigen telefoongesprek niet meer kan verstaan…

Hoe het er werkelijk aan toe gaat tegen die tijd, weet ik niet. Ik weet wel dat er dan al een generatie klaarstaat om naast de wondverzorging óók te zorgen dat onze piercings niet gaan ontsteken. Dat geeft hoop.

Ik begrijp dat mensen die hun familielid bezoeken het beste willen voor mama, papa, oma, opa of tante. Zij waken ervoor dat wij als verzorgenden goed zijn voor hun familielid. Dat gaat vaak goed. Want er is overleg, ruimte voor vragen en evaluatiemomenten.

Toch ontstaat er ook wel eens een verschil van mening. Dat vind ik lastig. Omdat ik respect heb voor de familie van bewoners, hen daadwerkelijk kan begrijpen, maar ook voor mijn bewoners op wil komen. De balans vinden tussen toegeven aan en tevreden stellen van familie én het bewaken van de wensen en mening van de bewoner, is soms lastig.
Een goed voorbeeld. Dochter wil graag dat haar vader een rustmoment inplant in de middag. Even op bed om een uurtje te rusten na de lunch. Vaak wil hij dat zelf ook, maar soms geeft hij aan dat hij niet alleen wil zijn. Of hij laat blijken dat hij liever even rust in de algemene huiskamer. Dan zetten wij meneer apart, de rolstoel ietwat gekanteld, zodat hij een andere houding heeft en eventueel kan slapen.

Dochter van meneer kwam laatst vragen waarom vader niet op bed lag. Ik gaf aan dat hij die dag laat uit bed was en liever in de huiskamer bleef. Ze antwoordde: “hij kan niet aangeven wat hij wil, dat weten jullie zelf ook.” Ik vertelde dat hij juist goed kan aangeven wat hij wil en vandaag echt niet op zijn kamer wilde zijn. “Deze mensen weten niet wat ze willen”, was het antwoord. Ik had daar veel moeite mee.

Dementerenden zijn inderdaad mensen en kunnen heel goed aangeven wat ze wel en niet willen. Ja, soms is het van levensbelang om iets tegen de zin in te doen. Bijvoorbeeld het geven van medicatie, verborgen in vla.

In dit geval koos ik voor de bewoner. Met het risico dat het tot onvrede leidt bij de familie. Het kan zelfs zo zijn dat zij een klacht indienen. Ik denk niet dat het zover komt, maar het zou kunnen. Frankeland heeft een klachtencommissie en neemt klachten (terecht) zeer serieus. Ik zou het zelfs begrijpen wanneer de klacht er komt. Als dochter is het lastig om je vader te zien als schim van de man die hij ooit was. Dan wil je voor hem vechten.

Wat me wel stoort, is het feit dat de dochter in het belang van haar vader handelde, maar ik dus ook. We denken beiden te weten wat het beste is voor meneer. Ik ben nog steeds van mening dat je in dit geval moet kijken naar wat hij wil. Wie kan dat tenslotte beter aangeven dan meneer zelf?

Momenteel is het wat onrustig op de afdeling waar ik werk. Er zijn namelijk aardig wat veranderingen doorgevoerd en collega’s en ik moeten daaraan wennen en leren elkaar opnieuw te vertrouwen. De veranderingen hebben overigens niets te maken met beleid of beslissingen vanuit de overheid. Het heeft alles te maken met het team. En we zijn een team, elke dag een beetje meer. Maar het is wel twee stapjes vooruit en één achteruit.

Deze week werk ik in de nacht. Een dame waarvan de deken in een hoekje van het bed terecht is gekomen, wordt wakker op het moment dat ik haar toedek.

“Ach, ben jij het?” Een stralende glimlach verschijnt op haar gezicht.

“Niet schrikken hoor, ik dek u toe.”

“Ik moest wel even kijken hoor, of je geen vreemde snuiter bent.”

“Nou, ik ben wel een vreemde snuiter, maar geen onbekende vreemde snuiter.”

“Ik vind je een lieve snuiter.”

We hebben nog even een gesprek en mevrouw gaat weer slapen.
Terwijl ik mijn ronde loop, denk ik nog aan het gesprek.
Het team waar ik deel van uitmaak bestaat uit allemaal lieve, vreemde snuiters, besluit ik. Met hetzelfde doel.
Dan moet het toch goed komen, dunkt me.

Op de afdeling waar ik werk, vallen de meeste mensen onder pakket 5. Zij krijgen begeleiding bij alles. Van opstaan tot naar bed gaan en alles wat er tussen zit. Tanden poetsen, medicatie, fysiotherapie, activiteiten, kapper, maaltijden, toiletgang, enzovoort. Pakket 5 wil zeggen: 16,5 tot 20 uur begeleiding per week. Maar in de praktijk heb je veel meer tijd nodig.

Want… medicatie wordt geweigerd, mensen gaan dwalen terwijl we eten, ze zijn op zoek naar hun (veelal overleden) echtgenoot of naar de kinderen. Soms naar hun ouders. Mensen kleden zich uit op ongepaste tijden en plekken. Krijgen ruzie met elkaar of roepen en krijgen een hele huiskamer daarmee onrustig.

Dan hebben we tijd nodig om weer rust te brengen. Maar die tijd, die is er dus niet. Want er is geen rekening gehouden met de veranderlijkheid van de mens. Wat heel vreemd is, aangezien er niets zo veranderlijk is als een mens. Helemaal wanneer die mens dementerend is.

“Wat heb jij daar? Mooi is dat.”
“Ja, vindt u? Dat zijn tatoeages.”
“Waar staan die sterren voor?”
“Voor mijn familie, die grote is mijn moeder. Die kleinere, dat ben ik.”
“Oh ja, ja, ja… mooi. En die?”
“Dat is een heilig hart, komt uit het katholicisme.”
“Prachtig zeg.”
“Het betekent barmhartigheid.”
“Ik vind het heel mooi, vooral de symboliek.”
“Dank u, gaat u nu fijn slapen?”
“Ja, dank je, je bent mooi. Ach, nee, dat bedoel ik niet, je bent lief. Dat bedoel ik.”
“Dank u.”
“Ja, maar je bent ook mooi hoor.”
“Dank u, slaap lekker.”
“Fijn meid… jij ook.”