Hij kijkt me aan en zegt: ”Die foto van jou, die kaart van de stukjes die je schrijft, die staat bij mij onder Antonius.” Antonius van Padua. Ik moet even denken… maar dan gaat er een lichtje branden. Daar heeft de bewoner een beeld van in zijn appartement. Het is een belangrijke heilige in katholieke kringen. Daar wordt deze heilige aangeroepen om kwijtgeraakte zaken terug te vinden. Het aanroepen werkt met een spreuk:  ’Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik m’n (zoekgeraakte spullen) vind.’

De bewoner kijkt me aan en zegt. “Ik denk dat het helpt.” Mijn foto staat dus onder Antonius, op de kamer van die bewoner. Ergens geeft dat me wel weer hoop. Is het bijgeloof? Is het gewoon hoop? Ik heb geen idee. Maar wanneer alle bewoners verzorgd zijn en op bed liggen, loop ik over de afdeling en ik mompel tóch een aantal keer, “Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik mijn telefoon terug vind.” Hopelijk werkt het.

“Wie bezuinigt op zorg,  is sociaal gehandicapt” (Loesje)
Ik hoor graag jullie reactie!

Dat dus… Daarnaast schrijf ik elke week een dagboek op deze site, maar een echt dagboek is het niet. Ik laat niet veel van mezelf zien, meer van wat ik meemaak. Niet dat dat erg is. Maar deze week heb ik ineens de behoefte om meer te delen.

U kent mij misschien wel al een beetje… Ik sta er om bekend dat ik me druk kan maken om onrecht. Ik heb kwetsbare momenten, stampvoetmomenten en momenten waarop ik me even heel klein voel. En soms raakt mijn energie op. Dat komt dan vanzelf weer goed, maar nu dus even niet.

Hier krijg ik energie van!
Ik ben zo vreselijk moe! Ik heb het geluk dat ik nachtdiensten heb, momenteel. Ik slaap veel en lang, overdag. Ik heb geen energie. Of het aan het weer ligt, of aan mij, geen idee. ’s Nachts gaat het prima overigens. Er is weinig tijd om te zitten en dus weinig tijd om in te storten. Volgende week heb ik 5 dagen vrij. Daar kijk ik zo naar uit. En ik weet ook best dat ik het ga redden, met het beetje energie dat ik nu heb. Ik vond namelijk een envelop in mijn postvak, met een gelukspoppetje er in. Het is afkomstig van een familielid van een onlangs overleden bewoner. Op het begeleidend kaartje staat de volgende tekst;

Dank voor de hand die je toestak
Dank voor de zorg die je bood
Dank voor de woorden die je sprak
Dank voor wat je gaf; het was GROOT!

Dat kaartje geeft wel weer energie. Maar ik merk wel dat een vakantie welkom zou zijn. Ik ga al jaren niet op vakantie en mijn vakantiedagen neem ik nooit achter elkaar op. Dat heb ik dit keer wel gedaan. Met een beetje geluk, heb ik in september 3 weken vrij. Heerlijk! En tot die tijd geniet ik van de paar dagen vrij tussendoor. En wanneer ik mijn dertigersdip aan voel komen, pak ik het kaartje er even bij, voor wat nieuwe energie.

Echt dementerend vind ik hem niet, hij weet nog precies wie er bij het intake-gespek was en wie ik ben. Maar meneer is bij ons komen wonen, omdat hij niet tevreden was in een ander verpleeghuis. Daar waren de zusters niet zo aardig tegen hem, zegt hij. Ook zijn echtgenote heeft geen goed woord over voor het andere huis.

Nu ben ik helemaal niet van de concurrentie. Maar als ik dus hoor dat de zusters in het andere huis, het nogal irritant vonden dat meneer regelmatig alarmeert. En dat ze hem dan vaak vertelden dat hij moest blijven zitten, dan kookt mijn bloed van woede. Dan kan ik me heel goed voorstellen dat ze gekozen hebben voor een verhuizing.

Meneer alarmeert inderdaad vaak en hij zoekt veel bevestiging. Hij wil zich veilig voelen. Hij verontschuldigt zich regelmatig voor zijn acties. Wanneer hij naar het toilet moet, naar buiten wil, alarmeert, opstaat. Bij alles verontschuldigt hij zich. En dat hoeft niet, ik wil óók dat hij zich veilig voelt. Ik wil dat hij zijn leven op een fijne manier kan ervaren. Daar werken mijn collega’s en ik aan en het lijkt te lukken. Meneer reageert leuk op mijn collega’s en mij en kan aangeven wat hij wil, zonder zijn verontschuldigingen aan te bieden. Soms heeft hij nog wel de neiging om ’sorry’ te zeggen, maar het wordt al minder.

En zo hoort het. Dat vind ik ook een uitdagend aan mijn werk. Mensen moeten zich veilig voelen. Wanneer ik daar aan kan bijdragen, ben ik al best gelukkig.

WK
Maar er zijn dagen bij dat er niemand op het balkon zit. Iedereen zit dan voor de tv. Het is niet de gewoonte om ’s middags de tv aan te hebben, maar het WK wordt ten slotte gehouden. En ‘wij’ doen nog mee. De heren discussieren over de manouvres, de dames over de kapsels en tatoeages van de spelers. Wanneer Nederland speelt hebben de heren altijd wel iets aan te merken, de dames vinden het prachtig wat de heren in oranje doen. Op de huiskamers hangt een oranje vlaggenlijn en wie wil, mag een pet op. Mits oranje, natuurlijk.

En zo vergeet men de hitte een beetje. Er wordt gekletst en gejuicht. Bewoners die wegdommelen, krijgen de kans niet met dat gejuich, maar dat is niet erg wanneer blijkt dat ‘we’ gescoord hebben. Ik volg het WK zelf ook. Alle wedstrijden probeer ik mee te pakken. Ik moet nu steeds werken wanneer Nederland moet spelen. Tenminste, wanneer ‘we’ door zijn, natuurlijk. En ik denk dat ik me best zal vermaken. Ik ben dan op de gang bezig, maar houd de score bij, door het juichen bij te houden. Dan ben ik nog net op tijd terug voor de herhaling. Ik kan toch niet tegen de spanning, laat mij maar bezig zijn.

Maar wat vriend Klink er nu weer van maakt. Voor het eerst ben ik echt sprakeloos. Als het aan hem ligt, verdwijnen hulpmiddelen zoals rollators, krukken en looprekken uit het basispakket. Voor fysiotherapie en oefentherapie worden nog slechts negen behandelingen vergoed. Logopedie, ergotherapie en dieetadvisering kost tien euro eigen risico. Voor paramedische zorg moeten mensen ook zelf gaan betalen.

Ik wilde deze week een gezellig stuk schrijven… Maar nu komt ‘ie hier mee. Zijn verweer is dat hij het volgend kabinet niet wil opzadelen met de grote problemen in de zorg. Wat een onzin. Volgens mij kan hij het niet zo goed hebben dat hij nu geen dikke vinger meer in de pap heeft.

Nederland is het niet met hem eens en op het nippertje probeert hij nog wat bezuinigingen er doorheen te drukken. Niet te geloven!! Het nieuwe kabinet? Dat onderhandelen duurt en duurt. Nederland heeft gestemd, maar de uitslag bevalt niet alle partijen. Dus?? Mogen we in ieder geval nog een beetje de illusie hebben dat we ook maar enige invloed hebben op onze toekomst?

Juist de gezondheidszorg is een onderwerp van discussie voor de verschillende partijen. Lijkt mij dus dat hier JUIST geen beslissingen over gemaakt moeten worden. Simpelweg omdat men het hier niet over eens is en ook niet zal worden, op de korte termijn. Het is momenteel net een kleuterklasje. Pietje wil niet naast Jantje zitten. Liesje vindt Truusje stom. Pffff!! Maak nog maar even geen beslissingen. Zorg eerst maar eens dat men normaal door één deur kan. En laat de ouderen, die het land hebben opgebouwd nog maar even genieten van hun welverdiende oude dag. Voor zover er iets te genieten valt. En vraag aan Klink of hij ondertussen even met de pet rond wil gaan. Als hij dan toch iets wil doen, mag hij beginnen bij het wachtgeld. Wij in de zorg wachten namelijk ook al heel lang, heeeeeeeel lang op antwoorden en oplossingen..

Mijn tijd voor de zorg laat die kant wél zien, maar dat is niet bij iedere Nederlander bekend. Op het forum van Viva komen er reacties van mensen die zelf werkzaam zijn in de zorg. Zij vinden het ook jammer dat er zo’n vertekend beeld is over wat de zorg nu precies inhoudt. Netwerk berichtte bijvoorbeeld over ouderenmishandeling wat veel stof doet opwaaien. Terecht natuurlijk.

Maar waarom komt mijn beroep alleen nog negatief in het nieuws? Is dat waar Nederland op zit te wachten? Wat is het nut om het bij dit soort berichten te houden? En waarom loopt het op deze site geen storm, wat reacties betreft? Ligt het aan onze klaagcultuur? Waar geklaagd mag worden, wordt gretig gebruik gemaakt van het mogen geven van een mening. Maar wanneer het iets genuanceerder blijkt is het niet interessant?

Wie denkt er mee? Wie helpt mee positieve geluiden de wereld in te helpen…

Ah, een compliment! Ik voel dat ik een beetje warm word van binnen. Ik spreek met de schoondochter van een mevrouw. De familie gaat op vakantie en wil graag weten of het wasgoed, dat zij normaal zelf wassen, in de weken waarin ze weg zijn, naar de stomerij kan. Ook willen ze de verjaardag van mevrouw eerder vieren, omdat deze in hun vakantie valt. We bespreken nog wat andere dingen. En dan dit een compliment. Fijn!

Soms kunnen wij niet die zorg leveren die we graag willen leveren. Dan is het heel fijn om een compliment te ontvangen. Het kan altijd beter en we krijgen ook kritiek. Maar dat zien we vooral opbouwend. Nadat ik heb opgehangen, bedenk ik dat het inderdaad een terecht compliment is…

Er kan en mag veel…
Wanneer men wil douchen of wil uitslapen gebeurt het. Wanneer iemand niet wil eten, stimuleren we dat wel maar we dwingen niet. Wanneer iemand met familie weg wil dan kan dat. Wanneer bezoek tot 23.30 uur op de afdeling wil zijn, dan mag dat. We hebben geen bezoekuren, geen toiletronden waarbuiten men niet naar het toilet mag. Iedereen heeft een eigen appartement, met keukentje en ruime badkamer. Er zijn clubs, kerkdiensten, een restaurant met ruime keuze. En woensdagavond was er een optreden van Wieteke van Dort, in de rol van tante Lien. Donderdag komt Willeke Alberti optreden.

Ik kreeg de tip, eens te kijken naar dit artikel. De eindconclusie is dat men over het algemeen tevreden is. Vooral de laatste zin viel mij op.

“Deze positieve beoordelingen staan haaks op het overwegend negatieve imago van verpleeg- en verzorgingshuizen, zoals voorkomt in de media en onder de Nederlandse bevolking.”

U weet het vast al, wie graag een realistisch beeld krijgt over de zorg, leest mijntijdvoordezorg.nl!

Dit is een zin uit een eerder blog van me. Ik moest er vandaag aan denken. Sinds twee dagen houden we een boekje bij met daarin alle zorgmomenten die we besteden aan meneer S. We zijn nu dus 48 uur bezig en komen op een schokkend aantal van 270 minuten. Voor de snelle rekenaars, dit is al 4,5 uur. Bij meneer gaat het verzorgen op een andere manier.

Meneer vraagt veel aandacht
Hij wordt in zijn kleding gepraat, of er uit. Hij moet in alles overtuigd worden. Hij is agressief, weigert zorg, weigert medicatie en gaat er gerust met de medicijnkar vandoor. Of met de koffiekar, de waskar, met de rollator van een ander. Hij wordt ’s nachts wakker en dan moeten we hem overtuigen om weer te gaan slapen. Hij haalt zijn bed altijd af; dan moet het opnieuw opgemaakt worden. Hij komt in de keuken bij je staan om iets duidelijk te maken, maar komt niet uit zijn woorden. Wanneer je hem niet begrijpt wordt hij agressief. Vaak realiseert hij zich dat hij lelijk heeft gedaan en komt hij achter je aan om uit te leggen dat hij het niet zo bedoelde. Ook wanneer je bezig bent met een andere bewoner. Wanneer hij dan niet het appartement van de medebewoner op mag, wordt hij wederom agressief.

En dan de familie nog
De momenten die we besteden aan familie staan nog niet in het boekje. Die komen daar ook nog bij. Meneer heeft een dochter die veel moeite heeft met de achteruitgang van haar vader. Ze vindt het bijvoorbeeld moeilijk te geloven dat meneer agressief is. Ze is vaak boos of teleurgesteld. Een goede begeleiding van de familie is ook erg van belang.

Al deze momenten staan nu in het boekje. Meneer heeft duidelijk een pakket dat niet aansluit op zijn behoeften. Dat is voor hem storend, voor medebewoners, voor familie en voor ons. Gelukkig houden we nu de zorgmomenten bij. Zo kunnen we een pakket aanvragen dat bij meneer past.

efficiënt [bijvoeglijk naamwoord]• met zo weinig mogelijk geld of tijd en zoveel mogelijk resultaat

 Waarom zo cynisch?
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) dekt medische kosten die niet onder de zorgverzekering vallen. Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verzekerd voor de AWBZ. Men betaalt de eigen bijdrage voor zorg met verblijf vanaf de datum waarop hij of zij in een instelling wordt opgenomen. Een zorgzwaartepakket (ZZP) is een manier om aan te geven welke zorg iemand krijgt die niet langer zelfstandig kan wonen. Hierin staat het aantal uren zorg die iemand gemiddeld nodig heeft. De tijd die nodig is om te overleggen met bijvoorbeeld familie zit hier ook in.

En in de praktijk?
Een ieder die mijn blog leest, weet dat het in de praktijk bijna niet te doen is om de zorg te leveren waar men recht op heeft. Om het zorgzwaartepakket passend te houden, is tijd nodig. Om formulieren in te vullen. Om te melden dat een persoon bijvoorbeeld een beroerte heeft gehad en dus meer begeleiding nodig heeft. Wanneer iemand terminaal is, heeft die persoon meer zorg nodig. Maar die tijd is er niet. Aan elke verandering gaat nogal wat papierwerk vooraf. Te weinig handen aan het bed en de zorg holt achteruit. “Efficiënt werken”. Ik wist niet of ik moest lachen of huilen.

Er moet bezuinigd worden. Maar blijf toch van de zorg af. Kijk hoe het anders kan, maar nóg meer inleveren, terwijl de zorg wankelt, vind ik schandalig. Heeft de zorg genoeg ingeleverd? Vindt u dat er op gebied van defensie, politie of bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking mag worden bezuinigd? Of ziet u het anders? De politiek zal harde keuzes moeten maken, maar wij hebben daar invloed op. Dus stem!

De mening van de bezoekers van onze website over effeciëntie leest u  hier.

Maar niet definitief. Dierbaren herkennen nog hun lieve oma, opa, vader, moeder, oom, tante. Kinderen zorgen voor hun ouders, omdat hun ouders voor hen gezorgd hebben. Het mantelzorgen wordt een dagelijkse routine, onderdeel van het leven. Maar het is zwaar. Acceptatie, realisme, plannen van zorgmomenten. Het valt niet mee. Zeker niet wanneer je een ouder-kind band hebt. De achteruitgang mag zo lang mogelijk duren, “Blijf nog even bij me”.

Balans
Maar wanneer het eind daar is, kan het niet snel genoeg gaan. Mensen willen hun dierbaren niet zien lijden. “Ga maar, het is goed zo”, wordt er gefluisterd aan de bedrand. Reddeloos verloren staan de kinderen bij het sterfbed. Als verzorgende probeer ik zo veel mogelijk de balans te vinden tussen het zorgen voor vader of moeder en het laten zorgen door de kinderen. Ik vraag hoe het gaat, wat ik kan doen en wat de verwachtingen zijn. Verder lever ik de nodige zorg en loop ik regelmatig binnen. Maar niet te vaak. Balans zoeken, dat is wat ik doe.

Het is niet goed!
Eigenlijk zijn we met z’n allen een beetje verloren. Wat ik voel staat niet in verhouding tot wat kinderen voelen, dat besef ik. Maar niemand weet eigenlijk wat te doen. Het definitieve afscheid nemen, het kan maar één keer. Wanneer alles gezegd is, klinken vaak de woorden “Ga maar, het is goed”. Het is niet goed. Dementie is vreselijk. Het is keer op keer afscheid nemen, tot het niet meer kan. En dat is ontzettend oneerlijk.

Maf; dat was mijn idee om te abseilen van de Euromast sowieso. Ik moet eerlijk bekennen, het was een kwestie van ‘eigen schuld…’. Ik kreeg de vraag om op 12 mei, om 12 uur, minimaal 12 minuten, een geveldoek met daarop de tekst ‘Wij bedanken iedereen die tijd maakt voor de zorg’, van de Euromast in Rotterdam te onthullen. Dit om alle vrijwilligers, mantelzorgers, verzorgend en verplegend personeel te bedanken hun voor inzet. En om aandacht te vragen voor onze realiteitscampagne. En daar moeten we iets spectaculairs voor doen, dacht ik zo.

In m’n enthousiasme heb ik gereageerd met de legendarische woorden: “Nou, en of ik dat wil doen!! Ik zie direct een filmpje voor me waarin ik abseilend of tokkelend van de Euromast af ga. Ik heb eigenlijk geen idee hoe het eruit komt te zien.”

Het idee werd direct opgepakt, de pers werd ingelicht en ook zij reageerden overweldigend. Kortom, ik kon niet meer terug. En dat terwijl ik hoogtevrees heb!

Waar was ik aan begonnen? Twee interviews op de radio en vele toezeggingen om te komen van andere media (waaronder het NOS-journaal) later, was het zover. Op 12 mei, om 12 uur, rillend van de kou en van de zenuwen op de Euromast. Over de rand klimmen, was doodeng. Ook het naar achteren hangen viel niet mee. Maar toen ik eenmaal hing en bezig was met de afdaling, voelde ik dat ik steeds meer kon ontspannen. Ik genoot zelfs van het uitzicht. Beneden aangekomen kreeg ik applaus van mijn familie, schoonfamilie, mijn buurvrouw en vele toeristen. Het voelt als een geslaagde actie. Ik heb mijn grenzen verlegd. Daar ben ik zo trots op.

De persaandacht is geslaagd. Nu hoop ik nog dat mensen straks bij de verkiezingen hun keuze baseren op de realiteit die we in onze campagne laten zien en niet alleen op de negatieve en vertekende artikelen in de krant!

[View with PicLens]

Ik vond het tijd voor iets luchtigs. Want er mag gelachen worden en dat doen we ook…  Bedoeld of onbedoeld, soms komen onze bewoners met hilarische opmerkingen. Dat kan aan de situatie liggen of aan de manier waarop het wordt gebracht. Hopelijk zijn deze opmerkingen ook leuk voor wie er niet bij was, ik wil er in ieder geval een aantal delen. Het taalgebruik is niet aangepast, dus wees gewaarschuwd. Het is ook niet de bedoeling om mensen belachelijk te maken, maar om te laten zien dat mensen gewoon mensen blijven.

Bewoner: “Ik heb in m’n broek gekakt”
Ik: “Nou zeg! Wat brengt u dat charmant”
Bewoner (breed lachend): “En als ik er bij lach?”

Bewoonster wijst een medebewoonster aan. De dame die ze aanwijst is erg slank en bovendien dik in de tachtig. “Zeg, is zij soms zwanger?”

Bewoonster: “Je hebt zo’n leuk bekkie, je kunt nog verkering krijgen”
Ik: “Maar ik heb verkering”
Bewoonster: “Nou dan neem je er toch nog een”

Een bewoonster wordt door mij geholpen bij het uittrekken van haar bh. Bij het zien van haar borsten zegt ze; “Dag dames”.

Bewoner 1 ergert zich aan de tafelmanieren van bewoner 2: “Soep eet je niet met een mes, dat doe je verkeerd”
Bewoner 2: “Wil je dat ik het met m’n handen eet?”, kijkt de buurvrouw aan en zegt “Wat een idioot”

Bij het aan tafel gaan, gaat een bewoner op de plek van een medebewoonster zitten. Zij ziet dit, terwijl ze aankomt zegt ze; “He, ik zit daar.”
Waarop de bewoner naar haar kijkt, nadenkt en zegt; “Dat kan niet, want jij staat daar.”

Want waar niemand aan gedacht had, was dat sommige bewoners wagenziek kunnen worden. Bewoners die daar last van hebben, krijgen voor uitstapjes naar bijvoorbeeld de Keukenhof of Blijdorp, een tabletje tegen wagenziekte. Sommige bewoners kunnen om die reden helemaal niet mee, aangezien een tabletje niet helpt. Maar dat je wagenziek kunt worden in de rolstoel, dat was mij niet bekend…

En ook mijn collega’s waren verbaasd toen er gisteren twee bewoners, vroegtijdig naar de afdeling werden gebracht. Ze hadden gebraakt. Beide bewoners hebben last van wagenziekte, dus die link was snel gelegd. Maar helaas wel te laat. Wie bedenkt er nu dat je in een rolstoel ook last van wagenziekte kunt hebben?

Mijn mijlpaal
Ik ben emetofoob, wat inhoudt dat ik niet tegen braken kan, maar daar vertel ik later nog wel eens over. Ondanks dat ik het heel moeilijk vind, heb ik toch mijn collega kunnen helpen met het omkleden van de bewoners. Terwijl zij aan het wassen was, zocht ik de kleding uit. Stelt weinig voor, zou je denken, maar voor mij is het een mijlpaal.

Achteraf was het best een grappige situatie. Voor de bewoners was het vervelend, maar wie had dan ook gedacht dat men ziek kan worden van het dansen? Ik, als emetofoob, ga het in ieder geval niet vergeten. Ik ga een tabletje voor het rolstoeldansen voorstellen, want helemaal niet mee kunnen is ook zo sneu.

De dienst verliep niet vlekkeloos, maar zoals altijd ‘was het te doen’. Bewoners lagen op bed op een enkeling na, medicatie was gegeven, afwasmachine aan, huiskamers zo goed als opgeruimd.

Eén bewoner was onrustig en agressief. Hij stelde eisen waar wij onmogelijk aan konden voldoen en was flink verward. Hij dreigde met geweld, had zich weer aangekleed, wilde weg. Uit het niets sloeg hij me hard in het gezicht. Hij wankelde en viel achterover.

Een collega hielp hem overeind, terwijl ik een bewoonster naar bed bracht. Later checkte ik of de bewoner die gevallen was nadat hij me sloeg, letsel had. Mijn collega had hem inmiddels naar zijn appartement begeleid en hij mankeerde niets. Ik besloot te rapporteren. Bij de afdelingspost aangekomen, stond de bewoner bij de deur. Hij was nog steeds onrustig en bleef dreigen. Ik vertelde hem dat hij beter tot rust kon komen in zijn appartement en dat ik hem echt niet kon helpen. Meneer haalde weer uit en viel opnieuw. Dit keer met zijn hoofd tegen de deur van een appartement van een andere bewoonster.
Het bloed zat overal. Mijn collega kwam helpen, ik regelde een stoel. Ik belde de verpleegkundige met ambulante dienst, zij belde de arts. Ik controleerde of de bewoonster achter de deur waar de man tegenaan viel, nog sliep.

Op dat moment hoorden mijn collega en ik gegil uit een gang komen. De verpleegkundige bleef bij de gewonde man. We troffen een bewoonster op de grond van haar appartement. Ze was incontinent van ontlasting. We verschoonden haar en gingen terug naar de gewonde man. De arts hechtte de wond en uiteindelijk kalmeerde meneer.

Inmiddels ging de nachtdienst in. Ook daar was onze hulp nodig: een bewoner zat onder de dunne ontlasting.

Om elf uur ging mijn collega naar huis, ik dik een half uur later. Allebei werkten we langer door. De nachtdienst lieten we achter met rommel en chaos. Om half tien die avond was alles zo goed als op orde, om half twaalf lagen dezelfde taken er nog omdat er iets tussen kwam. En weer iets, en weer iets…

Voorbeeld 1
Zoon van bewoonster kan niet accepteren dat zijn moeder op onze afdeling zit. Hij neemt haar veel uit handen, zij herkent hem en ze weet precies wat ze moet zeggen om te verbloemen dat ze dingen vergeet. Zoon komt de gezamenlijke huiskamer in en hoort een medebewoonster zeggen dat ze “tussen de gekken” zit. Hij gaat flink tekeer tegen de dementerende vrouw, want hij voelt het als een aanval op zijn moeder. Hij loopt boos weg. Ik spreek hem aan. Zoon begint over wat hem dwarszit. In het weekend zit zijn moeder soms op een verkeerde stoel. Dan lopen er “hulpjes” rond en die “weten niks”. Of er is niemand in de huiskamer. Zeker vijf minuten lang. Klopt, maar daaraan kunnen we dus écht niks doen! Ik heb aangegeven dat wanneer hij zich stoort aan dingen, hij dat moet melden. Op dát moment. Hij “gaat dat zeker doen”.

Voorbeeld 2
Dochter van een mevrouw geeft aan dat haar moeder naar het toilet moet. Op dat moment haal ik net een tillift voor een andere bewoonster. Moeder is een half uur daarvoor ook al naar het toilet geweest, dus ik spreek af met dochter om de andere bewoonster eerst uit bed te halen. Vervolgens word ik geroepen, omdat iemand onwel is geworden. Ik vertel dochter dat ik zo snel mogelijk bij haar moeder kom. Korte tijd daarna smijt ze de deur van het appartement van haar moeder dicht, loopt met haar in de rolstoel de huiskamer in en richt zich tot de gastvrouwen. “Mijn moeder mag niet naar de wc.” Ik hoor dat en spreek haar hierop aan. Ze vond het te lang duren en geeft aan een klacht over mij neer te leggen bij de leiding.

Ik hoor de voorstellen en ik maak me druk. Mijn tijd voor de zorg is vooral schaars. En dat lijkt alleen maar erger te worden.

“Zal ik uw rolstoel bij de piano zetten? Er is er een aanwezig op de afdeling.”
“Best hoor, als het maar niet te ver is, ik moet namelijk ook nog naar Schiedam.”
“Daarna breng ik u naar Schiedam”, zeg ik. “Het is niet ver.”

Bij de piano aangekomen, zie ik een twinkeling in de ogen van meneer B. De rolstoel past niet goed achter het instrument, dus ik zet de stoel een beetje scheef. Met zijn rechterhand, de hand die hij het best kan gebruiken, gaat hij over de toetsen. Eerst een beetje onwennig. “Wat een rare toets, deze doet het niet eens!” roept hij net even te hard, terwijl hij het hout van de piano aanraakt. Ik schuif de stoel iets verder naar de piano en meneer B begint te spelen. Met slechts zijn rechterhand. Hij mist geen noot en ik haal een collega.. “Ik neem je even over, je moet even gaan kijken in de serre”, zeg ik. “Wat is er dan?”, vraagt mijn collega. “Ga maar kijken, ik zeg niks, dat verpest het.”

Wanneer ze terug is roept ze: “Wat leuk! Hij kan het echt, wist jij dat?”

Ik schud m’n hoofd. Vaak ontdekken we verborgen gebreken, maar verborgen talenten zijn er blijkbaar ook. Ook dat maakt dit werk zo leuk.

Familieleden klagen. Moeders nagels zijn te lang, kleding is zoek, medicatie is nog niet ingenomen, een hoorapparaat heeft een lege batterij, een ondergebit is zoek of er zit een vlek op een blouse. Volkomen terecht dat men dat een probleem vindt. Maar het is en blijft een kwestie van prioriteiten stellen.

Wanneer iemand naar het toilet moet, er iemand medicijnen moet en er iemand een complete bak vla over de kleding laat vallen, moet je ergens beginnen. Ik kies er dan voor om de vla even weg te vegen, de persoon die naar het toilet wil te begeleiden en vervolgens de tijd te nemen om medicatie te geven. Maar in de tussentijd gaat er een telefoon, een persoon komt ten val en een ander wil naar bed. Dan is het een kwestie van prioriteiten bijstellen.

Alle bijzonderheden moeten we rapporteren, dus we bellen de familie van de gevallen persoon. Die vlek op de blouse wordt van latere prioriteit. Maar dan is daar aan het eind van de dag de familie. Die zijn, terecht, best even boos. “Het spijt me, ik wilde een andere blouse aantrekken, maar had er geen tijd voor”, klinkt dan als een slap excuus. Maar het is echt wat er gebeurt. Wel willen, niet kunnen en een klacht op de koop toe.

De mensen die niet roepen, niet opvallen, krijgen soms te weinig aandacht. In alle drukte geldt helaas de wet ‘de sterkste overleeft’. Maar dat gaat zo tegen mijn gevoel in. Ik wil aandacht hebben voor de mensen die het wel nodig hebben, maar niet opeisen. Wanneer ik daar even tijd voor maak, komt een collega binnen. “Ah, Cindy. Je hebt even niets te doen? Wil je me helpen? Als we dat gedaan hebben, geef jij dan die mevrouw haar medicatie? Dan bel ik de familie van die meneer in de tussentijd.”

Niets te doen?? Persoonlijke aandacht is ook zo, zo belangrijk. Maar inmiddels voelt dat dus als ‘even niets te doen’. Heeft iemand een briljant plan om dit probleem te voorkomen?

Het kassameisje kijkt mij aan, trekt haar wenkbrauwen omhoog en doet, nu ja… niets eigenlijk. De vrouw is laaiend en zoekt iemand om het ongenoegen over de man mee te delen. Ze kijkt rond, terwijl ze dingen roept die er niet om liegen. En vindt, jawel, mijn blik.

“Toch?”, vraagt ze me. “Oh, sorry, ik heb geen idee waar het over gaat”, verontschuldig ik me.

Nu richten zowel de man als vrouw zich tot mij en beginnen door elkaar heen te roepen, over het vreselijke gedrag van de ander. Uiteindelijk zeg ik: “ik wil me nergens mee bemoeien, maar het schiet zo natuurlijk niet op.”

Wat er nu gebeurt is echt maf. De man en vrouw beginnen over mij. “De jeugd, altijd haast.”

Nu ben ik degene die om zich heen kijkt. Op zoek naar verborgen camera’s wel te verstaan. Gebeurt dit echt? Blijkbaar is dit wel iets dat de man en vrouw nodig hadden, het lijkt ze te verbroederen. Klagen over mij, de jeugd. Nul respect, zeker niet voor ouderen, is de conclusie.

Ik heb dan altijd een beetje de neiging om te vertellen wat voor werk ik doe. Maar ik doe het niet. In plaats daarvan kijk ik alleen maar, trek één wenkbrauw op (ja, dat kan ik) en laat het maar over me heen komen.

Wanneer de man wegloopt, met het tasje dat hij zojuist heeft ingepakt, en de vrouw ongeveer tegelijk vertrekt, kan ik het niet laten om toch nog iets te roepen: “fijne dag.” Het kassameisje kijkt me aan en schiet ontzettend in een lachstuip.

Ik had kunnen zeggen dat ik op een verpleegafdeling werk, ik had kunnen zeggen dat ik in ieder geval geen ruzie bij een kassa sta te maken, ik had kunnen zeggen dat het he-le-maal niets te maken heeft met leeftijd, maar slechts met fatsoen, hoe iemand zich gedraagt. Ik had zelfs kunnen zeggen dat iemand die ouder is, juist wijzer zou moeten zijn dan ruzie te maken om wie er “eersie” was. Maar ik koos voor “fijne dag”… Heb ik lekker gewonnen.

In onze opleiding leren we over het bewaken van grenzen en denken in het belang van bewoners. Dat hebben we in dit geval ook gedaan.

Op zondag had mevrouw nog steeds koorts, ondanks de paracetamol. Ze kreunde nog veel en was bovendien wat benauwd. De arts wilde het uitzingen tot na het weekend. En toen knapte er iets in me. Ik heb als een kind staan stampvoeten dat er een arts bij moest komen, dat ik me niet verantwoordelijk wilde voelen voor iemand als ik niet alle medewerking kreeg van andere disciplines. De verpleegkundige die de arts moest bellen, was het gelukkig met me eens. Uiteindelijk kwam de arts wel. Mevrouw kreeg een sonde, zuurstof en antibiotica.

Ik begrijp: het is ontzettend lastig om als arts te bepalen of een situatie ernstig genoeg is. De klachten waren inderdaad vaag. Maar het onderbuikgevoel dat mijn collega’s en ik hadden, was voor ons juist reden genoeg om te bellen.

Op dinsdagochtend is mevrouw R overleden. Rustig en vredig. Het lijkt onvermijdelijk te zijn geweest. Maar gelukkig hebben we wel controle gehad over de manier waarop. Dat geeft ook ons rust.

En we hebben mevrouw H. Heel alert. Ziet en hoort alles. Wanneer ik na het eten de tafel afruim, zegt ze, van vork tot bord tot tafelkleed: “hé, afblijven… dat is van mij.” Doe ik een kastje dicht, dan maakt het altijd herrie en als ik voorbij loop, zegt mevrouw standaard “wat loop jij hard zeg.” Stel ik een vraag aan iemand, dan geeft zij antwoord. Tegenwoordig doet mevrouw H ook alles na.

“Goedemorgen!” roep ik wanneer ik de kamer in loop. “Goedemorgen!” klinkt het kinderlijk en hoog. “Hoe gaat het?” vraag ik. “Hoe gaat het?” antwoordt mevrouw H, nog iets overdrevener en scheller. Ik moet lachen en jawel: “hihihihi” klinkt het uit de mond van mevrouw H.

“Dag Sonja”, zeg ik tegen de agapornis. Mevrouw H kijkt op en zegt: “Sonja? Ik ben mevrouw H.” Ik loop naar haar toe. “Maar dat is Sonja, die zei ik gedag”. “Maar ik ben Johanna”, zegt mevrouw H.
Meneer K moet niesen. “Hatsjoe!” roept Johanna door de huiskamer.

“Zuster?”, vraagt mevrouw L. “Kunt u mijn deur open maken?” Ik wil antwoord geven, maar hoor op de achtergrond: “Zuster?” Mevrouw H zit met pretoogjes aan tafel en werpt een verwachtingsvolle blik. “Ik zal uw deur openen”, zeg ik tegen mevrouw L. “Ja?” vraagt ze. “Oh jaaaaaaaaa?” herhaalt mevrouw H. Mevrouw L kijkt haar venijnig aan en loopt weg.

“Goh, we hebben tegenwoordig een agapornis en een heuse papegaai”, zeg ik tegen mevrouw H. “Wie is dat dan?” vraagt ze. “U”, zeg ik. “U herhaalt alles.”

Mevrouw H moet er om lachen. Het valt me mee dat ze me niet wijst op het feit dat een agapornis een soort papegaai is. Want ze weet alles. Laatst scheen de zon en zei ze: “goh, het regent wel hard hoor.” Meneer S reageerde: “de zon schijnt.” “Klets niet, ik zie het toch”, was het antwoord dat hij kreeg.

“Zuster, waar mag ik zitten?” vraagt mevrouw N. “Oh, dat mag u zelf weten. U kunt daar gaan zitten, bij Sonja, de agapornis. Of hier, naast Johanna, de papegaai.” Mevrouw N kijkt me niet begrijpend aan en Johanna geeft me een kus op m’n hand. “Gekke meid”, zegt ze. En dat ben ik dan ook, want Johanna zegt het.

Landelijk wordt er besloten hoeveel recht mensen hebben op zorg, wij als verzorgenden bepalen of iemand elke dag kan douchen (gelukkig kan dat bij ons nog).

Maar de stad waar onze ouderen wonen, bepaalt of mensen elke vijf meter struikelen over uitstekende stoeptegels of hoe toegankelijk het openbaar vervoer en huisvesting zijn. Daarom is het belangrijk dat ook onze bewoners stemmen. Gelukkig hadden ze die mogelijkheid.
Hoe de opkomst was? Prima. Al heeft niet iedereen het vertrouwen dat het stemmen iets uithaalt, niemand ziet zijn stem graag verloren gaan.

Met dat nieuws werd ik afgelopen week wakker.. goed wakker. Ik las het op de site ‘Spitsnieuws’. Ik voelde verdriet, ongeloof, verontwaardiging en angst. Angst omdat het mij zou kunnen overkomen. Ik werk op een gesloten afdeling. Met codeslot op de beveiligde deuren, die toegang bieden tot een trapportaal. En ik kan niet overal tegelijk zijn.

Ik probeerde me een beeld te vormen van de situatie.

Scenario 1: Bezoek gaat weg en kijkt niet of er een bewoner meekomt.
Scenario 2: Bewoner kijkt de code van het slot af en wacht zijn kans af.
Scenario 3: Deuren werkten niet naar behoren en de bewoner kan daarom naar het trapportaal.
Scenario 4: De bewoner veinsde dat hij niet op de afdeling hoorde en wist zichzelf bij een bezoeker door de deur te kletsen.

In alle gevallen blijft: er was geen personeel om toezicht te houden. Hoe schokkend dat ook is, dat is wel de realiteit. Verzorgenden kunnen maar op één plek zijn. Dat is juist de frustratie die velen hebben. Wel willen, maar niet kunnen.
De reacties die lezers plaatsten op Spitsnieuws, raakten me diep. Er werd direct naar personeel gewezen. Het beeld dat Nederland blijkt te hebben over de zorg, is schokkend.

Ik kan me zo goed voorstellen wat het personeel van die afdeling doormaakt. Wat de familie voelt. De directie van het verpleeghuis. Er moeten koppen rollen, zo lijkt het. Maar het is geen kwestie van schuld. Een dode op de afdeling lijkt me straf genoeg.

Als het mij zou overkomen, zou ik niet weten hoe ik verder moest. Ik zou de familie met moeite onder ogen durven komen en ik zou dit meedragen, de rest van mijn leven.
Er is een fout gemaakt, duidelijk. Maar ik twijfel er niet aan dat het personeel van het verpleeghuis in Zwijndrecht het net zo betreurt en deze zaak tot op de bodem wil uitzoeken.

Kent u het spreekwoord ‘Als het kalf verdronken is…?’ En ‘Voorkomen is beter dan genezen?’ Als wij verzorgenden echt de keus hadden, kozen wij voor optie twee!

Zo las ik laatst een blog van Merel Roze. Zij gaf ons een presentatie over schrijven op het web. De reacties die zij kreeg op haar stukje ‘Mijn tijd voor de zorg’, doen me goed.

In het begin van de campagne wist ik niet wat ik moest verwachten. Ik kon me niet voorstellen dat we zo’n breed publiek zouden bereiken. Maar de reacties zijn hartverwarmend. Sommige komen van mensen die zelf in de zorg werken. Maar er zijn er ook van mensen die met zorg te maken hebben, vanwege bijvoorbeeld een ziekenhuisopname van hun moeder.

Eén bericht kwam van Bas, op mijn stukje ‘dromen over later’. Hij vindt de site niet alleen leuk vanwege de verhalen, maar ook het design vindt hij mooi. Een mooi compliment voor de mensen ‘achter de schermen’.

Iemand vertelde dat ze in de zorg heeft gewerkt en dat nu niet meer kan. “Maar ik mis het nog elke dag”, gaf die persoon aan. Dat kan ik me voorstellen. Ik hoop dat het lezen van het blog toch het gevoel geeft er nog een beetje bij te zijn.

Het stuk over de Zorg Zwaarte Pakketten maakte heftige emoties los. Waar de een het een uitdaging vindt om toch zorg te leveren binnen de gegeven tijd, vindt de ander het ‘diep triest’. Weer een ander vindt dat er ‘niet zo met mensen mag worden omgegaan’.

Ik vind het heel fijn, al die reacties. Dat geeft aan dat de site wordt bekeken. Op deze manier worden meningen van mensen uit alle windstreken duidelijk. Zo kunnen we de zaken van meerdere kanten bekijken.

En dan is daar Nathalie. Zij liet weten dat ze heeft gesolliciteerd om leerling verzorgende te worden, mede dankzij de site. Dat vind ik zo ontzettend leuk. Het geeft hoop om te zien dat er nog steeds mensen interesse hebben in het vak, ondanks de negatieve berichtgeving waar de zorg steeds meer onder gebukt lijkt te gaan. Er zit toekomst in de zorg.

En kijk ik op zondag naar de kerkdienst op televisie, of lig ik dan nog op bed? Zou de pizzabezorger op afdelingen bezorgen? Heeft mijn generatie later nog de mogelijkheid om kleding online te bestellen? En leveren zij dan ook tot aan de deur, of haal ik een pakket af bij de receptie?

Stel: ik ga dementeren, dan heb ik graag dat de verpleging of mijn familie bepaalde sites blokkeert. Anders staat de Ikea ineens voor de deur. Tegen die tijd bezorgen zij ook, let op mijn woorden. Of Wehkamp, Otto, Hema. Binnen een week heb ik mijn geld er dan doorheen gejaagd.

In plaats van wijn of een advocaatje krijgt mijn generatie vast een mixdrankje voorgeschoteld. Geen bitterballen, maar kipnuggets. En op het menu staan onder anderen pizza, roti, wraps en maaltijdsalade met energiedrank. Schorseneren: daar heeft dan nog nooit iemand van gehoord. De meesten denken dat het een werkwoord is.

De gemeenschappelijke ruimte hoeft niet zo groot te zijn. We vermaken ons met een dvd-speler, Playstation of laptop prima in ons eigen appartement. Zolang we maar wel genoeg bewegingsruimte hebben, want we hebben natuurlijk een Wii.
Er is een bioscoop, waar dan geen films vertoond worden met Audrey Hepburn, maar klassiekers als Avatar. “Weet je nog? Dat was toen modern.”

En we bellen nog steeds mobiel. Ik zie het voor me; een doorsnee donderdagavond. Ruzie in de gemeenschappelijke ruimte. Want meneer Niks zit zo luid te bellen met zijn mobiele telefoon, dat mevrouw Plomp haar eigen telefoongesprek niet meer kan verstaan…

Hoe het er werkelijk aan toe gaat tegen die tijd, weet ik niet. Ik weet wel dat er dan al een generatie klaarstaat om naast de wondverzorging óók te zorgen dat onze piercings niet gaan ontsteken. Dat geeft hoop.

Ik begrijp dat mensen die hun familielid bezoeken het beste willen voor mama, papa, oma, opa of tante. Zij waken ervoor dat wij als verzorgenden goed zijn voor hun familielid. Dat gaat vaak goed. Want er is overleg, ruimte voor vragen en evaluatiemomenten.

Toch ontstaat er ook wel eens een verschil van mening. Dat vind ik lastig. Omdat ik respect heb voor de familie van bewoners, hen daadwerkelijk kan begrijpen, maar ook voor mijn bewoners op wil komen. De balans vinden tussen toegeven aan en tevreden stellen van familie én het bewaken van de wensen en mening van de bewoner, is soms lastig.
Een goed voorbeeld. Dochter wil graag dat haar vader een rustmoment inplant in de middag. Even op bed om een uurtje te rusten na de lunch. Vaak wil hij dat zelf ook, maar soms geeft hij aan dat hij niet alleen wil zijn. Of hij laat blijken dat hij liever even rust in de algemene huiskamer. Dan zetten wij meneer apart, de rolstoel ietwat gekanteld, zodat hij een andere houding heeft en eventueel kan slapen.

Dochter van meneer kwam laatst vragen waarom vader niet op bed lag. Ik gaf aan dat hij die dag laat uit bed was en liever in de huiskamer bleef. Ze antwoordde: “hij kan niet aangeven wat hij wil, dat weten jullie zelf ook.” Ik vertelde dat hij juist goed kan aangeven wat hij wil en vandaag echt niet op zijn kamer wilde zijn. “Deze mensen weten niet wat ze willen”, was het antwoord. Ik had daar veel moeite mee.

Dementerenden zijn inderdaad mensen en kunnen heel goed aangeven wat ze wel en niet willen. Ja, soms is het van levensbelang om iets tegen de zin in te doen. Bijvoorbeeld het geven van medicatie, verborgen in vla.

In dit geval koos ik voor de bewoner. Met het risico dat het tot onvrede leidt bij de familie. Het kan zelfs zo zijn dat zij een klacht indienen. Ik denk niet dat het zover komt, maar het zou kunnen. Frankeland heeft een klachtencommissie en neemt klachten (terecht) zeer serieus. Ik zou het zelfs begrijpen wanneer de klacht er komt. Als dochter is het lastig om je vader te zien als schim van de man die hij ooit was. Dan wil je voor hem vechten.

Wat me wel stoort, is het feit dat de dochter in het belang van haar vader handelde, maar ik dus ook. We denken beiden te weten wat het beste is voor meneer. Ik ben nog steeds van mening dat je in dit geval moet kijken naar wat hij wil. Wie kan dat tenslotte beter aangeven dan meneer zelf?

Momenteel is het wat onrustig op de afdeling waar ik werk. Er zijn namelijk aardig wat veranderingen doorgevoerd en collega’s en ik moeten daaraan wennen en leren elkaar opnieuw te vertrouwen. De veranderingen hebben overigens niets te maken met beleid of beslissingen vanuit de overheid. Het heeft alles te maken met het team. En we zijn een team, elke dag een beetje meer. Maar het is wel twee stapjes vooruit en één achteruit.

Deze week werk ik in de nacht. Een dame waarvan de deken in een hoekje van het bed terecht is gekomen, wordt wakker op het moment dat ik haar toedek.

“Ach, ben jij het?” Een stralende glimlach verschijnt op haar gezicht.

“Niet schrikken hoor, ik dek u toe.”

“Ik moest wel even kijken hoor, of je geen vreemde snuiter bent.”

“Nou, ik ben wel een vreemde snuiter, maar geen onbekende vreemde snuiter.”

“Ik vind je een lieve snuiter.”

We hebben nog even een gesprek en mevrouw gaat weer slapen.
Terwijl ik mijn ronde loop, denk ik nog aan het gesprek.
Het team waar ik deel van uitmaak bestaat uit allemaal lieve, vreemde snuiters, besluit ik. Met hetzelfde doel.
Dan moet het toch goed komen, dunkt me.

Op de afdeling waar ik werk, vallen de meeste mensen onder pakket 5. Zij krijgen begeleiding bij alles. Van opstaan tot naar bed gaan en alles wat er tussen zit. Tanden poetsen, medicatie, fysiotherapie, activiteiten, kapper, maaltijden, toiletgang, enzovoort. Pakket 5 wil zeggen: 16,5 tot 20 uur begeleiding per week. Maar in de praktijk heb je veel meer tijd nodig.

Want… medicatie wordt geweigerd, mensen gaan dwalen terwijl we eten, ze zijn op zoek naar hun (veelal overleden) echtgenoot of naar de kinderen. Soms naar hun ouders. Mensen kleden zich uit op ongepaste tijden en plekken. Krijgen ruzie met elkaar of roepen en krijgen een hele huiskamer daarmee onrustig.

Dan hebben we tijd nodig om weer rust te brengen. Maar die tijd, die is er dus niet. Want er is geen rekening gehouden met de veranderlijkheid van de mens. Wat heel vreemd is, aangezien er niets zo veranderlijk is als een mens. Helemaal wanneer die mens dementerend is.

“Wat heb jij daar? Mooi is dat.”
“Ja, vindt u? Dat zijn tatoeages.”
“Waar staan die sterren voor?”
“Voor mijn familie, die grote is mijn moeder. Die kleinere, dat ben ik.”
“Oh ja, ja, ja… mooi. En die?”
“Dat is een heilig hart, komt uit het katholicisme.”
“Prachtig zeg.”
“Het betekent barmhartigheid.”
“Ik vind het heel mooi, vooral de symboliek.”
“Dank u, gaat u nu fijn slapen?”
“Ja, dank je, je bent mooi. Ach, nee, dat bedoel ik niet, je bent lief. Dat bedoel ik.”
“Dank u.”
“Ja, maar je bent ook mooi hoor.”
“Dank u, slaap lekker.”
“Fijn meid… jij ook.”