Het boekje ‘De luxe van spruitjeslucht’ is nu te bestellen via de webshop van ActiZ. Geen lid van ActiZ, maar wilt u het boekje wel bestellen? Neem dan contact op via communicatie@actiz.nl.

Wat motiveert mensen in de keuzes die ze maken? Welke achtergrond ligt hieraan ten grondslag? De antwoorden hierop zitten in de verhalen van mensen. Verhalen: ze raken je, ze roepen vragen op, geven betekenis aan het leven. Het zijn ontmoetingen die je stilzetten, mooie mensen, schrijnende verhalen, ontzetting, een knoop in je maag, een traan… een lach, een twinkeling, hoop. Zo zou ik jullie nog veel verhalen kunnen vertellen. Maar via deze weg, met dit blog, stoppen mijn verhalen. Jammer, maar kijk eens in je eigen leven. Je hebt zelf vast ook zoveel te vertellen.

Mijn buurvrouw is wat ouder dan ik, maar dat geeft niet. We passen een beetje op elkaar. Even een bakje koffie samen drinken, een sigaretje roken en de dag doornemen. Soms heeft ze het zwaar. Het leven is soms ook zwaar. Maar mijn buurvrouw laat mij ook genieten van de kleine dingen. Dat doet zij namelijk ook. Ik zag gisteren een kaartje op haar tafel staan. Eentje met prachtige bloemen, zo eentje waar je blij van wordt. Ze zei: “Kijk er maar even in hoor.” Ik las het en glimlachend keek ik haar aan. Ze glunderde, want ze had de kaart namelijk aan haarzelf geschreven. Een grap? Nee hoor! Waarom niet? Mooi mens!

Daarom sluit ik deze reeks blogs af met deze woorden: zorg voor elkaar, maar zeker ook voor jezelf.

Ik heb in ieder geval wel veel geleerd; het schrijven van blogs, deze voordragen en ik ben zelfs live op TV in debat gegaan. Een hele ervaring. Maar ik ben vooral trots. Trots om een ambassadeur te mogen zijn voor de zorg en te mogen laten zien wat er allemaal gebeurt. Fijne en mooie dingen, maar ook de dingen waar ik tegen aan loop als manager.

De toekomst
Wat brengt de toekomst voor de zorg? Stoppen de negatieve verhalen over slechte zorg en boventallige managers of moeten wij daar maar ‘gewoon’ aan wennen? Komt het hart weer terug in de zorg? Kun je als zorgverlener weer trots zijn op je werk? En komen ze er echt, die 12.000 extra werknemers? Wie zal het zeggen?

Één ding is zeker: de zorg zal er zeker heel anders uit zien. We moeten ons voorbereiden op een toekomst waarbij de ‘regie bij de bewoner’ ligt. Het klinkt simpel, maar de gevolgen zijn ingrijpend. Van een situatie waarin de bewoner de ontvanger is van zorg, gaan we naar een situatie waarin de bewoner écht klant is. Die soms niet spontaan aan kan geven wat zijn zorgbehoefte is, maar waarin de zorgverlener moet ‘ondernemen’ om in te spelen op die mogelijke behoeften. Dit betekent in gesprek gaan met cliënten om wensen te bepalen of te bevragen.

En mijn eigen toekomst?
Blijf ik altijd manager of komt het nog zover dat ik als zorgcoach aan de slag mag? Gaat die droom in vervulling? Als zorgcoach zou ik het contact willen begeleiden tussen verzorgenden en bewoners.

Wie zegt het me? Ik hoop in ieder geval dat ik en vele anderen met mij bewaard blijven voor de zorg! Hoe dan ook, want die mensen zijn nodig! Deze campagne stopt, maar ik verdwijn niet van het web; je kunt me blijven volgen op www.managerzorgvertelt, LinkedIn of Twitter!

Door wekelijks te schrijven over mijn werk ben ik dit veel intenser gaan beleven,
Waarbij ik telkens liet zien dat, wij in de thuiszorg, onze cliënten enorm veel geven!

Aandacht, respect, een luisterend oor,
Aan al deze aspecten geef ik dagelijks gehoor!

Met mijn bijdragen heb ik een zo realistisch mogelijk beeld van de thuiszorg gegeven,
Hoe ik, mijn cliënten, hun familie én de directe omgeving het beleven!

En als je verhalen door collega’s, cliënten en vele anderen worden gewaardeerd,
Geeft dat echt een gevoel van trots en dat eert!

Mijn verhalen leidden tot discussies, naar aanleiding van artikelen in de Libelle en de krant,
Dit schepte met veel cliënten en zelfs vreemden een speciale band.

Deze campagne stopt, het campagneteam onderzoekt andere mogelijkheden,
En daarmee behoort mijn wekelijks bloggen tot het verleden.

Natuurlijk wil ik als ambassadeur van de Thuiszorg betrokken blijven,
Zodat ik incidenteel ook over mijn vak en ervaringen kan blijven schrijven.

Lezer, bedankt voor de interesse in de huidige vorm,
Ik kan alleen maar zeggen: ik waardeerde dit enorm!

Tot slot wil ik iedereen vragen,
Om de zorg, nu én in de toekomst een warm hart toe te blijven dragen.

U moet weten dat mevrouw Vrolijk een bejaarde is met een verstandelijke beperking, die daarnaast regelmatig last heeft van wanen en hallucinaties. Haar sociaal-psychiatrisch verpleegkundige vindt dat zij beter af is in een meer beschutte woonvoorziening buiten Jonker Frans. Maar dat wil ze niet! En wij (lees: het verzorgend personeel) zijn het met haar eens.

Mevrouw Vrolijk hoort bij ons. Ze is in deze Haagse wijk geboren en ze woont al heel wat jaren in ons zorgcentrum. Ze wil niet anders. Ze kent iedereen en iedereen kent haar. Jonker Frans is haar huis. Als ze op haar pantoffels met haar pop onder de arm door het huis loopt, ontmoet ze veel bekenden.

Toch hadden we een probleem. Zoals u misschien weet, mogen er niet té veel mensen met een GGZ-indicatie in een zorgcentrum verblijven. Dat geldt zeker voor bewoners die soms stemmen horen en dan uit het raam van hun appartement op de derde verdieping willen vliegen.

Het was voor ons dus wel wikken en wegen. Hoe lossen we dit op? Hoe zorgen we ervoor dat mevrouw Vrolijk veilig en goed verzorgd bij ons kan blijven wonen? Aan het nemen van risico’s stellen we tenslotte duidelijke grenzen. Daarom betrekt mevrouw Vrolijk nu een woning op de begane grond. Lekker veilig en ze zal veel mensen langs haar appartement zien komen. Als een kind zo blij is ze in haar tweekamerappartement, te midden van al haar vriendinnen en kennissen. En wij ook…

Al gauw kwam ik er achter dat er wel degelijk mensen zijn die mijn verhalen de moeite waard vinden. En dat het goed voelt te vertellen wat voor een prachtwerk ik heb. Ik geniet elke dag. Het is zo’n bijzondere omgeving. Als het thuis of met mij niet lekker loopt, vang ik de cliënten niet op, maar vangen ze mij op! Dementerenden laten je zien wat niemand ziet. En nog mooier is dat ik in de gelegenheid ben om voor hen het leven een stukje aangenamer te maken. Als je je verdiept in het gevoel en gedrag van deze mensen, krijgen ze de mogelijkheid om hun situatie te verwerken en er mee af te rekenen.

Weet u de Kleine Heer nog? Een man vol emoties. Heel boos kon hij zijn en heel verdrietig. We hebben hem begrepen, de dingen laten verwerken op zijn eigen manier. We hebben samen veel plezier gehad. Sterker nog: ik heb van hem geleerd. Deze man woonde in een huis met nog elf anderen die niet voor elkaar kozen. Doordat we als team kijken naar de persoon achter de cliënt proberen we voor ieder waardevol te maken. Dat wil niet zeggen dat het altijd gezellig is. In elk huishouden knalt het wel eens. Maar, ‘je leven kunnen leiden op je eigen manier’, dat is waar we voor gaan. En elke dag leer ik hier van. Ik heb zoveel teruggekregen.

Ik ben gegroeid in deze tijd. Ben anders gaan kijken naar mijn werk. Ik moest natuurlijk steeds iets te vertellen hebben op mijn weblog, maar vooral ook omdat ik bewuster werd van wat er allemaal gebeurde met onze mensen en waarom. Ik volgde in deze tijd ook de opleiding tot Belevingsgerichte Zorgmedewerker en de combinatie was erg goed.

Daarnaast ben ik (ik schaam me diep) voor het eerst met de trein geweest, naar Den Haag en Utrecht. Ik kom nog niet zo vaak op de verharde weg zal ik maar zeggen. Een hele ervaring waarbij ik hele leuke mensen heb ontmoet.

En dan al de reacties van iedereen! Ik heb me trots gevoeld. Achteraf gezien, had ik niet bang hoeven zijn om als blogger aan de slag te gaan. Integendeel. We hebben er met z’n allen een mooie site van gemaakt.

Bedankt!

Mevrouw Bos kan niet zo gemakkelijk glimlachen. Bij haar is Rosa vijf minuten te laat en dit laat mevrouw haar duidelijk merken.

Mevrouw Broer zit geduldig op Rosa te wachten. Het is al bijna middag en mevrouw zit nog in de pyama. Maar wachten op Rosa vindt mevrouw Broer niet zo erg.

Het is druk in de wijk. En cliënten merken dit. Bijna niemand wil tot de middag wachten om geholpen te worden met douchen, een uitzondering daar gelaten. Er is wat minder tijd voor een bakje koffie, geen praatje bij de deur. Als een cliënt vertelt dat de huishoudelijke hulp een lekkere koek voor bij de koffie gekocht heeft, is nog even blijven moeilijk om te weigeren. Maar je weet dat de volgende cliënt ook met verlangen op je zit te wachten. ‘Dan geef ik je het mee in een plastic zakje, voor straks bij de lunch!’, zegt de cliënt dan. En je denkt: ‘wat een liefde!’

We vragen geduld van onze cliënten. Waar de één begripvol is, heeft de ander hier moeite mee. We doen ons best en ook dat wordt gezien. Vorige week stond er een heerlijke taart op tafel in het wijkgebouw: ‘Voor alle liefdevolle aandacht en goede zorgen voor onze moeder. We wisten niet dat thuiszorg zo mooi en geruststellend kon zijn!’

Daarom is het helemaal niet erg om wat harder te lopen. Al hopen we wel dat het straks weer wat rustiger wordt.

Als ‘Master in Diversiteitsmanagement’ had ik de mogelijkheid de theoretische kant van dit onderwerp te bestuderen. De resultaten zijn verbluffend. Alles wat de theorie zegt, zie je in de praktijk terug. Het vertrek van bevlogen kartrekkers maakt dat plannen in duigen vallen. Iedere leider begint namelijk opnieuw met het vormen van een referentiekader en dat kost tijd. Ervaringen uit het verleden blijven daarbij vaak onbenut, de continuïteit is niet gewaarborgd en resultaten blijven uit. Tevens is de innovatieruimte beperkt en de weerstand aanzienlijk. Processen stagneren dan en de echte die-hards, die in de praktijk bevlogen bezig zijn, branden op en haken af. Dat is dodelijk voor het diversiteitsbeleid en dodelijk voor het menselijk kapitaal (excuses voor deze weemoedigheid).

Toch zijn er ook successen op lokaal niveau. De vele doelgroepen die hun weg weten te vinden naar Jonker Frans bieden troost. Zoals ouderen die zinvolle dagbesteding ervaren op een manier die bij hen past. Realisatie van ‘zorg met respect voor alle culturen’ is gewoon een proces van jaren….

Op dit moment volg ik een training ‘Bezield Leiderschap’ en weer word ik me bewust dat ieder mens zijn eigen leider, zijn eigen manager is. Volg jij je hart in je persoonlijk leven? Vaar jij je eigen koers?

Ben jij een manager op en van je werk? Werk je volgens de visie en missie van je organisatie? Of heb je er geen idee van en voer je ‘slechts’ orders van je leidinggevende uit? Wat merken bewoners of patiënten hiervan?

Wanneer écht iedereen vanuit de visie van de organisatie werkt……..hoeveel of juist hoe weinig leiders heb je dan nodig? Ik ben nieuwsgierig naar je mening of je visie hierop!

Bij mevrouw thuis ligt het logboek. Daarin staat haar zorgplan en rapportages. Elke dag schrijven collega’s er in over wat ze doen en observeren.

Ik geef mevrouw haar medicatie, zet een kopje koffie en smeer een broodje. Vervolgens ga ik op een gemakkelijke stoel zitten, in de woonkamer bij mevrouw. Ik wacht tot ze begint met eten, ondertussen voor de derde keer luisterend naar het verhaal over haar dochter. Het logboek ligt open op mijn schoot.

Mevrouw zegt: ‘het wordt mooi weer vandaag!’ Ik kijk haar aan. ‘Nee.. het WAS mooi weer vandaag’, antwoord ik. Ze denkt even na: ‘Ik ben de laatste tijd wat in de war met de tijd.’ Ik glimlach. Ik zie dat haar horloge ruim vijf uur achter staat en zet het goed. Het is vast een oud horloge dat ze net heeft ‘gevonden’.

‘Vandaag een drukke dag gehad?’, vraag ik. Want ondertussen lees ik in het logboek dat mevrouw vanochtend om half acht haar vensterbank had leeggehaald, druk was met schoonmaken en dat ze in de middag erg moe was. ‘Nee hoor, want Annemarie (collega) zei rustig aan vandaag, want u ben altijd zo druk met van alles.’ De drukte van vanmorgen was al weer vergeten.

Eventjes lach ik hardop om iets wat ik lees in het logboek: ‘de alarmknop is zoek, kan het niet vinden’. En een paar uur later bij het volgende bezoek van mijn collega: ‘na wat zoeken heb ik de alarmknop gevonden in de pantoffel van mevrouw, waar ik ook een koffielepeltje vond.’ Mevrouw vraagt mij wat ik lees. Ik zeg dat ik over haar lees, over dat ze zo goed haar best doet. Mevrouw glimlacht ook.

De dag voor zijn nee-heb-geen-baaldag, had hij te horen gekregen dat hij COPD heeft. COPD is een verzamelnaam voor verschillende longaandoeningen, waaronder longemfyseem.

“Bent u bang?”, vroeg ik hem. Hij antwoordde ontkennend. “Is het de bekende druppel?”, vroeg ik vervolgens. Dat was zo. Meneer heeft maar weinig dingen waar hij plezier aan beleeft. Hij is de enige op de afdeling die nog alcoholische dranken mag, met een maximum van drie per dag. Meer niet.

Verder houdt hij van roken en snoepen en van zijn familie. Maar ook daar zit het niet mee.

De diëtiste is tot de conclusie gekomen dat hij te dik is. Ongezond dik. En dat heeft invloed op zijn conditie. Ook het roken helpt niet mee. Meneer heeft een kleindochter die onder controle staat bij het ziekenhuis vanwege terugkerende koorts, waar geen duidelijke oorzaak voor te vinden is. Het meisje is vijf. Ooit heeft meneer me toevertrouwd dat hij zijn overleden vrouw nog ieder dag mist.

Nu woont hij niet meer thuis en mag hij eigenlijk niet zo veel. Dat roept bij mij weerstand op. Ik begrijp wel dat we denken en handelen in zijn belang. Maar wat is hier in zijn belang? Deze meneer wil geen 104 worden. Mag hij dan gewoon roken en snoepen, alstublieft?

I liked your company slogan, CARE with ATTENTION. I felt like I was speaking to dedicated people who are already living your values.

In a great chapter on Love by Scott Peck in his book, The Road Less Traveled, he says that “Love is work. The main work of love is attention. And the main work of attention is listening.”

A child feels loved when we pay attention. Too often our attention is given when the child is doing something wrong. That’s why Scott Peck needed to add, “The main work of attention is listening.” It is when we stop what we are doing, kneel down beside a child, and say, “What is it?” and then listen that he feels loved.

This principle fits all ages, husbands and wives, managers and employees. Certainly the elderly are no different. We pay attention when they are in trouble or in a crisis, but it is when we pay attention and listen when they are not in crisis that tells them we like them, respect them, and they feel loved.

My wife’s mother was in the nursing home with a slight crack in her hip. She was ninety-four years old, a very shy and humble person, who rarely said anything to the staff. The doctor came in and sat down very close to her and introduced himself. He said, “Mrs. Lindgren, tell me exactly what happened.” She looked over at my wife as if to say, “you tell him.”

My wife, Aura, began to tell the story. But the doctor stopped her and said, “I would like to hear it from your mother.” Then Aura explained to the doctor that her mother couldn’t speak very clearly because she did not have her teeth in at the moment.

The doctor smiled and said to her mother, “Go ahead and tell me, I am good at understanding people who don’t have their teeth in.” So her mother proceeded to tell exactly what happened. He nodded his head and watched her eyes as she slowly told the whole story, understanding every word. After he left her mother said, “Isn’t he a nice doctor?”

One of the most common complaints about doctors is that they are in a hurry and do not listen well. In a study that I read about a few years ago, it said that doctors interrupt their patients on average every 18 seconds while they are trying to tell their story.

In another study, using physician interns at a teaching hospital, the doctors were told to talk to half of their patients standing up beside the bed, and with the other half they were told to sit down as they talked to their patients. To make sure all the conversations were exactly five minutes, the nurse called the doctor out of the room after five minutes. Then the nurse would ask the patient, “How long was the doctor here?” Whatever the patient guessed was written down. The study showed that the perception of time was twice as long if the doctor sat down, and half as long if the doctor was standing. The conclusion was that when a doctor (and I suppose that this applies to all the caregivers) sits down, her body language says to the patient, you have my full attention, I am not in a hurry. I want to listen.

Only by listening, do we get to know another person. If we do the talking they get to know us, and what we want from them, which is probably why we usually do more talking than listening. Although talking to them shows them attention, it does not help us get to know them. Only when we listen to their story, do they feel known and loved. The highest compliment we can give people is to listen to them without judgment or advice.

For years I used to listen to focus groups of six to eight managers talk about their work. One of the questions I would ask is, “What are our barriers to great service in this organization?” The most common answer given was, “Poor communication.”

I would say, “Does poor communication mean you need more e-mails from administration?” They would say, “No!” Then I would say, “Does it mean you need more postings on the bulletin boards, or more items in the employee newsletter?” “No!” they would say again. When I asked for an illustration it was always a story about how somebody in another department or in administration would make a decision that affected them without discussing it with them first. In other words what they meant by “poor communication” is that nobody listened to their opinion.

I have also asked a group of employees what they want in a manger. One of the things they often said is, “someone who asks for my input and listens to my ideas.”

This is a universal need in human beings. It is often easily ignored by those in positions of authority. Managers who do all the talking, analyzing, planning, and instructing are usually not good listeners, even though they are giving the employees attention.

So I love your slogan CARE with ATTENTION. But I hope we will also emphasize that the best attention of all is listening, and that it is when we LISTEN that we really show our patients, staff and families that we CARE.

Fred Lee

Fred Lee is schrijver van het boek ‘Als Disney de baas was in uw ziekenhuis’ en schrijft deze blog naar aanleiding van zijn presentatie op 25 maart voor leden van ActiZ.

Zelfs de weergoden waren ons goedgezind. Bij een temperatuur van 25 graden Celsius vond afgelopen donderdag de feestelijke opening plaats van onze woonzorglocatie Jonker Frans. Na een ingrijpende verbouwing beschikken wij nu over een supermodern aanleuncomplex met levensloopbestendige woningen. Onze ouderen wonen in appartementen van vijftig vierkante meter. Voorzien van alle hedendaagse snufjes, een eigen keuken en een grote badkamer. Dat is een verademing, kan ik u zeggen, ook voor onze zorgverleners. Vanaf nu is het bijvoorbeeld voorbij met het gestuntel met tilapparatuur in kleine natte cellen.

Onder belangstelling van ongeveer 250 genodigden, zoals (wijk)bewoners, personeelsleden en vrijwilligers, verrichtte burgemeester Jozias van Aartsen de officiële opening. Mensen uit alle windstreken waren aanwezig om ons nieuwe complex te bekijken en feest te vieren. Ook de wijkagent en zijn bureauchef, die de veiligheid tijdens de gehele renovatie scherp in het oog hielden, gaven acte de présence.

De burgemeester sprak zijn waardering uit over hoe wij onze wijkbewoners betrekken bij ons zorgcentrum. Ook de aanwezigheid van vele etnische achtergronden deed hem zichtbaar goed. Vooral van de Chinese ouderen, want dat is een vaak onzichtbare groep die niet snel een beroep doet op formele zorg. Tenslotte roemde hij ook de manier waarop politie en wijkorganisatie de openbare orde en veiligheid samen vormgeven in onze wijk. Al met al was het een mooie afsluiting van een enerverend tijdperk.

Als ik in de huiskamer voor het ontbijt zorg, moet ik er de hele tijd aan denken. En als mevrouw Veelbeleefd even later de huiskamer inkomt, slik ik even. Ik loop met haar mee. Terwijl ze gaat zitten, vertelt ze me dat haar zoons (haar tweeling) zo meteen op bezoek komen. “Ze zorgen zo goed voor me.”

Ik ga haar thee halen. Ze zit heerlijk op haar gemakje met de benen over elkaar, een stukje van de tafel af naar buiten te kijken. Ondertussen komen de andere bewoners binnen en heb ik niet zo veel tijd meer om erover na te denken. We doen ons gewone ding en tegen de tijd dat het half elf is, vraag ik aan mevrouw of ze mee naar buiten wil, naar de bloemen. Die vind ze zo mooi. “Nee”, zegt ze, “onze jongens komen, die vinden dat ook mooi.”

Even later arriveert één zoon met zijn familie. Ik breng ze naar de kamer en ga moeder halen. Als we samen door de gang lopen zeg ik dat haar zoon een heel verdrietig bericht heeft. Ze kijkt me aan maar reageert niet. Als we bij de deur zijn, zeg ik het nog eens. Maar ze gooit de deur open en loopt naar binnen. Ze vraagt meteen naar haar andere zoon. Ik vraag of ze even wil gaan zitten. Ineens dringt het tot haar door. Wat is er gebeurd? De zoon vertelt. Mevrouw luistert. Je ziet het verdriet langzaam komen. Ze vraagt een paar keer, ter bevestiging lijkt wel, wat er is gebeurd en haar stem breekt.

Na een half uurtje lopen we samen in de gang. Ik vraag haar of ze het wil vertellen in de huiskamer… of ik het moet doen… of wil ze niets zeggen nog even?

Ze loopt op de tafel af waar Mevrouw van de Zorg en Mevrouw Dapper druk bezig zijn met een kuikentje dat je op kunt draaien. Ik wil tegen ze zeggen dat Mevrouw Veelbeleefd iets verdrietigs wil vertellen, maar ze valt me in de rede en vertelt met al haar verdriet. Dan draait ze zich om en loopt naar de tafel waar ze altijd zit (dat zegt ze ook ‘hier zit ik altijd’). Mevrouw van de Zorg is er meteen bij. Gaat naast haar zitten. Troost haar. Langzaam komen de tranen en begint het door te dringen. Gelukkig heeft ze veel steun en troost aan onze bewoners want ze blijft tegen iedereen zeggen dat haar kind er niet meer is en niemand zegt ‘dat weet ik al’. Verdomme, als moeder zijnde hoor je je kind niet te overleven.

“Waar is de eettafel?” Vraagt meneer als hij in de woonkamer staat. Die is verhuisd naar het schuurtje.

Ik zie meneer nog zitten, vorige week aan de eettafel bij het raam. Een sigaretje in zijn ene hand, zijn andere hand zijn hoofd ondersteunend. “Een slechte dag vandaag?” vroeg ik toen nog. “Weet je nog Froukje… vorig jaar stond op deze plek het bed van mijn vrouw. Ik mis haar elke dag.”

In gedachten zie ik meneer en zijn vrouw aan de eettafel zitten, samen een sigaretje rokend. Verknocht aan elkaar, vergroeid met elkaar. En even later zij in dat bed bij het raam. Meneer ernaast in een stoel, haar hand in de zijne. Ik heb hem verscheidene keren verdrietig en onmachtig horen mompelen tegen haar. “Meisje, wat gebeurt er nu allemaal!”

Nog maar een jaar geleden. En vandaag staat dat bed er weer. Vanochtend bezorgd door het hulpmiddelencentrum. Het bed vult de woonkamer. Het hoort hier niet en toch staat het er. Er is een plekje uitgezocht. Datzelfde plekje bij het raam, met uitzicht op de tuin die een beetje verwilderd is, maar toch ook mooi kleurt en veel vogeltjes aantrekt. Ik denk dat we snel zouden zeggen: mooi plekje zo bij het raam… ! Maar is ‘mooi’ wel het goede woord?

Het is beter zo. Dat zeker. Voor de zorg die gegeven moet worden en voor het comfort van meneer. Maar nooit meer de trap op naar boven. Nooit meer in het eigen bed.

Gelukkig, de poes heeft het al in de gaten.. ze is al beneden en ligt op het voeteind.

Deze week bleek het maar weer eens, het sociale aspect in de thuiszorg is heel belangrijk. En de afgelopen anderhalve week heb ik hier dan ook meer tijd aan besteed dan dat ik doorgaans doe. Het nieuws raakt Den Helder en omgeving hard, dus ook onze cliënten. De helft van onze cliënten heeft namelijk wel iemand uit de directe familie of vriendenkring die werkt bij de Marine. En daar maakt men zich zorgen om.

Ik vind het belangrijk om de mensen aan te horen en hier tijd voor te nemen. Oók dit is zorg en misschien is dit nog wel belangrijker dan welke vorm van zorg dan ook. Luisteren en meeleven met de situatie waarmee deze mensen te maken hebben! Het kost een hoop tijd en energie, maar ik voel dat ik op dat moment zo waardevol ben voor de mens. Ik doe het graag!

Op dit moment ben ik een boek aan het lezen over Mindful@work. Het is een manier om los te komen van belemmerende patronen bij jezelf en in het werk en hoe je jou persoonlijke waarden kunt (her)ontdekken en integreren in je werk. Het is echt mogelijk om een andere werkethiek in te voeren. Moeilijk? Nee, ik kan het je aanraden. Doen! Hier een voorbeeld…

Afgelopen week was het bij ons in het Wooncentrum keihard werken. We bestonden 10 jaar en dat werd gevierd! Naast het gewone werk hadden we een echte feestweek, met een koor, een diner en als slot een ontbijt met de hele wijk. Het is zo geweldig om bewoners gelukkig te maken dat je niet eens merkt dat je bijna de dubbele uren werkt.

Mindfulness op het werk is dus echt mogelijk. Door even te stoppen met vergaderen of met rennen over de gang, te ontspannen en om je heen te kijken zodat je ziet dat werken in de zorg ook gewoon leuk is. Wil je meer weten, kom dan maar eens praten, dan help ik je. Het maakt je leven er een stuk leuker op!

En toch. Ik vind dat we het hartstikke goed doen, met z’n allen. Huize Frankeland en het Sint Jacobs Gasthuis (ook onderdeel van de Frankelandgroep) staan op de eerste en tweede plaats op de lijst van de Consumentenbond.

Nou, dat is een groot compliment. En toch… soms twijfel ik enorm. Doe ik het wel goed? Ik twijfel aan de beperkingen die ik onze bewoners opleg, maar tegelijk realiseer ik me dat het aftasten is.

Die uitdaging had ik nodig. Dát maakte dat ik begin dit jaar op een andere afdeling begon. Ondanks dat ik wel collega’s van mijn oude afdeling mis, heb ik geen moment spijt van mijn overstap.

Het team op deze afdeling is echt een team en ook de bewoners merken dat. Daardoor bereiken we doelen, die we eigenlijk niet voor mogelijk hielden. Weet u nog, die man die ’s nachts op de grond plast? De vloer is van de zeven dagen, vijf dagen droog geweest. Terwijl hij voorheen iedere avond op de grond plaste. Dat maakt me trots en stemt me hoopvol voor de toekomst. De lente is er. En het kriebelt.

Radjin en ik reizen in een gezelschap van veertien personen. Deze keer zijn er veel mensen bij die iets te maken hebben met de zorg. Een GGZ-psycholoog, een fysiotherapeut, een ambulant verpleegkundige uit de zorg voor verstandelijk gehandicapten, een sociaal verpleegkundige en ondergetekende. Het is een leuke groep; we hebben veel plezier met elkaar.

Opvallend in deze Midden-Amerikaanse landen zijn de talrijke bedelende ouderen. Met of zonder rollator versperren ze de weg bij kerken en pleinen. De meesten zien er slecht uit en hebben het duidelijk moeilijk. Toch geef ik normaliter nooit geld aan bedelaars. Ik ga wel een gesprek met ze aan. En als mensen daarin aangeven dat ze honger hebben, bied ik ze een maaltijd aan.

Zo ook vanmorgen. We waren net bezig aan ons ontbijtje toen Juan, de lijmsnuiver, langs kwam. Hij wees betekenisvol naar zijn maagstreek. Radjin bood hem twee boterhammen aan met een gebakken ei, ham en kaas. Juan pakte ze gretig aan en begon te eten. Ineens merkte hij dat er champignons tussen zaten. Die lust hij kennelijk niet, want meteen daarna zagen we hem droge boterhammen eten.

Tja, dat is een heel ander beeld dan wat we gewend zijn vanuit de Nederlandse ouderenzorg. Veel mensen in Midden-Amerika zijn verslaafd. De meesten aan lijm. Bijzonder triest. Natuurlijk zien we ook veel mooie dingen, zoals de prachtige natuur en de aardige bevolking. Daar genieten we met volle teugen van. Maar het beeld van Juan blijft ook hangen. En dat is vanzelfsprekend allesbehalve genieten…

Versobering in de zorg
In 2009 zagen wij dat het imago van de VVT-branche sterk onder druk stond. Dit werd vooral verklaard door bezuinigingen in de sector en het beeld van verschraling en versobering van de zorg. Een herkenbaar beeld. Zorg gaat mensen nu eenmaal nauw aan het hart en heeft vaak een directe impact op iemands kwaliteit van leven. Versobering in de zorg is daarom moeilijk te accepteren. In het zojuist afgeronde onderzoek is dit beeld verscherpt. Niet alleen het huidige imago van de VVT-branche staat onder druk, de Nederlandse bevolking maakt zich ook ernstig zorgen over de toekomst van de branche. Ze herkent de knelpunten en uitdagingen voor de zorgsector.

De zorgsector staat voor een grote uitdaging
Het lijkt soms bijna een onmogelijke opgave om de zorg – ondanks de (dubbele) vergrijzing en de concurrentie van andere sectoren op de toekomstige arbeidsmarkt – straks uitvoerbaar en betaalbaar te houden. Wat zijn de mogelijkheden op dit gebied en waar liggen de kansen?

De zorgbehoefte verandert
Uit diverse onderzoeken van ons bureau kwam naar voren dat cliënten zelfredzaam willen zijn én blijven. De behoefte om controle te behouden over het eigen leven neemt toe. Steeds meer mensen willen zo lang mogelijk op zichzelf blijven wonen. Ze willen verantwoordelijkheid krijgen én nemen in het eigen zorgproces. Hier liggen kansen voor de zorgmarkt.

Zet in op zelfmanagement
Wij onderstrepen het belang van zelfmanagement. Het is een natuurlijk proces waarbij de uitdaging bestaat uit een juiste afstemming van vraag en aanbod. Zelfmanagement kan niet alleen een bijdrage leveren aan de houdbaarheid van de zorg in de toekomst, maar kan daarnaast ook sterk bijdragen aan de kwaliteit van leven van zorgbehoevenden. Wij kunnen daarom alleen maar zeggen: “Grijp deze kans en ga aan de slag met zelfmanagement.”

Roel Schoemaker
Lonneke Gijsbers
Onderzoeksbureau Motivaction

Onderzoeksbureau Motivaction

Roels tijd voor de zorg.

We zijn er klaar voor. Bij Sint Petrus staan de deuren eigenlijk altijd open. En vandaag hebben we heel wat te bieden. Onze fitnessruimte wordt officieel geopend, door de wethouder en de oud-burgemeester (de zittende burgemeester kon niet). We hebben stands, muziek, springkussen, een grote kabouter waar ranja uitkomt. Aan de inzet zal het niet liggen.

Als ik boven uit de raam bij de fitnessruimte naar beneden kijk zie ik een dweilorkest in de zon gezellige muziek maken. Er zitten mensen op het terras aan een kopje koffie met een petitfourtje. Ineens is daar een mevrouw aan het werk met een loper. Ze is apart gekleed en helpt de mensen die komen letterlijk over de drempel. Het is mooi om te zien. Deze dame is onze Mimakkes. Zij heeft de gave om met weinig woorden contact te maken met mensen die dat niet goed meer kunnen. Het loopt niet storm deze dag maar er is genoeg bedrijvigheid. De teammanagers zijn druk met rondleidingen en het beantwoorden van vragen. De interesse die er is, is gericht en gemeend.

Als we om 17.00 uur alles hebben opgeruimd en samen met alle collega’s en vrijwilligers aan een welverdiende borrel zitten, maken we de balans op. We hebben verschillende kandidaten die willen komen werken, een aantal stagiaires en twee nieuwe vrijwilligers. Een mooie dag!

Wanneer je onwetend zou kijken naar het nieuws, zou je kunnen denken dat de zorgsector laag scoort in werktevredenheidsonderzoeken. Maar het  tegendeel blijkt waar: De zorg scoort meer dan gemiddeld. Conclusie van het onderzoek: werken in de zorg is zwaar, maar geeft voldoening. De negatieve aandacht die de zorg vaak krijgt, heeft als gevolg dat minder mensen in de sector willen werken. Maar nog steeds kunnen zorgmedewerkers je vertellen hoeveel plezier ze hebben in hun werk, hoe mooi en waardevol hun vak is. En dat is niet omdat de arbeidsomstandigheden altijd zo goed zijn, of omdat het salaris zo fantastisch is… Mensen in die in de zorgsector werken, hebben vaak voor het beroep gekozen omdat ze het zo heerlijk vinden om voor mensen te mogen zorgen.

Gisteren nog fietste ik door de wijk nadat ik net een aantal cliënten had bezocht. Ik dacht even niet aan mijn volle agenda, aan vermoeidheid of aan alle negativiteit rondom mijn beroep. Ik zei tegen een collega: ‘Zorgen voor mensen geeft zoveel energie’. Het is de deur die voor je open gaat, de verwachtingsvolle gezichten van cliënten. Als je je ogen echt open doet, dan zie je zoveel moois. Wat heb ik toch een mooie baan!

Meneer heeft een pak aangehad dat moest voorkomen dat hij op de grond kon plassen. Met een rits op zijn rug, maar nóg krijgt hij het uit.

Inmiddels weten wij als team niet meer wat te doen. Het zeil in de kamer is deels verwijderd, aangezien het stinkt en is beschadigd. Meneer zegt zelf dat hij ook last heeft van de stank. Hij schaamt zich en zegt dat hij echt op het toilet wil plassen. Maar hij wordt niet goed wakker en doet het in een reflex. Met dit soort zaken weet je je als verzorgende geen raad, terwijl je het zo graag goed wilt doen voor je bewoners. Dus: iemand een idee?

Wij gaan werken met sleutelkluisjes. Dit zijn kastjes die op of naast de voordeur van een cliënt hangen en kunnen alleen door ons met een code geopend worden. Hierin zit de sleutel van de voordeur. Dit doen we overigens alleen bij cliënten die zelf de deur niet meer open kunnen doen, of aangeven dat ze dit willen.

Voor- en nadelen
Na een proef blijkt dat het efficiënter is en dus leidt tot kostenbesparingen. Het voordeel voor ons, medewerkers, is dat we niet meer met een enorme bos sleutels op pad hoeven tijdens onze diensten. En de reistijd die we kwijt waren om in het wijkgebouw de sleutels te op te halen en terug te brengen, voor en na de dienst, is van de baan. Dat scheelt tijd en dus geld.

Alleen zijn niet alle cliënten blij met deze wijziging. Ze vinden het geen veilig idee; iemand kan namelijk precies zien wie er thuiszorg heeft en moeilijk ter been is. Hier kan ik me overigens iets bij voorstellen. Daarnaast willen ze weten of de kluisjes te kraken zijn. Ik stel de mensen gerust met het feit dat ze een goed keurmerk hebben, maar wie ben ik om de garantie te geven dat het volledig veilig is… Aan de andere kant, dat kan ik ook niet wanneer er iemand aan de deur staat met slechte bedoelingen en een cliënt de deur zelf open doet.

Lastig
Ik vind het lastig; voor de cliënten die er moeite mee hebben zou ik het liefst de oude regel hanteren. Maar voor mezelf werkt het prettiger, het scheelt tijd en je kunt een cliënt sneller helpen in geval van nood.

Maar wiens belang staat voorop? Dat van de thuiszorgmedewerker en de organisatie erachter? Of dat van de cliënt? Ik vraag me af hoe dit landelijk in de thuiszorg geregeld is. Ik hoor graag andere ervaringen.

Ik weet het niet meer hoor. Wat een tegenstrijdige berichten hoor en lees je toch. In het najaar van 2009 zijn we gestart met deze campagne om een realistisch beeld van de zorg te laten zien. Omdat veel mensen niet weten wat er zich afspeelt. We willen laten zien dat werken in de zorg leuk, maar ook lastig is. En dat we met z’n allen voor een aantal grote uitdagingen en keuzes staan.

Hoe zit het nou?
De ouderen- en thuiszorg is een geliefd gespreksonderwerp. Tijdens de verkiezingen maar ook nu nog. Houdt u het nog allemaal bij? 12.000 extra verzorgenden en verpleegkundigen, 850 miljoen euro om de kwaliteit te verhogen en nu weer 10 miljoen om ouderenmishandeling tegen te gaan. Aan de andere kant hoort u over bezuinigingen; scheiden van wonen en zorg en het uitkleden van de AWBZ.

En dan de verhalen op radio en tv; misstanden, stagiaires die door hun ervaringen tijdens stages niet kiezen voor de ouderenzorg, arbeidsmarktproblematiek in de toekomst. Ook op internet staan de meest vreselijke verhalen. Trouwens…heeft u het al gelezen? De manifestatie van de ‘dwaze kinderen’? Elke eerste zaterdag van de maand hebben zij protestacties tegen de slechte ouderenzorg.

In gesprek gaan
Moeten we niet stoppen met roepen en de discussie echt gaan voeren? Om te zorgen dat de kwaliteit van de ouderen- en thuiszorg de komende jaren goed blijft? Niet op basis van aannames of incidenten, maar kijkend naar de realiteit waarin het draait om medewerkers en cliënten. Want, laten we eerlijk zijn, wij leveren toch niet alleen slechte zorg?

Praat mee!
De V&VN is de discussie aangegaan. Zij praat met kleine groepen medewerkers in de zorg. Wat heb je de afgelopen 10 jaar zien veranderen en hoe verwacht je dat het er in 2020 uitziet? Doe mee, meld je aan.

En ik?
Ik wil graag wat betekenen voor de zorg aan ouderen in Nederland, voor nu en in de toekomst! Maar waar moet ik beginnen??

Nu was het op zaterdag 19 maart natuurlijk wel de jaarlijkse open dag van de zorginstellingen, dus het is niet zo vreemd dat zorgorganisaties dan ‘alles uit de kast halen’ om goed voor de dag te komen. Los daarvan vind ik de creativiteit van veel instellingen indrukwekkend. De bijzondere activiteiten die ze organiseren om zoveel mogelijk aandacht op zich te vestigen. De manier waarop ze potentiële cliënten en medewerkers aanmoedigen om binnen te komen en te genieten van de sfeer. Fantastisch!

Toch vraag ik me één ding wel af (en ik ben écht geen doemdenker hoor): Helpt dit? Kunnen we hiermee de beloofde 12.000 verzorgenden binnenhalen? Waar zijn die nu dan? Waarom lukt het ons bijvoorbeeld niet ons thuiszorgteam op formatie te krijgen? Dat is een bekend probleem voor veel instellingen, behalve… voor de kleine zorgorganisaties. Daar staan mensen in de rij om aan de slag te kunnen.

Wat maakt dat grote zorgorganisaties minder aantrekkelijke werkgevers zijn? Dat is de moeite van het analyseren waard, denk ik. Of weet u hoe dat komt? Laat het dan alstublieft even weten.

Is dit nieuw?
Wordt dit niet al gedaan, hoor ik u denken? Jawel, maar op individueel niveau. Nu gaan we echt kijken naar die zaken die er binnen een bepaald team spelen. Bijvoorbeeld het geven van feedback, omgaan met moeilijke cliënten en andere culturen. Maar ook de communicatie naar elkaar toe. Die kan verbeterd worden. Communicatie met elkaar, maar met cliënten. Ik denk dat dit de belangrijkste vaardigheid is die iedereen moet hebben. Je moet het als team met elkaar doen en dit ook uitdragen naar de cliënten!

Deze gerichte sturing zorgt ervoor dat teams alleen maar hechter, sterker en professioneler worden! En als werkgever laat je zien dat je in je mensen wil investeren om hen te behouden voor de toekomst.

Dit laatste is volgens mij nieuw en ik vind het ook vooruitstrevend. Ik ben er in ieder geval erg blij mee. Maar ik vind het ook wel spannend. Heb jij ervaring met de ontwikkeling van teams (in de thuiszorg)? Dan hoor ik graag jouw ervaringen. En jij hoort de mijne via dit blog.

Maar goed, de vrijmibo. Of nee, vrijdagmiddagborrel. Hoog opgeleiden drinken meer dan laag opgeleiden. Is onderzocht, dus is het waar. Een gevaar van overmatig alcoholgebruik is dat je het syndroom van Korsakov ontwikkelt: een blijvende geheugenstoornis. Ik werk dagelijks met mensen die dat hebben en ik weet wat het kan aanrichten.

En nu denkt iedereen die dit leest waarschijnlijk: ‘Ja, maar ík zal geen Korsakov ontwikkelen. Dat overkomt mij niet’. Maar is dat zo? Mensen drinken met een reden, en dat begint vaak vrij onschuldig. Maar er zijn situaties waarin het zomaar kan verergeren. Wie in scheiding ligt en al gewend is af en toe te drinken, kan makkelijk meer gaan drinken. Wie zijn targets niet haalt op de werkvloer, zal de stress misschien wegdrinken. Als die persoon bovendien zijn baan verliest, is het makkelijker om nog meer te gaan drinken. Het zijn maar twee voorbeelden.

Alcohol is ook zo ‘normaal’, ’gezellig’. Ik heb een vriendin, die niet dronk. Zaterdagavond, aan de bar ging het van: “Mag ik een biertje en een chocomel?” Of wanneer het iets vroeger op de avond was: “Een biertje en een thee… heeft u ook honing?” Mijn vriendin werd er niet ongezelliger van. Het waren geweldige avonden, ondanks dat zij niet dronk. Nu drinkt ze af en toe een wijntje. Ik merk geen verschil.

De vrijmibo:een tijdje geleden mateloos populair. Nu is de trend eigenlijk al op zijn retour en (gelukkig) niet binnen ieder bedrijf een gewoonte. Op de vrijdagmiddag wordt er meestal gewoon gewerkt. En dat is maar goed ook. Targets worden gehaald, relaties lopen soepeler. Je hoeft immers niet uit te leggen waar je was, met wie, en waarom je naar drank ruikt.

Zonder gekheid: iedereen kan Korsakov ontwikkelen. Het staat totaal los van IQ. Het misverstand dat het een syndroom is voor laagopgeleide, zielige, oude mannen moet maar eens de wereld uit.

Als manager van een zorginstelling die zelf ook net een inspectiebezoek achter de rug heeft, weet ik precies wat voor spanningen dit met zich meebrengt. Alle ogen zijn op je gericht en de mensen uit je organisatie lopen de hele dag gespannen rond. Bovendien gaat het natuurlijk niet alleen om de controle van de vastgestelde protocollen, maar juist om de mensen die deze regels in de praktijk moeten uitvoeren.

En daar zit hem nu juist de crux. Want heeft iedereen wel dezelfde leerervaringen meegenomen uit alle scholings- en trainingsmomenten? En passen ze die vervolgens op een goede manier toe in de dagelijkse zorgverlening? In ieder geval is het HWW-zorg wél gelukt om haar kwaliteit goed neer te zetten.

Nou collega’s, gefeliciteerd! Ik vind het echte klasse wat een team van nieuwe professionals in korte tijd voor elkaar heeft weten te boksen. Petje af! En nu op weg naar een goede borging van het beleid.

Maar in mijn vestiging sprak ik met een 97-jarige vrouw. Ik bezocht haar omdat ik hoorde dat ze al een tijdje niet in orde is. Wat er precies aan scheelt, weet ik niet, maar ze is de laatste tijd erg verzwakt. Ze werd ook direct wakker toen ik naast haar bed ging zitten.

“Het is klaar Gerda, afgelopen. Ik ben moe en ga dood. De dokter vraagt steeds aan me of ik bang ben om dood te gaan. Maar weet je, ik hoef niet bang te zijn, ik word geholpen met doodgaan. Ik kan uit het diepste van mijn hart zeggen dat ik geloof in God en het na mijn dood heel goed zal hebben.”

Ik heb haar leren kennen als een heel optimistische vrouw, die heel mooi vertelt over haar leven, waarin ze veel heeft meegemaakt. Haar verhalen raakten mij altijd diep. En ook dit gesprek weer…

Openlijk praten over de dood, maar ook over haar gekke schoonzoon die haar altijd aan het lachen maakt en de kleinkinderen waar ze gek op is. En over haar wekelijkse kaartmiddag in het Grand Café. Nu zelfs het kaarten niet meer lukt, geeft ze de moed op. ‘Ik heb al zo veel moeten inleveren’ vertelt ze me.

Bij het afscheid pakte ze mijn hand en nam ook écht afscheid van me met lieve woorden en een zachte blik en kuste mijn hand. Op de gang voelde ik mijn ogen prikken en zuchtte een paar keer diep. Ik hoop haar toch nog een keer te mogen bezoeken.

Wat een prachtvrouw!

Ik ben niet van het type dat roept dat het vroeger allemaal beter was, integendeel. Maar de laatste jaren is er wel heel veel gebeurd. Denk aan de invoering van de zorgzwaartepakketten, de marktwerking, afschaffing bouwregime etc. Deze ontwikkelingen hebben de sector ook veel gebracht.De marktwerking heeft wél gebracht dat we ons nadrukkelijker positioneren: Wie zijn we en waar staan we voor? Wie zijn onze cliënten en hoe gaan we om met de wensen en behoeften van onze cliënten?

De invoering van de zorgzwaartepakketten heeft er wél voor gezorgd dat wij in gesprek gaan met onze cliënten om in overleg een zorgplan samen te stellen dat aansluit bij de indicatie. Dat we risicodrager worden voor het vastgoed maakt dat we nu wél veel beter nadenken over de functionaliteit en duurzaamheid van een gebouw en over de bekostiging er van op lange termijn. De invoering en borging van kwaliteitssystemen zorgt er wél voor dat we de cirkel rond maken: we bedenken, voeren uit, kijken of het klopt en stellen bij. Eerder bleef het vaak bij de eerste twee stappen.

Dat we werken met gemeenschapsgeleden brengt extra verantwoordelijkheid met zich mee als het gaat om het doelgericht en doelmatig inzetten van deze middelen. Daar ben ik me van bewust en is niets mis mee. Ik vraag me af wat er de komende jaren nog op de sector af gaat komen. Zo op het oog komen de plannen in de brieven van de Minister en de Staatssecretaris van VWS positief over: Iedere Nederlander moet kunnen rekenen op zorg van hoge kwaliteit: snel, goed, veilig en respectvol. Zeker, dat ondersteun ik van harte.

Dit kabinet is van start gegaan met een enorme bezuinigingsopdracht. Dat de bomen niet tot de hemel groeien is logisch. Het begrotingstekort mag niet te ver oplopen, want op de lange termijn is het effect daarvan niet te overzien. Wat ik heel erg vind is dat er geen eenduidige visie schuil gaat achter die bezuinigingsmaatregelen.

De consequenties voor bepaalde groepen in onze samenleving zijn desastreus als gevolg van stapeling. Veel maatregelen treffen dezelfde mensen. De zorgpremies stijgen, de uitkeringen worden beperkt, begeleiding wordt geminimaliseerd, scholingsmogelijkheden worden beperkt, voorzieningen worden overgeheveld van de ene wet naar de andere met een bezuinigingsopdracht, toeslagen worden verlaagd etc. Een groot deel van deze maatregelen treft mensen, die van deze voorzieningen afhankelijk zijn. Wat de gevolgen exact zullen zijn is op dit moment nog niet te zeggen, maar de voorspellingen zijn somber. Waar is de onderlinge solidariteit gebleven?

Om mij heen zie ik dat krachten gebundeld worden om de gevolgen in kaart te brengen. Ik vind het dan ook mijn taak als bestuurder om nu zeker mijn steen bij te dragen in het zichtbaar maken van de consequenties, maar ook om een vuist te maken in een poging het tij te keren, in een poging om de vertaling van ‘buiten naar binnen’ behapbaar te houden voor onze cliënten en voor hen die voor hen zorgen, onze medewerkers en vrijwilligers.

Of dat zal lukken? Ik ga er voor, want niet geschoten is altijd mis.

Margriet Hommes
Raad van Bestuur
Zorggroep Groningen

raad van bestuur

Margriet Hommes, Raad van Bestuur van Zorggroep Groningen.

Ik kies elke dag. Als het goed is jij ook. Ik kies of ik met de auto of met de fiets naar mijn werk ga, of ik vanavond een vriendin opbel die het moeilijk heeft of niet. Of ik vandaag wel of niet de afwas doe en mijn administratie op orde maak. Ik kies of ik vandaag wel of niet even praat met de straatkrantverkoper.

Wel of geen pizza? Wel of niet op huisbezoek bij een ‘probleem’zorgvrager? Aandacht besteden aan de mailtjes over mantelzorgondersteuning, mijn persoonlijk ontwikkelingsplan schrijven? Wel of niet tijd maken voor het op orde maken van de zorgdossiers? Ik kijk in mijn agenda en zie dat ik vandaag veel keuzes moet maken. Ik kan niet alles, maar wat kan wel?

Ik kies of ik wel of niet wil nadenken over de toekomst van ons land. Of ik bij de pakken neer ga zitten, kijkend naar het vele leed in de wereld. Ik kies vandaag of het mij moet raken of het van me af moet laten glijden. Of ik het bij nadenken moet laten, of dat ik het moet omzetten in daden.

Laten we blij zijn dat we kunnen kiezen… ik denk aan Libië, daar is het wel anders. Zoveel keuzes, maar ook zoveel mogelijkheden. Seize the day… and enjoy, but care!
Ik heb mijn keuze gemaakt.

Afgelopen week kwam ik bij een vrouwelijke cliënt, die aangaf dat ze niet geholpen wilde worden door mij. Omdat ik een man ben. Dit gebeurt vaker, maar het zet me wel telkens aan het denken… 

Wat vind  jij?
Mogen cliënten mij als man weigeren of moeten ze blij zijn dat ze hulp krijgen? En waarom?

Nu de twee heren nieuw op de afdeling zijn komen wonen, merk ik een verschil. Klaas neemt het nu op voor de verzorging. Hij blijft langer in de huiskamer, in plaats van direct naar zijn kamer te lopen om op bed te gaan liggen. Een nieuwe bewoner moest de tafel afruimen, maar bleef weglopen. Klaas sprak hem daar op aan, waarna de bewoner alsnog zijn taak volbracht.

De andere nieuwe bewoner is een verhaal apart. Hij biedt aan om te vegen, om ons verzorgenden te helpen met de afwas en vraagt of zijn tafelgenoten assistentie nodig hebben bij hun corveetaken.

Sociale druk is de mens niet vreemd. Het is boeiend om te zien hoe dat ook werkt bij mensen waarvan verwacht wordt dat ze niet gevoelig zijn voor de mening van anderen. Eén van de nieuwe heren trekt zich wel degelijk iets aan van de mening van zijn tafelgenoot. Klaas lijkt een voorbeeldfunctie op zich te willen nemen. Een ander bemoeit zich nergens mee en gaat zijn eigen gang. Houdt zich aan de afspraken en laat soms zijn ongenoegen blijken, maar doet het ondertussen wel. En weer een ander is sociaal, behulpzaam en gaat ook zijn eigen gang.

De bewoners zijn van personeel én van elkaar afhankelijk. Men beïnvloedt elkaar voortdurend. Als wij, als personeel, de bewoners blijven aansturen en zorgen dat ze samenwerken, begint mijn werk toch echt op managen te lijken. Mijn collega´s en ik zijn managers. En we zijn hard op weg een sterk team te vormen.

Voor sommigen is het extra vervelend. Zo is Mevrouw Boot heel gevoelig voor prikkels. De eerste vijf minuten van de dag is ze vaak al zo boos dat je heel omzichtig te werk moet gaan. Vanmorgen breng ik haar ontbijt op haar kamer. Ze is blij verrast: “Mag ik dat hier opeten?” Ze glimlacht van oor tot oor. Ik vertel haar ondertussen dat het me opvalt dat ze zo goed hoort. “Als u aan tafel zit en u bent aan het eten dan geeft u antwoord op dingen die aan een andere tafel gebeuren.” Ze knikt. Ja ze hoort erg goed. Ik vraag haar of ze daar last van heeft dat al die dingen zo in haar hoofd blijven hangen. Ze knikt weer: “Ja, en ik wordt er ook boos over.” We spreken af dat we het ontbijt op haar kamer een tijdje gaan proberen. Lekker rustig opstarten. Als we een week verder zijn is het al gewoon voor haar. Ze geniet elke keer.

De twee nieuwe dames brengen inmiddels nieuw elan in de huiskamer. Mevrouw van de Zorg en de nieuwe Mevrouw Dapper zijn heel gezellig samen. Ze kunnen uren kletsen over de inhoud van het tasje van mevrouw Dapper. Ook zijn ze erg gevat. Ik zit aan de tafel met de nieuwe Mevrouw Glimlach en zeg tegen haar: “Het valt niet mee hè?” Hoor ik Mevrouw Dapper: “Het valt wel maar niet mee!” En Mevrouw van de Zorg zit met pretoogjes te kijken naar mij. Mevrouw Glimlach en ik schieten in de lach: “Ja, ja Schatje.”
“Schatje,” zeg ik, “met hoeveel letters schrijf je dat?” Mevrouw van de Zorg reageert niet. Ze begrijpt dit niet meer, maar Mevrouw Dapper kijkt me aan en begint te tellen ‘D-A-T, drie’! zegt ze. Ze schiet in de lach, hoor je dat we zijn schatjes. Dan verdiepen de dames zich weer in de tas. Ik glimlach en zeg tegen de dames dat ik ga schrijven over dit gezellige gekeuvel.
“Ga je dit schrijven aan de hele wereld?”
“Ja, en dan vertel ik hoe gezellig u bent.”
“Nee,” zegt Mevrouw van de Zorg, “dat het hier zo gezellig is!”

“De meisjes werken al zo hard en als ik dan ook nog eens zeg dat ik niet zo vroeg naar bed wil, dan maak ik het ze nog moeilijker”, vertelde iemand.

Een ander snapte dat volkomen: “Als je niets meer zelf kunt, ben je afhankelijk van de verpleging en die wil je ook niet tegen je hebben”.

Ik schrok hier enorm van. Zijn wij, medewerkers, ons voldoende bewust van ons gedrag? Doen we wat we horen te doen en zeggen, op ethisch vlak? Of willen we allemaal aardig gevonden worden door collega’s en leidinggevenden en zeggen we daarom maar niet alles wat we zien?

Misstanden
Wat doe jij als je ziet dat er iets gebeurt dat niet door de beugel kan? Dat een collega een bewoner slaat of voor ‘straf’ geen eten geeft? Wordt een van je collega’s gepest door zijn leidinggevende? Wat doe je dan? Spreek je collega’s of leidinggevenden er op aan, ondanks dat het voor jou consequenties kan hebben? Of ga je naar de directie of het bestuur of zelfs wel anoniem naar de pers? Of doe je gewoon niks…

En ook de vraag
De overheid wil het een en ander vastleggen in een regeling. Hebben wij zo’n regeling nodig in de zorg of is ethiek een veelbesproken onderwerp en voelen we ons allemaal verantwoordelijk voor onze acties? Ik hoor graag jullie reacties!

Het raakt mij enorm. Ik zie zoveel mensen die eenzaam zijn. In te veel situaties is de betrokkenheid van familie, vrienden of kennissen minimaal. Ik begrijp heel goed dat men het heel druk heeft met het eigen leven. Dat is de maatschappij van vandaag de dag. Maar voor mij is het heel moeilijk te verkroppen, word hier echt boos van! Men maakt geen tijd meer vrij voor mensen die het nodig hebben. Het is toch niet teveel gevraagd? Je moet prioriteiten stellen!

Ik zie namelijk ook dat het anders kan! Een echtpaar waar ik afgelopen weekend kwam had een geweldige middag gehad. Zij waren ‘s middags door hun zoon opgehaald om een stukje door de polder te rijden. En ze straalden toen ze thuiskwamen. Veel werk? Nee! Het zijn soms de kleine momenten die de mensen weer een beetje energie en variatie geven.

Wat als er geen thuiszorg zou zijn? Ik ben wel blij dat ik tijdens mijn werk iets voor deze mensen kan betekenen. Maar of het genoeg is?

De aanleiding voor dit bezoek? Een brandincident van vorig jaar in een zorginstelling. De kamer stelde daarover vragen, en ja… dan komt er een landelijk onderzoek naar de brandveiligheid van zorginstellingen. In totaal worden honderd instellingen bezocht, waarvan tien instellingen voor jeugdgezondheidszorg, tien ziekenhuizen en tachtig zorginstellingen voor ouderen. En wij vielen dus in de prijzen.

Nu vraagt u zich misschien af: “Hoe gaat zo’n inspectie in zijn werk?”. De inspecteurs wilden echt van alles weten. Ze gingen in twee groepen aan de slag. De ene groep onderzocht het gebouw op brandveiligheid en de naleving van het ontruimingsplan. Zijn er voldoende BHV-ers opgeleid? Zijn ze 24 uur per dag terug te vinden op de dienstroosters? Wanneer was de laatste ontruimingsoefening en hoe waren de resultaten? Zijn de vluchtwegen voldoende toegankelijk? Zijn medewerkers en bewoners voldoende op de hoogte van wat ze moeten doen bij brand?

De andere groep richtte zich op de arbeidsomstandigheden. Hoe is het bijvoorbeeld gesteld met de preventie rond Meldingen Incidenten Cliënten (MIC), Meldingen Incidenten Medewerkers (MIM) en medicatieveiligheid? Is er beleid rond agressie, geweld en werken met giftige en bijtende stoffen (zogenoemde biologische agentia)? Waaruit blijkt dat?

Al met al we hadden de handen vol. But: We did it!

Aan het eind van de dag vertelden de inspecteurs dat het prima was gesteld met de brandveiligheid en met onze bedrijfsvoering in relatie tot arbo. Natuurlijk zijn er altijd aanbevelingen. Maar niets ernstigs. Een pak van ons hart, kan ik wel zeggen. En we zijn een leerzame ervaring rijker. Zoveel aandacht houdt onze instelling scherp, en dat kan alleen maar goed zijn. Toch?

Maar voordat je zover bent de keuze te maken om je vader te laten opnemen… dat geeft verdriet en kost tijd. Loslaten heet dat. Voor ons betekende dat veel geduld en op de grenzen van ons kunnen zorg verlenen. Dat is lang schipperen: wat kunnen we wel doen, wat niet? Wat is onze verantwoordelijkheid en waar begint de verantwoordelijkheid van de betrokken familie? Mag het nog thuis? Is het nog veilig genoeg? Krijgt meneer zo wel de warme zorg die hij zo nodig heeft? Ben ik nog professioneel als ik maar ‘ja’ blijf zeggen.. ‘het kan nog wel even, totdat u er aan toe bent?’ Ongeduldig was ik wel, en dat voelde de familie zeker. ‘Jij vindt dat het niet meer kan hè, Froukje.’ Dan zei ik: ‘niet omdat ik het niet meer wil, maar omdat ik meneer zoveel meer gun dan wij hem kunnen geven.’

De laatste weken kon ik het ook niet meer loslaten. Er was op mijn werk geen andere casus die zoveel aandacht vroeg. Zelfs in mijn slaap was ik ermee bezig. Ik stond ermee op en ging ermee naar bed. Communicatie was erg belangrijk. De lijnen met familie open en goed blijven houden, andere hulpverleners blijven betrekken, feedback vragen van collega’s. En heel belangrijk: mijn collega’s, die er elke dag kwamen om meneer in alles te helpen, ondersteunen en complimenteren. Zo waardevol en gerustellend (BEDANKT)!

Het kan soms gebeuren dat je werk ‘je opvreet’ en ‘leegzuigt’. Soms moet een situatie eerst helemaal fout lopen voordat hij kan veranderen. Afgelopen week is meneer opgenomen en het gaat goed met hem. Met zijn familie ook. Het was het waard.

Hoe bewaak je dan de balans? Hoe ver had ik moeten gaan? En in hoeverre is mijn keuze gebaseerd op hoe ik me op dat moment voel? Dat is de vraag. Hoe houden anderen de balans in de gaten?

Afgelopen week had ik een discussie met een aantal werknemers van mijn wooncentrum. Ik vind dat mobieltjes uit moeten tijdens het werk. ‘Je bent toch altijd bereikbaar; de receptie kan mensen namelijk oppiepen’. Iemand zei: ‘Gerda, je moet met je tijd mee!’

En jij?
Doe jij het ook? Twitteren, Hyves, Facebook of LinkedIn? Heb je een Iphone, Blackberry of andere smartphone? En wat laat je dan van jezelf zien? Je privédingen of gebruik je het als uitlaatklep voor je werk? En op welke momenten? Hoe staat je organisatie er tegenover? Mag je gsm aan staan tijdens werk? En staat die dan op stil of trilfunctie? Stel je bent een bewoner aan het wassen en je hoort het welbekende pingeltje van een bericht of het begint te trillen in je zak? Kun jij je dan beheersen om niet te reageren?

Natuurlijk doe ik zelf ook mee aan al die dingen. Ik zit op Hyves, ik twitter af en toe en discussier mee op LinkedIn. Toch heb ik ook een beetje koudwatervrees. Ik las laatst een artikel over de twitterkliniek en de schrik sloeg me om het hart. Komt het zover dat de familie van een bewoner twittert ‘wij komen moeder om 14 uur halen, zorg je dat ze dan klaar staat?’ Of krabbelen artsen straks de uitslagen van onderzoeken naar patiënten op Hyves?

Ik weet het niet hoor… Maar kan ik er nog omheen? Wat vind jij? Moet ik met mijn tijd mee en toelaten dat de tweets over de hoofden van onze bewoners heen vliegen en dat mijn medewerkers bellen in een appartement van een bewoner om het boodschappenlijstje door te geven aan het thuisfront? Moet ik moderniseren of mag ik lekker ouderwets blijven?

Een van de eerste dapperen is mevrouw Manders. Ze gymt al twee keer per week en zegt in eerste instantie dat het niets voor haar is. Ik dring toch wat aan: “Hier kun je fietsen zonder dat je haar in de war waait of nat wordt.” Ze gaat overstag. Verder komt mevrouw ten Haaf kijken. Ze wil – net als vroeger – heel graag fietsen. Samen stappen we op en eenmaal op de pedalen, wil ze er niet meer af. Af en toe kijkt ze achterom. Ze heeft daar een apparaat zien staan dat haar ook wel interessant lijkt. Of ze die mag uitproberen? Ik zet de loopband op een laag tempo zodat ze kan wennen. Ik adviseer haar vooral door het grote raam te blijven kijken als ze loopt en niet naar haar voeten. Het bevalt. Ze wil het tempo wel een beetje verhogen. Ondanks de last in haar heup wil ze er toch beweging in houden.

We scoren goed met de fitness. We maakten ongeveer 60 afspraken voor begeleid sporten en nog eens 40 voor sporten zonder begeleiding. Voor mij blijft het sporten vandaag. Vanavond heb ik in St. Joachim en Anna een spelletjesavond en daar ga ik samen met een vrijwilliger tafeltennissen en sjoelen met de bewoners. In begin dacht ik ‘tjee, tafeltenissen’, maar we hebben een paar enthousiaste ping-pongers. En dat op die leeftijd! Zo zie je maar, de wonderen zijn de wereld niet uit. Zou dat het geheim zijn? In beweging blijven en de 100 halen?

Even voor de duidelijkheid: het gaat hier om een cultuuromslag. Cultuur heeft te maken met gedrag en met hoe mensen met elkaar omgaan. En die zaken zijn lastig te veranderen. De één zegt: “Vraag het de cliënt”, terwijl de ander zegt: “Vraag het de medewerker”. Maar in feite hebben we geen keus. Deze opdracht is tenslotte ingegeven vanuit de politiek. In wezen gaat het dan ook niet om de ‘wat’-vraag, maar om de ‘hoe’-vraag. En die vraag gaat over jezelf, over de kern van je bestaan.

De Florence-studiedag waarover ik in mijn vorige blog sprak, verliep zeer naar wens. Het is sowieso grappig om te zien hoe Eerst Verantwoordelijke Verzorgenden – doeners in hart en nieren – een hele dag met elkaar in gesprek gaan en samen werken aan verandering. Hoe ze elkaar zonder problemen feedback geven en feedback ontvangen. Hoe ze elkaar stimuleren in plaats van afkraken. Hoe ze gezond assertief zijn en tegelijkertijd werken aan gezamenlijke doelen en acties.

Ieder team heeft pareltjes van ideeën. De kunst is al deze ideeën goed aan elkaar te rijgen tot een mooi snoer. Dat wordt een proces van jaren met veel vallen en opstaan. Maar het begin is gemaakt, samen met deze toppers. Nu starten we het vervolg met de rest van de teamleden. Ik houd u op de hoogte.

met veel plezier begonnen aan dit project”. Nicole kennen jullie wellicht al van eerdere campagnemailings, mails aan het communicatienetwerk of van de netwerkdag. Nicole werkt sinds 2,5 jaar bij ActiZ als communicatieadviseur en is vanaf de start betrokken bij de campagne Mijn tijd voor de zorg. Pascale werkt nu 3 jaar bij ActiZ als secretaresse op de communicatie afdeling. Zij is sinds december 2010 toegevoegd aan het campagne team.

Mijn werkgever vertelt mij wel in welke tijd ik welke activiteiten moet doen, maar is uiteindelijk niet diegene die de kaders aangeeft. De zorg moet minder geld gaan kosten. Dat geldt in het algemeen, niet alleen bij Thuiszorg Groningen. Alles wat ik doe, daar hangt een prijskaartje aan. Alle minuten kosten geld. Ben ik onderweg van en naar een cliënt: dan kost dit geld. Ga ik naar de huisarts voor een overleg: ook dat kost geld. Organiseren we scholing voor deskundigheidsbevordering: dan kost dit geld. Elk dubbeltje moet worden omgedraaid. Je wilt niet weten hoe vaak er tegen ons gezegd wordt: ‘Mooi plan, maar het kost geld!’

‘Mooi plan..?’ denk ik dan. Op vakantie gaan, dat is een mooi plan. Vanmiddag even wandelen in het bos, dat is een mooi plan. Dit is méér dan een mooi plan. Dit is zorgen voor kwaliteit van zorg, dit is simpelweg ons werk doen. Scholing is nodig, coachen en ondersteunen van collega’s is nodig. Dat is ‘zorgen’ dat we elke dag ons werk zo goed mogelijk kunnen doen, dat is zorgen dat onze cliënten de zorg en deskundigheid krijgen die ze nodig hebben. Dat er straks niet in de krant staat: ‘Thuiszorg slaat de plank weer mis..’, ‘Personeel niet deskundig meer’, ‘Cliënten ontevreden over kwaliteit van thuiszorg’.

De blog van Gerda (Nou… de zorg is wel een vak) ging me daarom ook aan het hart. De zorg is een vak… en het wordt ons afgepakt. Florence Nightingale heeft het op de kaart gezet: het vak ‘verpleging’. Gaan wij nu, zoveel jaren later, ons vak weer laten degraderen tot ‘dat kan iedereen wel’?

Wat nou..?

Vandaag had ik overigens zin om te mopperen.. zoals je ziet!

Minder stressen, minder rush: meer rust in de route doordat je meer in één wijk zit en de cliënten niet ver uit elkaar wonen. Dit geeft ook weer meer rust bij de cliënten, want ze krijgen vaste gezichten en dat is natuurlijk erg prettig. Daarnaast signaleren we meer veranderingen in welzijn, omdat we de mensen beter kennen. Dus, de wijkverpleegkundige wordt weer het gezicht van de wijk.

Is dit nieuw? Nee, integendeel! Toen ik ongeveer 13 jaar geleden begon werkten we precies zo! Wijkgericht en met dezelfde gezichten. Waarom zijn we toen niet op dezelfde voet doorgegaan? Ik denk dan: zonde van de tijd en van het geld!

Maar ik weet ook, terugkijken heeft geen zin! Ik kijk liever vooruit en ben blij met deze positieve verandering. Het is efficiënt en daarmee kostenbesparend en kwaliteitsverhogend. Het is leuk om te zien dat het 13 jaar geleden al goed werkte, maar nu weer. Vroeger is niet altijd beter, maar in dit geval…..

Door ze de dingen te laten doen die ze zelf kunnen, hopen we dat ze op lange termijn de regie over hun leven weer terug hebben. Het moet een ‘thuis’ worden. Maar wel een thuis met een duidelijke structuur. Dat leg ik dus ook aan hen uit. Ze begrijpen het wel. “Maar wijffie, daar heb ik toch helemaal geen zin in. Laat mij maar op m’n nest liggen”, verzucht één van de heren. En dat is dus de uitdaging. Om het zinloze weer zinvol te maken.

Het deed me wel denken aan een andere discussie. Wanneer bewoners van een verpleeg- of verzorgingstehuis langer dan veertien dagen in het ziekenhuis verblijven, kunnen zij hun kamer kwijtraken. Ze kunnen hun kamer aanhouden, door een vergoeding te betalen. Per dag die een bewoner langer dan veertien dagen in het ziekenhuis ligt, betaalt hij of zij dan een eigen bijdrage. Ziekenhuisopname gaat overigens niet van de eigen bijdrage van de zorgverzekering af.

“Als een huurder naar het ziekenhuis moet, zegt de huurbaas ook niet: voor de periode dat je in het ziekenhuis ligt, hoef je geen huur te betalen. In een verpleeghuis lopen de kosten wel door, maar de kostenvergoeding niet”, was het antwoord van ActiZ-directeur Aad Koster. De vergelijking met een gewoon huurhuis maakt het net even duidelijker. Dat werkte ook zo in de discussie met de Korsakovbewoners. Wachtlijst houdt in: woningnood. Tegen iemand die dringend op zoek is naar woonruimte kun je niet zeggen, “Ja, nou… er woont al iemand in dat huis. Die betaalt geen huur, maar dat komt omdat de bewoner in het ziekenhuis ligt. Nee, ik weet niet hoe lang nog. Maar ja.. is pech hebben.” Zou dat wel zo moeten werken bij verpleeghuizen?

Gooi de keurmerken en eisen van de inspectie en zorgkantoor de deur uit en geef alle aandacht aan de normen verantwoorde zorg die een paar jaar geleden opgesteld zijn.

Wat doet er echt toe?
Ik zit in mijn baan als vestigingsmanager in een spagaat: wat wil ik doen en wat moet ik doen? Ik wil me richten op de zaken die er écht toe doen voor bewoners. Met hen praten over verlies van zelfstandigheid, hun afhankelijkheid of eenzaamheid, het verlies van één van hun kinderen of over hun naderende dood. Wat ondersteuning betreft wil ik uitgaan van hun mogelijkheden in plaats van hun beperkingen. Ik wil onze zorg verbinden aan hun eigen sociale netwerk. Ik wil aandacht voor contacten met anderen, voor activiteiten waar mensen zelf voor kiezen. Pas dàn praat je over kwaliteit van leven en geef je bewoners weer de regie over hun leven.

Dit kan ik niet alleen; ik wil mijn medewerkers hierin coachen en trainen en hen laten zien dat het werk hierdoor zoveel leuker wordt. In de ideale situatie kunnen medewerkers deze soms moeilijke gesprekken voeren, zodat we allemaal uitgaan van de wens van de bewoners.

Maar we moeten ook zoveel… Zou het lukken om, ondanks dat het veel moeite kost, ons te bevrijden van dat paradigma en zorg te verlenen vanuit de ziel? Ik draag graag mijn steentje bij! En het lijkt erop dat de  staatssecretaris het hier helemaal mee eens is…

Ik sta op. Het moment is weer verbroken en ik ga gauw aan de slag. Mevrouw Dapper is een nieuw hier. Ze is al in de negentig, klein van stuk maar dapper en lichamelijk nog heel gezond. Ze neemt altijd de trap. En als we gaan wandelen houd ze de pas er goed in. Ik heb bewondering voor haar. Ze komt in een vreemde omgeving en als je dan al zo verward bent kan dat veel onrust geven. Of angst. Mevrouw Dapper blijft rustig en in zichzelf. Ze kijkt graag naar buiten en houd van lekker eten.

’s Middags zit aan tafel met Mevrouw van de Zorg. Het is een mooi stel. Ze houden van grapjes en van versjes. En ze zitten boordevol gezegdes en wijsheden. Dus als ik met iets kom dan is er altijd wel iemand die een weerwoord heeft. Ook zitten ze samen versjes op te noemen van vroeger. Ik heb een boekje gevonden van Annie M.G.Smit en dat is een waar succes. Als ik er bij ga zitten en een stukje van voorlees zijn ze enorm in hun schik. Heerlijk, dat keuvelen.

Persoonlijk hecht ik weinig waarde aan status en aanzien. Lekker belangrijk wat iemand verdient of aan hoeveel mensen die persoon leidinggeeft. Een hork blijft een hork. Dat verandert niet wanneer iemand elke dag naar het werk gaat met een taxi, omdat het kan. Grote kans dat die persoon op rekening mag rijden. Maar wanneer men het sociale vermogen mist om de chauffeur als mens te zien en dat laat zien door ontbrekende volzinnen en een fooi, dan ben je voor mij een hork met geld en een leidinggevende functie.

Carrière maken is voor veel mensen slechts meer geld en aanzien. Voor mij ligt dat anders. Carrière gaat óók over de maatschappelijke positie van een persoon. Werk en inkomen, de grootte en staat van een huis, de buurt waar iemand woont, het hoort er allemaal bij. Maar wanneer je dat allemaal hebt, maar niet de moeite neemt om iemand te groeten op straat, ben je dan lekker gelukt? Dan donder je toch gewoon weer onder aan de maatschappelijke ladder? Zit je dan met je plasmatelevisie en vier keer per jaar op vakantie. Dan ben je voor mij een hork met een plasmatelevisie, die weinig thuis op de designbank hangt, maar net wat vaker in een hangmatje in een ver oord. Voor mij is het belangrijk om leuk te blijven.

Ik maak carrière op mijn manier. Ik ben naar een andere afdeling gegaan om mezelf meer te ontwikkelen. Ik koos bewust voor een afdeling die bij mijn interesses en kwaliteiten past. Ambieer ik dan geen leidinggevende functie? Jawel, maar het is voor mij niet het belangrijkst. Ik wil genoeg verdienen om rond te komen en niet met tegenzin naar mijn werk gaan. Ik wil een uitdaging hebben op mijn werk, ontwikkelen, leren en kennis opdoen. En dát maakt mijn loopbaan gewoonweg succesvol. Dus ik maak wel degelijk carrière.

In Jonker Frans maken onze EVV’ers (Eerst Verantwoordelijke Verzorgenden) zich op voor de invoering van de nieuwe zorgvisie, inclusief de invoering van het nieuwe zorgleefdossier. Onze moederorganisatie Florence gaat zich de komende vier jaar meer richten op tevreden cliënten en tevreden medewerkers. Dat zullen we doen door cliënten meer regie te geven, bijvoorbeeld bij de invulling van het zorgleefplan. Niet de verzorgende weet tenslotte het best wat goed is voor onze bewoners. Nee, dat bepalen de bewoners zelf. En kunnen ze dat zelf niet (meer), dan neemt de familie die verantwoordelijkheid meestal op zich.

Op zich een goede ontwikkeling natuurlijk, maar we zullen daarvoor in de praktijk wel een enorme veranderslag moeten maken. We werken binnenkort niet langer aanbodgericht, maar vraaggericht. Hoe maak je die veranderslag? En hoe betrek je bewoners meer bij hun zorgvraag?

Deze en andere vragen komen tijdens een Florence-studiedag uitvoerig aan de orde. Dat veranderen (lees: verbeteren) ook leuk kan zijn, zullen we met elkaar moeten ontdekken. ‘Nieuwe ronde, nieuwe kansen!’, is mijn insteek. Ik heb er zin in. Hopelijk mijn collega’s ook.

Hebt u tips om deze veranderslag te kunnen versoepelen? Dan houd ik me graag aanbevolen.

Vroeger was het werken in de zorg inderdaad een roeping, maar tegenwoordig worden er zóveel eisen gesteld. Neem nou de registratie… Voor het zorgkantoor, de inspecteur van de gezondheidszorg, normen verantwoorde zorg en de landelijke registraties die op www.kiesbeter.nl  geplaatst worden. Maar ook registraties rondom de vakbekwaamheid van de medewerkers, o.a. BIG scholingen voor de verpleegtechnische handelingen, scholingen i.v.m. tiltechnieken, agressie, valpreventie en zo kan ik nog wel even doorgaan, maar dat wil ik niet.

En dan heb ik het nog niet over de kwaliteiten die je moet hebben als medewerker in de zorg; het is een vak is waar mensen voor moeten studeren. Je moet de patiënten / cliënten goed observeren om te weten of onderliggende ziektes de oorzaak zijn van de problemen, in mijn geval bij ouderen, zoals neerslachtigheid, duizeligheid of veelvuldig vallen. Gedrag moet je kunnen observeren en analyseren en daar begeleidingsplannen voor schrijven. Ook moet je daarnaast ‘nog even’ zorgen dat de cliënten zich mentaal prettig voelen en kunnen blijven participeren in hun dagelijkse leven.

En dat kan iedereen die kinderen heeft gekregen? Dat is toch een klap in het gezicht voor de vele medewerkers in de zorg met verschillende opleidingen en de jaarlijks verplichte bijscholingen? Maar als we opleidingen dan loslaten, laten we dan ook de registraties los? Verbazingwekkend, omdat juist de Staatsecretaris, die tot voor kort als verpleeghuisarts gewerkt heeft, wél alles geregistreerd wil zien. Temperatuurlijstjes, vochtbalansen, medicatie observaties, zorgproblemen en dergelijke.

Ik weet het dus even niet meer, maar wat ik wel weet en ook echt wil is de zorg weer zijn hart teruggeven! Werken met je ziel en bezieling… Hoe? Daarover de volgende keer meer!

Meneer Veldkamp was tijdens de feestdagen omringd door familie. Samen met zijn vrouw heeft hij van deze dagen genoten. Het leek begin december helemaal niet zo dat hij nog bij hen zou zijn met deze dagen. Een grote tumor zat hem in de weg. De artsen gaven hem weinig kans het nieuwe jaar te halen. Toch vertelde hij me vorige week de thuiszorg weer te willen stoppen. Hij voelt zich fitter dan een maand geleden, heeft net met zijn vrouw een auto gekocht. De sneeuw is weg en dat alles geeft mogelijkheden om nog mooie dingen samen te doen. We zien meneer terug… wanneer, dat weten we niet.

Mevrouw Hamming is net thuis uit het ziekenhuis. Haar man heeft haar gemist, maar ziet erg op tegen de zorg die thuis weer op hem af komt. In december is mevrouw hard achteruit gegaan en dit heeft alles op zijn kop gezet. Er zal voor hen beiden veel gaan veranderen. Ik zie dat het mevrouw zichtbaar moeite kost om er aan te wennen. Ze hebben beiden geaccepteerd dat het niet meer kan, zo thuis zijn met z’n tweeën. Samen met de thuiszorg kan meneer de zorg voor zijn vrouw nog wel even volhouden, maar de aanvraag voor het verzorgingshuis ligt klaar.

Een nieuw jaar voor hen. Wat zal het hen brengen.. en wat brengt het jou en mij?

En uitzieken, dat doen we vaak niet, omdat er cliënten op ons wachten. En omdat je de werkdruk van collega’s kent. Hierdoor ga je al niet helemaal fit aan de slag en ben je snel weer ziek. Met als resultaat, ook deze week was dit het geval, veel zieke collega’s die kortdurig uitvallen. Dit blijft dan een vicieuze cirkel waar je niet uitkomt en waar wij, verzorgenden, planners én clienten last van hebben.

Het zou fijn zijn wanneer er collega’s kunnen inspringen. Bij wijze van reserve zeg maar. Maar die zijn er niet en dat speelt overal in het land. Dus laat maar komen die 10.000 extra collega’s in de zorg!

Zelfs voordat ik mijn jas ophang ga ik lezen. Het is er. De rapportage van de arts over haar laatste onderzoek. Ik lees wat ik eigenlijk al wist. Ze gaat het verliezen.

Dat betekent dat we haar nog meer mogen vertroetelen. Nu zonder bang te zijn haar eigenwaarde af te nemen. Bij haar onzekerheid heeft ze veel bevestiging nodig. Het beste is dat we alles van haar overnemen. Het gevolg is dat ze niets meer durft. Het is voor mij een strijd. Natuurlijk wil ik haar helpen, maar ik werk altijd vanuit de optiek dat je zo lang mogelijk dingen zelf moet blijven doen. Steunen en bevestigen dat je het goed doet, maar nog niet overnemen. Nu mag zelfs dat en dat voelt niet goed. Ik ga haar missen, dat weet ik nu al. Deze dame zegt heel direct wat ze ziet en denkt. En heel vaak heeft ze gelijk in haar observaties. Ze ziet mijn zwakke plekken en benoemt ze. Dat is soms heel confronterend. Zeker als ze eerst alles uit de kast haalt om de aandacht te krijgen en je vervolgens raakt in je ziel. Maar ik mag dat wel. Dat directe. Dat je na je werkdag naar huis fietst en beseft: ze heeft gelijk!

Ik ga haar tijd benutten. Ik had al lang met mezelf afgesproken dat ik haar complimenten geef op momenten dat ze lekker op haar gemak zit. Nu mag ik dingetjes voor haar overnemen. Brood smeren, thee inschenken. Nu kan ik nog bij haar gaan zitten. Mevrouw heeft haar strijd gestreden. Het is een hele strijd voor haar geweest.

Voor mijn ontwikkeling is deze site ook  belangrijk geweest. En dat is nog zo. Ik heb me eindelijk op schrijven kunnen storten, heb ge-abseild, interviews gegeven, in de Libelle gestaan en ik ben er achter gekomen, dat ik me nog meer kan richten op persoonlijke groei door te veranderen van afdeling. Door een jaar te schrijven, laat ik vijf jaar op één afdeling achter me.

Van Frankeland vind ik het sportief dat ik toestemming heb om een ’kijkje in de keuken’ te geven. Zij grepen dan ook nooit in, doen niet aan censuur en gebruiken het blog om zaken te verbeteren. Dat vind ik bijzonder. Zij zien altijd verbeterpunten en realiseren zich dat het de werknemers zijn die deze punten uit moeten voeren. Ik word regelmatig aangesproken door familieleden, collega’s en bestuur, over het blog.

Zo weet ik dat ik niet ´tegen mezelf praat´. Ook dankzij de reacties die ik van u krijg, weet ik dat het blog gelezen wordt. Opvallend is dat u het vaak met me eens bent, of zich herkent in de stukken. Wanneer dat niet zo is, dan mag er natuurlijk alsnog gereageerd worden.

Nu we een jaar verder zijn, wil ik van u weten welk stuk u het best is bijgebleven. Of waar u het meest van heeft genoten. Welk stuk heeft u geraakt? Ik ben erg benieuwd en ik kijk dan ook uit naar de reacties.

Tot slot wil ik iedereen een hele fijne kerst en een goed nieuwjaar wensen. Ben benieuwd wat 2011 voor ons in petto heeft.

Wat ze willen
Want steeds meer Nederlanders leven langer en hebben vaker meerdere aandoeningen. En degenen die hen verplegen en verzorgen, vergrijzen mee. Dat heeft gevolgen voor de arbeidsmarkt in de zorg, vooral de zorg aan ouderen. De noodzaak is groot om huidige medewerkers te behouden voor het vak en nieuwe aan te trekken. Daarvoor moet je goed weten wat verzorgenden en verpleegkundigen willen en wat niet. Als beroepsvereniging zijn we op zoek gegaan naar wat verzorgenden en verpleegkundigen belangrijk vinden in hun werk. Ruim 4.000 verpleegkundigen en verzorgenden uit twaalf instellingen in verschillende sectoren vulden een speciaal ontwikkelde vragenlijst in. Daaruit blijkt dat zij opleidingsmogelijkheden, voldoende personeel en werken met vakbekwame collega’s het belangrijkst vinden voor een prettige werkomgeving. Maar ook dat ze meer regie willen over hun eigen werk en prettig willen samenwerken met artsen.

Prachtig, maar zwaar
Het zijn belangrijke aanknopingspunten voor de werkgevers in de zorg. Want het is nog niet altijd vanzelfsprekend dat een verpleegkundige of verzorgende de ruimte krijgt om scholing te volgen om bij te blijven of zich verder te ontwikkelen. Vaker dan goed is voor de patiëntenzorg, worden er onvoldoende geschoolde medewerkers ingezet. En dan toch betrokken en enthousiast blijven en met zulke mooie initiatieven komen!
Ook daarom heb ik bewondering voor al die verzorgenden. Zo’n 150.000 vrouwen (en in mindere mate mannen) die de zorg hebben voor een steeds grotere groep ouderen en chronisch zieken. Prachtig, maar zwaar werk, waarvoor je het hart op de goede plaats moet hebben en stevig in je schoenen moet staan. Niet in de laatste plaats omdat de buitenwereld zich regelmatig hardop afvraagt waarom je dat werk doet, tegen zo’n beperkt salaris. De praktijk weegt daar echter tegenop. De praktijk waarin verzorgenden keihard nodig zijn, echt iets kunnen betekenen voor andere mensen. Voor bewoners/patiënten én hun familieleden. Tegen alle mensen die zich ook afvragen, zeg ik steevast: je mocht willen dat je zo’n mooie baan had…

voorzitter

Marian Kaljouw is voorzitter van beroepsvereniging Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN).

Sinds september heb ik naast mijn werk in St. Joachim & Anna nog een baan, bij verzorgingshuis Sint Petrus. Samen met Elly en Elly verzorg ik in dit huis het activiteitenaanbod voor de bewoners. En daarbij krijgen we hulp van maar liefst 155 vrijwilligers!

Ik kijk mijn ogen nog steeds uit. Het is zo’n fijne club. Alleen al het binnenkomen is hartverwarmend. En een fans dat ik heb! Al gauw ontdekten ze bij Sint Petrus dat ik stukjes schrijf voor ‘Mijn tijd voor de zorg’. Er zijn zelfs vrijwilligers die mijn stukjes uit de Libelle knippen en op het raam van ons kantoor plakken. Ook de website wordt goed gelezen. Maar ja, nu komt het: Waarom schrijf je niets over ons?

Afijn, een poging. Wat ik afgelopen donderdagavond meemaakte is eigenlijk met geen pen te beschrijven. Sint Petrus nodigde alle vrijwilligers uit voor een kerstdiner. Gekookt door ons eigen keukenteam, geserveerd door de manager, teamcoaches en ons, de dames van de AB. Om 18.00 uur stromen de gasten binnen, ruim 120 stuks. Tafels mooi gedekt. Sfeerverlichting. Menu op een fraai papiertje. Net echt. Het is een avond van verwennerij. Terugkijken. Anekdotes. Huldigingen voor 5 of 12,5 jaar vrijwilligerswerk. Ik heb het als heel bijzonder ervaren. Een hoop warmte, respect en liefde gevoeld van mensen voor medemensen. En datzelfde wens ik iedereen toe voor Kerst. Met een gezond 2011 erbij. Als je het samen draagt, moet het lukken.

Vorig weekend liep het apparaat waarmee ik in- en uitklok bij een cliënt weer eens vast. “Dan reset je het apparaat toch even” is dan de oplossing. Niet dus! Mijn apparaat vertelde me dat ik nog maar bij klant 3 was, terwijl ik in werkelijkheid al bij klant 8 was. Ik voelde me lichtelijk gefrustreerd, maar ook opgelaten. Ik vind dat cliënten er niks van mogen merken; ik ben er voor hen.

De consequentie was dat ik na mijn late dienst, om 23.15 uur m’n hele dienst handmatig heb moeten invoeren. Daar ben je dan weer een uur mee bezig, terwijl de volgende ochtend een vroege dienst op het programma stond.

Op dit soort momenten denk ik vaak aan de technologie en in mijn geval de tijdregistratie. Regelmatig krijgen we nieuwe versies, maar de problemen blijven bestaan. Moeten wij als zorgverleners ons hier wel mee bezig houden? Zijn wij er niet voor de mensen? Ik ga voor het laatste.

Inmiddels is de vloer klaar en staat de kerstboom in de huiskamer. De tijd van liedjes, vrede op aarde, lichtjes, veel eten en familiebezoek. Een samenvatting van wat bewoners met kerst associëren, toen ik het hen vroeg.

Helaas is dit ook de tijd van stilstaan bij wie er is overleden en realiseren dat ouderdom met gebreken komt. Gelukkig is er een aantal bewoners dat zich niet realiseert dat hun partner, of zelfs kinderen zijn overleden. En gelukkig realiseren ze zich niet altijd dat ze dementerend zijn…

“Ik vind er niks aan, aan ouder worden.”
“Meid, weet je wel dat ouder worden een zegen is?”
“Ja, dat zal. Maar ik heb het aan mijn hart en alles doet me pijn.”
“Joh, wees blij dat je je verstand nog hebt, dat is pas erg, wanneer je dat verliest.”
“Ja, dat is waar.”
“Kijk, wat een prachtige boom is dat.”
“Ja, thuis heb ik er ook zo één, maar dan met rood.”
“Waar woont u?”
“In Schiedam.”
“Nou zeg, dat is toevallig. Ik woon ook in Schiedam.”
“Dat is zeker toevallig. Ja, ik woon er al lang hoor. Misschien verhuis ik nog wel, maar ja, ik word ook ouder. Daar vind ik niks aan, ouder worden.”
“Meid, wees blij dat je je verstand nog hebt, dat is pas erg, wanneer je dat verliest.”
“Dat is waar.”

Als de begrotingsslag is gemaakt – je hebt geluk als er geen taakstelling aan vastzit -, de beleidsdagen achter de rug zijn, het jaarplan is ingediend en goedgekeurd, het Sinterklaasfeest goed is verlopen en de kerstdiners, de personeelsparty’s en de nieuwjaarsreceptie zijn gepland, dan mag je als manager blij zijn.

Of toch niet? Voor mij zit de oplevering van de aanleunflat na een grondige renovatie ook nog in het ‘pretpakket’. En de zorg of het zusteroproepsysteem wel goed functioneert. Of mevrouw Jansen kan wennen aan haar keramische kookplaat. Of haar verwarming niet spookt, waardoor ze in de kou komt te zitten. Of ik haar kan bereiken als ze alarm slaat. Het houdt me allemaal bezig.

En als klap op de vuurpijl – hoe toepasselijk in deze feestmaand – selecteerde het ministerie ons voor een landelijke steekproef om de werking van het calamiteitenplan te controleren. Ergens in het land ging namelijk iets mis bij een brand in een zorginstelling. Ja, december is met recht een feestmaand. Herkent u dat?

Onze bewoners en onze medewerkers zullen er niets van merken. Voor hen is het echt feest. En voor het managementteam??? Voor ons resteert de voldoening als het allemaal weer is gelukt. Dan nemen we in de maand januari maar vrij… als het kan.

Op dit moment werken we in mijn wooncentrum aan een visie op welzijn. Hiervoor hebben we gesprekken gevoerd met medewerkers, vrijwilligers, gasten, bewoners en managers. Iedereen vindt welzijn belangrijk, maar heeft hier een ander beeld bij. Is welzijn bijvoorbeeld de wekelijkse bingo of andere activiteiten? Of is welzijn veel breder?

Zelf ga ik uit van de brede variant; welzijn geïntegreerd in àlle werkzaamheden. Ik vind welzijn dus een verantwoordelijkheid van iedere medewerker, maar ook van de familie van bewoners.

Maar wie ben ik?
Ik ben die manager die teveel zou verdienen. En managers hebben bij voorbaat toch geen verstand van zorg en welzijn omdat ze alleen aan geld denken? Niets is minder waar, ik maak me er wél druk om. Iedereen moet de bewoners goed kennen en vooral ECHT weten wat zij belangrijk vinden en daar naar handelen. Dat de bewoners kunnen doorleven zoals zij daarvoor altijd leefden. Ik denk dat dat kan, ook met de huidige financiering.

Wie is het met mij eens? Of volledig oneens? Wie geeft mij verdere input voor onze visie op welzijn? Graag lees ik je reactie!

Maar ik heb nieuws… en dat nieuws heet: NAIT SOEZEN!

Het is een Groningse uitspraak. ‘Niet zeuren, maar doen. Niet iets van je af laten pakken, maar erop afgaan’.

‘Nait soezen’ is een gesubsidieerd  project dat het mogelijk maakt weer de wijk in te gaan. En dat ervoor zorgt dat we weer ‘zomaar’ achter deuren mogen kijken. Dat we weer mogen DOEN. Een aantal wijken in de stad en de provincie Groningen kunnen hierin participeren, en zo ook onze wijk Paddepoel.

Wat het ons zal brengen?

- Huisartsen mogen ons weer benaderen wanneer ze zich zorgen maken over een patiënt zonder dat er een directe zorgvraag ligt.
- Slagvaardigheid, korte lijnen en ‘direct achter de voordeur’.
- Minder bureaucratie, minder controle, meer autonomie en meer directe zorg.
- Preventief bezig zijn en vroegsignalering van multiproblematiek.
- Minutenregistratie speelt geen rol.

Wij wijkverpleegkundigen kennen de wijk. Vooral wanneer we er al jaren werken. We zijn al herkenbaar, en nu worden we ook gemakkelijker benaderbaar. Hoera!

‘Schipperen met tijd’ is normaal al aan de orde van de dag, maar in deze witte wereld helemaal! Zonder gebruik te maken van het noodprotocol, maar met eigen initiatief en vindingrijkheid kom je een heel eind. Iedereen heeft die zorg gehad, die hij nodig had.

De hele ochtend heb ik nog niets gehoord van Vief. En er ligt sneeuw. Ik roep al een aantal keer dat ik tijdens het wandelen naar het werk een paar keer ben uitgegleden door de sneeuw: geen reactie. Intussen heeft Mevrouw Boot stukjes brood verzameld voor de vogels. Dus ik pak alles op en word meteen aan mijn jasje getrokken. Of ik wel even alle sneeuw van tafel veeg! Nou, dat ga ik maar doen dan. Mevrouw Boot staat voor het raam en kijkt of ik me houd aan mijn afspraak. Ik maak een prachtige bal en gooi deze tegen het raam. Mevrouw Boot staat te lachen. Ook Vief kijkt. Ik trek de stoute schoenen aan en neem een sneeuwbal mee naar binnen. Als ik voor Vief sta, zeg ik “Kijk eens wat ik heb, kunt u vangen?” Ze lacht bevestigend. Als ik gooi, schrikt ze, want sneeuw is erg koud. Ze gooit de bal meteen weer terug. Ik hou hem even vast en vraag of ze weet wat het is. Ze denkt even na. “Een sneeuwbal, gooi nog maar eens.” En zo gaat hij een paar keer over en weer.

Gelukkig zie ik bij Mevrouw van de Zorg enige herkenning ontstaan. Ze lacht een beetje en haar ogen staan ondeugend. Maar ze onderneemt niets. We spelen verder met de sneeuw totdat vloer en tafels nat zijn. Dan ga ik maar eens op zoek naar een dweil. Even later komt er iemand binnen en Boot zegt: “Er is hier helemaal niets gebeurd.” Een grote grijns om haar mond.

Pfoe, soms moet je lef hebben om het ijs te breken.

Hij nam de medicijnkar mee, terwijl ik er mee bezig was. Het viel niet mee om hem te overtuigen de kar los te laten. Toen hij dat uiteindelijk deed, sloeg hij me in mijn gezicht. Nadat hij bij verschillende bewoners van het appartement was weggestuurd, was hij nog onrustiger. Ik probeerde hem in een stoel te laten zitten en hem te laten vertellen wat er dwars zat. Toen hij eenmaal zat, schopte hij tegen mijn scheenbeen.

Uiteindelijk wilde hij op de gang tegen een rolstoel aan plassen. Ik wilde hem begeleiden naar de wc, maar toen hij me zag, sloeg hij me op mijn schouder en greep hij me bij mijn polsen. Uiteindelijk liet hij los en was mijn gezicht weer aan de beurt.

Het was duidelijk: ik kreeg de man echt niet rustig en mijn collega greep in. Ze ging met hem zitten en gaf hem iets te drinken. Ik was inmiddels bijna klaar met delen van medicijnen, maar keek nog wel even na of ik alles goed gedaan had.

De bewoner stond op en duwde mijn collega aan de kant. Ze sprak hem aan en hij sloeg haar. Ik wilde de medicijnkar wegzetten, maar hij greep de kar vast. Weer moest ik de kar tegenhouden en weer kreeg ik een klap in mijn gezicht.

Omdat hij tegen andere bewoners lelijk deed, in de gezamenlijke huiskamer, begeleidden mijn collega en ik hem uiteindelijk naar zijn kamer. Ook dat ging met een hoop duwen en trekken. Inmiddels was het laat, iedereen onrustig en ik was nog niet klaar met de medicijnen.
Het vechten tegen de klok is niet te doen, wanneer er andere taken zijn. In zo´n geval weet ik niet altijd wat wijsheid is.

In voor zorg!?
Kent u het stimuleringsfonds ‘In voor zorg!’? Dit programma van Vilans, kenniscentrum langdurende zorg, en het ministerie van VWS, bundelt bestaande kennis en biedt organisaties praktische ondersteuning in hun eigen veranderingstraject.

Drie vestigingen van Warande in Zeist doen al mee met het programma; met behulp van de ‘Lean methode’ praten groepjes medewerkers over hun eigen werkprocessen, hoe ze het werk doen en wat hier slimmer in kan. Door verstoringen en verspillingen uit het werk te halen, houden we tijd over. ‘Tijd voor aandacht’ voor onze bewoners.

Successen
Het programma loopt nu twee maanden en de eerste verbeterpunten zijn er al. Zo wordt op een afdeling gewerkt aan het doorverbinden met dect-telefoons. Dat scheelt veel onnodig gezoek en geloop. Ook wordt een keuken anders ingericht en er wordt opgeruimd. Verder heeft het team een centrale ‘parkeerplaats‘ voor tilliften afgesproken. Dat scheelt zoektijd en frustratie.

Ik wil ook
Het is leuk om medewerkers zo enthousiast te horen praten over het project en het kijken naar hun eigen werkzaamheden. Zelf maak ik het nu nog vanaf de zijlijn mee, maar in maart 2011 gaan ook wij hiermee aan de slag. Ik kan niet wachten!

Ouderen in zorginstellingen hebben het niet breed. De financiële ruimte binnen hun zak- en kleedgeldregeling is erg beperkt. Die armoede treft veel Surinaamse bewoners van Jonker Frans nog eens extra, omdat ze worden gekort op hun AOW en omdat ze geen aanvullend pensioen hebben opgebouwd. Hierdoor hebben ze bijvoorbeeld ook niet de mogelijkheid om – net als de meeste grootouders – hun kleinkinderen leuke cadeaus te geven tijdens de feestdagen in december.

Gelukkig kwam er hulp uit onverwachte hoek. Devika Couprie, finaliste van de Miss India Holland 2010-verkiezing, en PvdA-gemeenteraadslid Rajesh Ramnewash hielden onder de noemer ‘Maak twee harten blij’ een speelgoedactie om onze ouderen blij te maken. En dat lukte afgelopen woensdag prima tijdens een speciaal georganiseerd Sinterklaasfeest in ons zorgcentrum.

Devika Couprie leverde samen met enkele Pieten een grote hoeveelheid nieuw speelgoed af dat was verzameld met geld van particuliere sponsors. Je had de gezichten van onze bewoners moeten zien. Bovendien waren niet alleen de ouderen heel blij, maar uiteraard ook hun kleinkinderen. Het deed de naam van de actie alle eer aan. En het gaf mij en vele anderen een geweldig gevoel!

Eugenie Heesbeen

“We maken nu kaarten voor het kerstdiner. Daar genieten ze erg van en ze zijn ook altijd trots op het resultaat. Eén mevrouw kwam altijd kleuren. Knippen kon ze niet, want ze kon maar één hand gebruiken. Maar kleuren kon ze heel mooi en dat deed ze graag. Knutselen is iets wat ik vaak doe met de gasten. Ik ben nu vier jaar vrijwilliger bij de dagopvang. Elke woensdagmorgen ben ik er. Als de mensen binnen zijn dan help ik eerst met de koffie en gaan we een beetje kletsen. Na de koffie gaan mensen spelletjes doen, zoals kaarten en rummikub, mandala’s kleuren of een krantje lezen. Rond 11 uur zet ik spullen klaar voor het kaarten maken. Ik bereid ze thuis meestal voor en op de opvang versieren mensen de kaarten.

Bij de dagopvang zijn we met 8 vrijwilligers. We vergaderen drie keer per jaar met ons team en een keer per jaar krijgen we een etentje met de hele organisatie, met vrijwilligers van alle huizen van Volkaert-SBO. Er zijn veel vrijwilligers, niet alleen mensen die helpen bij maaltijden en op de dagopvang, ook chauffeurs.

Ik help ook wel eens met een uitje, bijvoorbeeld naar het tuincentrum of de bingo. Laatst ging ik mee naar de Efteling. Er was een mevrouw bij van 82 die daar nog nooit was geweest. Ze vond het zo geweldig, van de sprookjes tot de 3D film waarbij het lijkt alsof alles tegen je aankomt. Ze vond het prachtig! Daar doe ik het voor!”

vrijwilliger

75 jaar

Eugenie Heesbeen is vrijwilliger bij de dagopvang van woonzorgcentrum Oosterheem in Oosterhout.

En ja, eindelijk, er is een nieuw CAO-akkoord voor de sector VVT. De oude CAO was in maart van dit jaar al verlopen. In een eerder blog gaf ik aan, wanneer er geen nieuwe CAO zou komen de zorgmedewerkers er gemiddeld 1 procent op achteruit zouden gaan. Gelukkig is het niet zover gekomen. Bonden en werkgevers blijken elkaar gevonden te hebben. Maar ik denk dat het niet genoeg is.

Ik voel me door het trage verloop van de onderhandelingen echt niet serieus genomen en zelfs ondergewaardeerd. Als je ziet wat we dagelijks doen; continu een stapje harder en er dan ook nog eens financieel nauwelijks iets voor terugkrijgen. Het resultaat; grote onvrede en teleurstelling.

Medewerkers nemen ontslag
Het zijn zware tijden voor de zorg. Er is minder geld. Er is een flink personeelstekort; er zijn in de afgelopen periode behoorlijk wat medewerkers geweest die de zorg hebben verlaten. En dan heb ik het nog niet eens over de toenemende vergrijzing onder de medewerkers en het feit dat de zorg niet aantrekkelijk is voor jongeren om in te werken.

Dus wat doet zo’n nieuw CAO-akkoord dan?
Kiezen meer mensen voor de zorg?
Stelt dit de huidige medewerkers tevreden?
Leidt dit tot meer gekwalificeerd personeel in de nabije toekomst?

Ik denk het niet, ik maak me zorgen…

‘Hoe gaat het met mevrouw de Jong, is meneer de Vries al weer thuis?’

‘Wat erg dat mevrouw overleden is, net nu ze een week geleden verhuisde naar het verzorgingstehuis. Ze had daar nog zo’n goede tijd kunnen hebben met haar man.’

‘Ik maak me zorgen om mevrouw, ze is zo benauwd en de huisarts neemt haar klacht niet echt serieus. Mevrouw wil nog zo graag.’

‘Meneer heeft na 24 jaar zijn zoon weer gezien. Wat een feest na al die bitterheid van de afgelopen jaren. Meneer kan niet anders dan glimlachen. Heerlijk.’

‘Mevrouw is stervende, maar er mag niet over de dood gepraat worden. Ik vind dat zo moeilijk, ik sta zo machteloos.’

Wanneer we zo met elkaar praten over onze cliënten, dan is dat met respect en omdat we graag zorgen. Op het moment dat we bij hen binnenstappen, worden we deels verantwoordelijk voor hun welzijn. Soms tijdelijk, soms langdurig, soms tot het sterven. We hebben te maken met de hele mens. Dat is een uitdaging, maar maakt het vak juist ook zo ontzettend leuk. Die passie zie ik bij mijzelf en zeker ook bij mijn collega’s.

Hoe kan het dan dat er toch zoveel mis gaat in de zorg? Hoe kan het dan dat er zoveel verdrietige dingen gebeuren? Familieleden zoeken televisieprogramma’s op om hun probleem met de zorg te laten zien. In tijdschriften en opiniebladen wordt de zorg onder de loep genomen. En het is niet altijd mooi wat er gebeurt. Zo vaak zie ik schrijnende voorbeelden voorbij komen. En natuurlijk hebben verhalen twee kanten. Maar het is helaas wel vaak waar: dat zorg niet goed gaat.

Wanneer ik naar mijn collega’s luister, naar hun passie, hun zorg: dan begrijp ik het niet. Dan begrijp ik niet dat er ook andere verhalen zijn. Ben ik een idealist en kan de zorg gewoon niet goed (genoeg) zijn?

Natuurlijk zijn al onze bewoners nieuwsgierig naar wat Piet allemaal bij zich heeft in die grote zak. Piet haalt een grote standaard tevoorschijn. Een rekstok? Nee, het blijkt een heuse vogelvilla, prachtig.
“Nou dat past mooi op m’n kamer”, zegt mevrouw Boot.
Mevrouw van de Zorg: “Nee hoor, dat moet naar buiten voor de vogels.”
“Ja”, zegt mevrouw Boot, “ik heb ook een vogel en die kan er mooi in.”
Ik leg uit dat er geen muren in de villa zitten en de kanarie er zo uitvliegt. Het is voor buiten.

Na het diner gaan we rond de tafel zitten en zetten het haardvuur aan (op dvd). Het is knus. Om de beurt krijgt ieder een cadeau. Ik zie veel ogen twinkelen. Mevrouw Gruts is zo moe, die maakt het uitpakken van de andere cadeautjes niet meer mee. Mevrouw Knuffel is vooral blij met het cadeaupapier. En Mevrouw van Zutven is zo blij met haar bloemetje dat ze het meteen op haar tafel wil zetten om te kijken of het past. Als alles uitgepakt is en iedereen zit nog na te genieten, komen de kaarten op tafel. De favoriete bezigheid van Vief en Boot. Als ik dan voor ieder een glaasje rode wijn breng is de avond compleet. De wereld om hen heen vergeten. Ik ga met een goed gevoel naar huis en ik weet zeker dat iedereen genoten heeft. En daar gaat het om.

Die opmerking valt niet bij iedereen goed. Sommige mensen kijken uit naar de feestdagen, anderen zien er best tegenop. Het zorgt wel voor een gesprek waarin het Sinterklaasfeest wordt besproken. Alle bewoners zijn bekend met het feest, maar het werd niet bij iedereen gevierd. Of heel sober.
Ik vertel over hoe ik de rommelpiet altijd erg eng vond, maar wel spannend. Omdat hij rommel mocht maken, terwijl wanneer ik dat zou doen, het stout zou zijn bevonden.
De spanning van het zetten van de schoen komt ook voorbij. Uit bed komen en je afvragen of de Sint is geweest.

Een aantal dagen geleden zat ik in de nachtdienst. Ik had bij de supermarkt flink ingeslagen. Met een tas vol kruidnoten en chocoladeletters, ben ik de tafels gaan dekken.
Op 3 december vieren we op de afdeling het Sinterklaasfeest. Iedere bewoner krijgt een cadeautje, voorzien van een gedicht. Daar wordt uitgebreid de tijd voor genomen. Speculaas, warme chocolademelk, liedjes. Ieder jaar is het weer een succes.

Zo’n feest is leuk. Maar wakker worden en merken dat de Sint de tijd nam en niet stilletjes het huisje voorbij ging, leek me ook echt bijzonder. 
 

En natuurlijk zie ik dat als een kans om de belangen van ouderen onder de aandacht te brengen bij onze dienders. Want weten ze wel hoe belangrijk veiligheid is voor ouderen als je verlies van functies hebt? Wat er in mensen omgaat als er weinig zekerheden meer zijn in het leven om op terug te vallen? Je mobiliteit is niet meer optimaal. Je ogen laten je in de steek. En dan kun je ook nog je pincode niet meer onthouden. Het is zomaar een greep uit de gespreksonderwerpen aan de verschillende tafels. Voor mij was het in ieder geval een geweldige ervaring.

En het kon niet op, want in de middag was er ook nog een open dag voor Chinese ouderen. Zo’n honderd senioren kwamen langs bij Jonker Frans om te praten over hun behoeftes en zorgvragen. En hoe we die samen met hen kunnen omzetten in een passend zorgaanbod. Lieve, integere ouderen die het niet meer zelf rooien… Daar neem ik graag de tijd voor. Ze gaan me aan het hart.

Ik werk al 32 jaar in de zorg en heb veel veranderingen meegemaakt. De tijd dat alles kon en er geld genoeg was, is voorbij. Inkomsten en uitgaven moeten tegenwoordig volledig in balans zijn en als manager kan ik alleen maar beamen dat dit niet altijd lukt. Ik vraag me af of dit nu de reden is dat er op sommige plaatsen slechte zorg verleend wordt. Ik denk dat het zeker een argument is. Want, wanneer er per bewoner meer geld beschikbaar zou zijn, zou de zorg er heel anders uitzien. Maar de kosten van de AWBZ stijgen alleen maar, dus het kan ook niet anders dan dat er druk op de zorg staat.

Maar wat dan?
Moet de samenleving ook niet een steentje gaan bijdragen? Is ouder worden niet een fase in het leven die erbij hoort? Moet iedere oudere die zorg of ondersteuning nodig heeft, dit alleen krijgen van de overheid, dus de thuiszorg en zorgcentra? De ouderenzorg is volledig geïnstitutionaliseerd, maar waar zijn we zelf?

Kunnen we als familie van een oudere zelf ook niet wat meer onze verantwoordelijkheid nemen? Samen een frisse neus halen, de kamer opruimen en stoffen, eten koken voor een zestal bewoners op de groep kleinschalig wonen, helpen met de afwas of een spelletje doen. Samen met de verzorgende zorgen voor een stuk welzijn in het wooncentrum. Samen kunnen we de samenleving beter maken en gezonder houden.

Ik denk dat het tijd wordt om niet langer alleen maar te wachten tot de overheid met oplossingen komt, maar samen met de overheid naar verschillende oplossingen kijken en de samenleving weer samen te dragen.

Ik wil!

Mevrouw doet de deur open en ze vragen waar ze haar man kunnen vinden. “In de slaapkamer op bed.” Ze lopen direct door en komen de slaapkamer binnen.
Verbazing.
“Uw man ligt niet op bed, waar is hij dan?”

Mevrouw kan dit niet zeggen, want volgens haar ligt hij op bed. Ze vertelt… Haar man zat bij haar in de woonkamer op een stoel en kreeg een hartaanval. Meneer ging op bed liggen en nu ademt hij niet meer.

Mevrouw is dementerend en heeft periodes dat ze hallucineert. Terwijl het ambulancepersoneel een leeg bed ziet, ziet mevrouw haar man daar liggen. En hij ademt niet meer. Wat beangstigend moet dat voor haar zijn.

Voordat het ambulancepersoneel er even rustig bij gaan zitten, hebben ze natuurlijk eerst het hele huis onderzocht. Ze zien het rapportageboek van de thuiszorg liggen en bellen met de verpleegkundige die deze zondagavond dienst heeft. Dan blijkt: mevrouw haar man is jaren geleden overleden. Ze was al vroeg weduwe. Het is verdrietig dat ze dit opnieuw moet meemaken.

Zolang mevrouw mooie dingen hallucineert (wat regelmatig gebeurt) is er natuurlijk niets aan de hand. Een kleinkind dat speelt in de woonkamer… Haar dochter die op visite is…

Maar 112 bellen, dat is niet handig. Verwarrend en beangstigend bovendien.

Mevrouw krijgt iets rustgevends en de volgende dag worden huisarts en de geriatrisch verpleegkundige ingeschakeld. Ze wil nog zo graag thuis blijven wonen, maar de vraag is hoe lang dit nog te accepteren is.

“Morgen gaan we een plekje uitzoeken; we hebben een afspraak op het kerkhof.”

Meneer is ongeneeslijk ziek en heeft nog maximaal 2 jaar te leven. Toch wil hij nu al alles regelen, liever gisteren dan vandaag. Hij heeft duidelijk zijn plan getrokken. Soms denk ik wel eens dat dit wat vroeg is, maar ik neem de tijd om hem hierin te begeleiden.

Meneer vertelde mij pas van zijn afspraak op het kerkhof. Samen met zijn vrouw gaat hij een plaats uitzoeken voor een familiegraf. De vorm van de grafsteen? Die staat al vast. De nummers voor de uitvaartdienst? Hij zette ze laatst voor me op om te laten horen hoe mooi hij ze vindt.

Is meneer nu negatief door hier zo mee bezig te zijn? Nee, integendeel. Hij weet dat hij ongeneeslijk ziek is en grijpt alles aan om dit te rekken.

“Maar je weet nooit hoe het kan lopen, dus kan ik maar beter voorbereid zijn”,vertelt hij.

En juist dat, die positieve gedachtegang, daar heb ik zoveel bewondering voor. In een keer is daar die verandering in je leven en het dan op deze manier oppakken? De acceptatie maakt deze treurige periode toch een stuk draaglijker. Voor hemzelf, voor zijn naasten, maar ook voor ons als zorgverleners. En daar maak ik graag tijd voor.

Ik loop te schipperen. Tijdens het eten moet ik natuurlijk meer mensen in de gaten houden en helpen. Als ik eindelijk weer terugkeer bij de logé valt mijn oog op de soepkop van Mevrouw Knuffel. Ik denk wat zit daar nu in? Ik laat het zien aan de logé en zeg: “Het lijkt wel krentenbroodsoep.”
Ze kijkt me onschuldig aan en zegt: “Dat is niet van mij hoor.”
“Nee, dat is de soep van Mevrouw Knuffel, maar het is wel erg dikke soep.” Ik laat het maar zo en vraag of ze de laatste twee stukjes op wil eten. Even later roept ze dat ze alles op heeft. Ik kijk op de tafel en zie op het bord van Mevrouw Gruts twee stukjes krentenbrood liggen. Héla, die had toch een boterham met kaas? Ik kijk onze logé aan en vraag of het heeft gesmaakt. “Ja, het was toch wel lekker.” Een vindingrijk typetje deze dame!

Hoewel het zeker leuke momenten heeft, vindt ik het toch moeilijk om mijn aandacht te verdelen tussen onze mensen en onze extra bewoner. Het is als een gezin waaraan ineens een extra gezinslid is toegevoegd. Dat vraagt niet alleen van ons als zorgmedewerkers extra inspanning, maar ook van de rest van het gezin. We moeten waken dat zorgmedewerkers voldoende lucht houden in hun werk, dat is voor medewerker én cliënt beter.

Dat er geen bekende Nederlanders op pleinen en balkonnetjes staan te schreeuwen vanwege de bezuinigingen in de zorg, is eigenlijk geen nieuws. Maar wat er nu gebeurt, met die schreeuw, geeft wel een goed beeld van wat Nederland belangrijk vindt.

Verplegend personeel heeft geen tijd om naar buiten te gaan met een bewoner. Of om een kwartiertje te kletsen na een wasbeurt. En dat lijkt niemand echt een groot probleem te vinden. Ivo Niehe op de bres voor de ouderen? Carice van Houten die dramatisch haar hoofd laat zakken bij het zien van de bezuinigingen in de zorg, het hoofd in de nek gooit en schreeuwt: “Houdt het dan nooit op!?” Dat zou mooi zijn. Maar de realiteit is dat men wél de tijd neemt om dagen, weken achtereen minstens één keer op een dag in de media te melden dat Nederland ’schreeuwt om cultuur’. Hele campagnes, televisiespotjes en advertenties zijn met de snelheid van het licht in elkaar gepeuterd. Want er wordt bezuinigd op cultuur! Dat is nieuws!

Jammer dat Nederland ook piept over de slechte kwaliteit van de zorg, maar daar blijkbaar toch liever over wil zeuren, dan een vuist te maken en op verschillende locaties in Nederland een potje te schreeuwen om meer tijd in de zorg. Huilen en stampvoeten mag ook. Alle frustratie er uit. Frustratie om opa, oma, vader, moeder, buurvrouw. Frustratie omdat de zorg een ondergeschoven kindje is. Slechts belangrijk in partijprogramma’s, als opvulling van nieuwspagina’s, wanneer er eigenlijk geen nieuws is.

Frustratie om de zorg als onderwerp in praatprogramma’s, waarin mensen aan het woord komen die hele slechte ervaringen hebben met verpleging en verzorging. De uitgelichte, individuele zaken. Zo was er bijvoorbeeld de dochter die geluidsopnamen maakte van één verzorgende die flink de fout in ging door lelijk te doen tegen een mevrouw. Waarbij zij model stond voor ‘de verzorging’. Nederland sprak er schande van.

En datzelfde Nederland maakt zich heel druk om cultuur. Zeker heel belangrijk. Die mening deel ik. Maar wij schreeuwen al zo lang. Wanneer worden wij nu eens gehoord?

Sinds 1983 verschijnen Loesje-affiches met kritische en/of humoristische teksten. Het recente Loesje-boekje “Zorgen moet je doen, niet maken” bevat posters, gedichten en ideeën over hoe de zorg beter kan.

De schrijver, Jack van Hoek uit Eindhoven, maakt zijn excuses omdat hij in de Volkskrant van een week eerder (13 november) een brief plaatste met als titel ‘Zijn afscheid viel me zwaar’. Deze brief zou verkeerd zijn geïnterpreteerd en was onderwerp van gesprek bij Zembla en Brandpunt. Dat laatste ontdekte hij pas toen een kennis belde met de vraag wie er was overleden.

Een bizar verhaal! Zeker omdat meneer Van Hoek dit stuk schreef in zijn boosheid over de gang van zaken in sommige verpleeghuizen. Het gaat over zijn ‘makker’, die een eind aan zijn leven heeft gemaakt omdat hij urenlang in zijn ontlasting moest zitten en niet werd gewassen. Naar ik nu begrijp, was dit een hypothetisch verhaal. Die ‘makker’ was hij namelijk zelf. Met zijn brief wilde hij alleen maar aangeven hoe hij zou hebben gereageerd als dit hem was overkomen. En dat spijt hem nu.

Door gebruik te maken van de media heeft meneer Van Hoek zijn punt gemaakt. En wie is er weer het kind van de rekening? De zorg. Nogmaals: misselijkmakend en weerzinwekkend.

Bedankt meneer Van Hoek.

Toch is het zo
Afgelopen week had ik evaluatie van het proefproject ‘kleinschalig wonen’. 7 bewoners en één verzorgende brengen samen de dag door, als in een gezin. Iedereen was het eens, de proef is geslaagd. De sfeer was goed in de huiskamer, er heerste rust, er was tijd en aandacht voor de bewoners en voor activiteiten. Mooier kan het niet! Maar de bewoners die in deze huiskamer verblijven hebben een hoog ZorgZwaartePakket (ZZP 5 en 7) en daar is ‘ruimte en tijd’ om hen goede begeleiding te geven.

Op dezelfde etage wonen nog twintig licht dementerende bewoners. Zij vallen onder ZZP 4 en hier is weinig ‘ruimte en tijd’ voor goede begeleiding. Zij zijn lichamelijk nog vrij vitaal, maar zijn zich bewust van hun geheugenverlies en hebben daardoor veel steun en begeleiding nodig. Gebeurt dit niet, dan gaan deze mensen dwalen door het hele wooncentrum op zoek naar antwoorden.

Het lijkt dan heel logisch…
‘Kunnen we niet beide groepen bij elkaar zetten en allemaal een beetje begeleiding geven?’, vroegen de verzorgenden geëmotioneerd. ‘Nee’, vindt de arts: ‘Iedere bewoner heeft recht op zijn eigen zorg en begeleiding en dit mag niet gedeeld worden met anderen die een lichter pakket hebben’.

Het resultaat was een heftige, emotionele discussie. Wat een dilemma! Kun je het maken om de ene groep veel zorg te geven en de andere niet? Kun je zo hard zijn in de zorg? Iedereen heeft toch recht op goede zorg?

“De overheid geeft ons niet meer geld en dus krijgen mensen met een lagere ZZP minder zorg”, was één van de zakelijke reacties.

Soms weet ik het echt niet meer… Oordeel zelf op http://brandpunt.kro.nl/uitzendingen/2010-11-14/

Meneer vertelde me dat hij erg blij is met de zorg die hij gekregen heeft. De zorg die zo nodig was én is. Maar.. hij kreeg bericht van het Centraal Administratie Kantoor uit Den Haag. Zijn eigen bijdrage voor het krijgen van AWBZ-zorg is zodanig hoog dat hij genoodzaakt is de zorg stop te zetten. Hij kan het simpelweg niet betalen. Dat is de reden, zei meneer. De enige reden. We hebben het hier niet over een paar tientjes. En ik begrijp heel goed, na het horen van het bedrag, dat meneer de zorg per direct gaat stoppen.

Ik vind het verdrietig. En meer dan dat. Hij heeft de zorg nog zo nodig, en zijn vrouw ook. Meneer en zijn vrouw verzekerden mij dat ze het gaan redden, op een of andere manier… met veel inzet van mantelzorg.

Dit is in het klein, wat we in het groot ook zien. Dat geld bepaalt wie wel en wie geen zorg krijgt. Dat bezuinigingen en eigen bijdragen bepalen of je zorg kunt krijgen. Het gaat om de rekensommen, niet om de aard van je ziek zijn. Meneer en zijn vrouw zijn nog jong, maar lopen nu al tegen de grenzen van de gezondheidszorg aan.

Voor meneer en mevrouw is dit is hun tweede ervaring met de zorg. Hun eerste ervaring… dat waren wij. En die was goed. Wat jammer dat wij de tijd niet meer krijgen.

“Alles loopt uit vanavond en over een halfuur kunnen we u helpen! Als u het er niet mee eens bent, dient u maar een klacht in!”

Nee, dit gaat niet over de zorg, maar over een taxi. Eén van mijn cliënten en zijn vrouw hadden vorige week een uitje in de schouwburg in Den Helder. Meneer is afhankelijk van een rolstoel en had daarom een OV-taxi besteld om 19.00 uur. Ze stonden om 18.50 uur keurig buiten, maar om 19.15 uur was er geen taxi, om 19.25 uur nog niet en om 19.30 uur besluit meneer dus te bellen.

Dus…
Mevrouw rijdt halsoverkop de eigen auto voor, om meneer daar met de grootste moeite in te krijgen. Een noodoplossing, maar het moest en uiteindelijk lukte het wel. Zij hebben genoten van hun avond uit, maar de OV-taxi heeft gefaald! Om zo lang mogelijk een zelfstandig leven te kunnen leiden zijn onze ouderen afhankelijk van hulp. Daarin verschilt de OV-taxi niet van de zorg. Wanneer ik niet op tijd kan zijn, licht ik de cliënt in. Want de situatie op zich is al vervelend, maar het is wel het minste dat ik kan doen. Waarom kon dit nu dan niet?

Naast onze professionals hebben wij een gepensioneerde ‘zuster’ op onze afdeling. Mevrouw van de Zorg heeft onze logé al snel gezien en kennis met haar gemaakt. Elke keer als ze om een zuster roept, geeft Mevrouw van de Zorg het aan ons door.

Het blijkt een succesvol spelletje. Onze logé roept en Mevrouw van de Zorg vliegt. Ze legt ons uit dat we mevrouw niet zo kunnen laten zitten, dat ze naar haar man wil en dat wij dat toch moeten toestaan? Soms leidt het tot boosheid maar wat erger is, verwardheid bij Mevrouw van de Zorg. In haar fase van dementie is ze vergeten dat ze in de zorg heeft gewerkt, maar de kreet ‘zuster!’ activeert een diep geworteld gevoel dat ze nu opnieuw herkent. Ze voelt zich weer zuster. Bijzonder! Alleen moeten wij keer op keer uitleggen dat we niet ieder moment kunnen komen.

Om te voorkomen dat het uit de hand gaat lopen ben ik op een gegeven moment maar eens bij ons dynamische duo gaan zitten. Mevrouw van de Zorg houdt stevig de hand vast van haar ‘patiënt’. Vertederend. Ik vertel Mevrouw van de Zorg dat ik een telefoontje gehad heb van haar broer. Ze kijkt op met een blik van wat-had-hij-te-vertellen. Ik zeg: “Nou, dat vind u misschien niet zo leuk hoor! Hij heeft me uitdrukkelijk gezegd dat ik u niet mag laten zorgen en sjouwen. U bedoelt het goed hoor, maar u bent al met pensioen.”

Volgende keer deel 2

Elke dochter deed dit op haar eigen manier. Het waren dan ook compleet verschillende vrouwen. De één was tevreden met de zorg die wij als afdeling leverden. De ander was voornamelijk zeer ontevreden en eigenlijk altijd boos.

Het gevoel van boosheid, kwam voort uit onmacht. Dat begrepen wij allemaal. Maar het werd wel steeds lastiger om deze dochter serieus te nemen.

Mantelzorgen is zwaar. Dat zal ik niet ontkennen. Maar dan lijkt het me juist handig om met de verzorging samen te werken. Want wat was het onvermijdelijke gevolg? Voor de ‘lieve’ dochter werd gerend. En de ‘klaagdochter’ kon op haar kop gaan staan, maar zij werd minder gehoord. Ze heeft het geprobeerd. Ze heeft gegild, staan stampvoeten, met deuren geslagen en haar zus ondersteboven staan schreeuwen, in een volle huiskamer. Wanneer we tot de kern kwamen, bleek dat ze zich puur machteloos voelde.

Het lag niet aan ons, het lag aan haar beleving. Frankeland schakelde daarom maatschappelijk werk in voor de dochter. Daar was ze mee geholpen. Net als de afdeling, en uiteindelijk ook onze bewoonster.

Goede communicatie tussen mantelzorg en verzorging is noodzakelijk. Het gaat namelijk niet om gelijk. Het gaat om het leveren van zorg waar iedereen zich in kan vinden. Met de bewoners en de mantelzorg op nummer één.

Niets is in Istanbul wat het lijkt. Eeuwenoude bouwwerken als de Hagia Sophia (ooit een katholieke kerk), het Dolmabahce Paleis en de Blauwe Moskee (of Sultan Ahmetmoskee) schitteren in de zon. Het is terrasjesweer. Na een lekkere caffè latte lopen we de Blauwe Moskee binnen. Ik ben ingesteld op ’schoenen uit’ en haal automatisch mijn sjaaltje uit mijn tas. Uit respect voor al het moois dat me raakt.

Buiten is nog een gebouw. Daar vinden de lijkbewassingen plaats. In de moslim-traditie moeten overledenen binnen 24 uur worden begraven. Veel sneller dus dan bijvoorbeeld bij christenen. Als het voor een moslim tijd is om te beginnen aan de laatste reis, spelen diverse rituelen een belangrijke rol om de overledene hierop voor te bereiden.

Tijdens de lijkbewassing wordt de overledene eerst op een marmeren tafel ontdaan van kleding en gereinigd. Een mannentaak! Vervolgens wordt hij zo puur mogelijk – zonder make-up of balsem – gewikkeld in witte lakens en het graf ingedragen. Er is geen crematie, want moslims moeten nog een keer verschijnen op de ‘dag des oordeels’. De overledene moet beschikbaar blijven voor Allah in een zo gezond mogelijk lichaam.

Voor de Europese gezondheidszorg is dat laatste een lastig gegeven. Krijgt een zorgverlener te maken met een ernstig zieke moslim, dan ligt de informatievoorziening naar de cliënt en zijn familie namelijk zeer gevoelig. Hoe vertel je een terminale moslim bijvoorbeeld dat hij ernstig ziek is? Als hij van zijn arts hoort dat hij kanker heeft, heeft de moslim vanuit geloofsovertuiging een enorm probleem. Zijn lichaam is dan immers niet langer gezond. En dat is nu juist een essentiële voorwaarde om op de ‘dag des oordeels’ te kunnen verschijnen voor Allah.

Daarom schipperen artsen wel eens met de boodschap en zijn ze indirect in hun berichtgeving. Ze lichten bijvoorbeeld wél de familie in, maar niet de cliënt zelf. En dat druist weer in tegen onze natuur. Wij zijn tenslotte gewend te praten met de cliënt zelf. Uit eigen ervaring weet ik dat een en ander het stervensproces ernstig kan beïnvloeden. En dus ook de laatste reis van de overledene.

Wellicht heeft u vergelijkbare ervaringen die u hier met de lezers van ‘Mijn tijd voor de zorg’ wilt delen. Ik zou zeggen: schroom niet!

Afscheid nemen
De afgelopen week had ik namelijk gehoord dat er twee mannelijke bewoners van ons wooncentrum waren overleden. Dat nieuws was tot mij gekomen en daar was het bij gebleven. Maar ik wilde toch persoonlijk afscheid nemen. Beide heren waren in hun eigen appartement opgebaard en ze lagen er mooi bij, heel rustig en tevreden. Ik trof ook de familieleden. Ik kon hen mijn medeleven betuigen en samen met hen terugkijken naar de momenten die ik met hen beleefd heb. Mooie en moeilijke momenten. Nadat ik afscheid nam van de overledene en nog een keer hun hand aanraakte kon ik met een goed gevoel de week afronden.

Dubbel gevoel
Maar het voelde ook heel dubbel. Ik vond het belangrijk om hen nog eens te zien om niet ‘zomaar’ een week later nieuwe bewoners te verwelkomen in hun appartementen. Helaas is dit wel het geval. Op de dag van overlijden begint het geregel van het leegmaken van het appartement en direct contact leggen met nieuwe bewoners die op de wachtlijst staan. Vroeger toen ik in het verpleeghuis werkte werd ik altijd heel erg boos op mijn afdelingshoofd die dat heel normaal vond. En nu……nu doe ik dat zelf, omdat je als een plaats te lang leeg blijft inkomsten misloopt. Vreselijk, maar zo is de realiteit.

Keuzes maken
Terugkijkend ben ik blij met mijn keuze; dat ik niet druk doorgegaan ben met mijn werk die vrijdagmiddag. Dit werk gaat verder dan alleen zakelijk zijn.

Volgende week wil ik u ‘meenemen’ in het maken van de keuzes waar ik regelmatig voor sta en geloof me……dat is niet gemakkelijk.

We voerden met mevrouw gesprekken over de zorg die ze kon krijgen wanneer ze in de laatste fase van haar ziekte zou komen. Ook hadden we intensief contact met haar zoon, die wat verder weg woonde. Hij kwam een paar keer per week langs en vertelde ons dat, als de tijd kwam, hij bij zijn moeder wilde gaan slapen. Zij had namelijk de wens om thuis te sterven, en dat zou zonder mantelzorg niet lukken.

We wachtten, samen met mevrouw. Ze was sterk en positief. Soms ook ongeduldig. Want wachten was niet altijd leuk. Ze begon alvast met uitdelen van haar spulletjes. Haar zoon stak daar op een gegeven moment een stokje voor, toen er bijna geen bestek meer te vinden was in huis.

Ze nam afscheid van haar kleinzoon, toen die op vakantie ging. Ze zei: ‘Misschien ben ik er wel niet meer als je terugkomt’. Dat was emotioneel, maar na twee weken kon ze toch haar kleinzoon weer ontmoeten. Zwaar was dat voor haar… wachten. Het niet weten…

En toen kreeg ik op een dag om vijf uur een telefoontje. Het was haar zoon. ‘Mijn moeder heeft veel pijn, ik ga nu naar haar toe… maar ik ben er nog niet’. Dus ging ik naar haar toe. Binnen zag ik haar op bed liggen. Het was begonnen, dat was direct duidelijk. De dokter kwam en gaf mevrouw een injectie tegen de pijn. Na tien minuten kon ze zich wat ontspannen.

Twee uur heb ik naast haar bed gezeten, terwijl haar zoon in de file op weg was. Ik had die tijd. Omdat ik bij het CIZ een palliatief pakket had aangevraagd. Dat betekent dat ik ‘heel veel uren’ had gekregen en alle zorg kon geven die nodig was voor mevrouw en voor de familie om haar heen. Toen haar zoon thuiskwam, nam hij de zorg van me over. Mevrouw is drie dagen later in het bijzijn van haar kinderen heel rustig overleden in haar eigen huis.

Ik vraag mezelf wel af wat een dag als deze dag uiteindelijk oplevert. Wanneer we het hebben over waardering, wordt er dan ook nagedacht over voorzieningen voor mantelzorgers? Zorgverlof of een andere vorm van compensatie. Want de zorg voor een naaste is een enorme belasting. De combinatie met werk en eigen gezin is vaak loodzwaar. Uiteindelijk pakt dit vaak verkeerd uit, met als gevolg zieke en overbelaste mantelzorgers. Wanneer de zorg zo sterk leunt op de mantelzorg moet hier over nagedacht worden. En er zijn blijkbaar nóg te weinig mantelzorgers, ik zie dagelijks zo veel mensen die vereenzamen.

De zorg wordt steeds duurder, mensen krijgen steeds minder zorgtijd toegekend. Hun familie heeft een druk bestaan, heeft of maakt geen tijd. Wij zorgverleners zijn erg belangrijk in hun leven, omdat wij echt soms het enige contact met de cliënt zijn.

Zo is de realiteit en ik ben blij dat ik deze mensen zo nu en dan (ook al is het minimaal) wat extra aandacht en zorg kan geven. Maar laten we ook aan de mantelzorgers denken. Want helaas, hoewel ik het graag wil, ik heb zelden tijd voor dat beetje extra! Dat moeten andere mensen doen. Het is namelijk zo nodig…

In alle prettige bedrijvigheid in de huiskamer staat er ineens een man in onze huiskamer met een grote tas op zijn rug. “Dat lijkt wel een gitaar”, zegt mevrouw Boot. En jawel, de man opent zijn tas en er verschijnt een mooie gitaar. Wat een verrassing. Ik schenk gauw de koffie in en wacht op wat er komen gaat. Theo (zo heet de man) begint met een mooi rustig liedje en voorzichtig zingen er al wat mensen mee. Mevrouw Vief wil eigenlijk wel meedeinen op de muziek maar durft het nog niet zo goed. Mevrouw Boot is naast de ‘man’ gaan zitten en geniet alleen al van het feit dat ze naast hem zit. Eigenlijk wil ze honderduit vertellen, maar het zingen vindt ze ook mooi.

Ik zit tussen Mevrouw van Veggel en Mevrouw Vief en begin met mijn armen te zwaaien op de maat van de muziek. Op het gezicht van Vief verschijnt een grote glimlach en ze doet vrolijk mee. We zingen allemaal uit volle borst. Ik kijk onopvallend alle mensen even aan. Ze genieten. Zelfs Mevrouw van Veggel die alleen maar met haar lippen beweegt, geniet. Mijnheer en Mevrouw Lasser zijn ondertussen hard aan het nadenken. Mevrouw heeft namelijk een lievelingslied en het zou mooi zijn als we dit kunnen zingen. Alleen komt ze er maar niet op.

Als het tegen twaalven is, besluit Theo te stoppen. Hij pakt zijn tas. Ineens zegt Mevrouw Lasser: “Ik weet het: Droomland, dat vind ik zo mooi.” Ze begint meteen te zingen en iedereen haakt aan. Dus ook de gitaar doet weer mee. Het is een mooi einde. Mevrouw Boot pakt Theo’s arm vast en vraagt: “Wanneer komde weer terug?” Theo belooft weer een keertje terug te komen want hij heeft ook erg genoten. In stilte geef ik mezelf wat gitaarlessen cadeau zo gauw ik wat meer tijd heb. Kan ik op een verloren moment ook eens de gitaar pakken en een paar liedjes zingen. Het kan ook zonder natuurlijk, maar met gitaar is het toch net wat toegankelijker.

Als ik na afloop naast Mevrouw van Veggel sta, zegt ze zachtjes: “Ik ken ze allemaal.” Ik moet even nadenken over wat ze bedoelt. Het meezingen natuurlijk. Ze glimlacht. Ik ook.

Ook bij ons op de afdeling hebben we een aantal mantelzorgers. Klinkt vreemd misschien, aangezien de mensen op de afdeling al 24 uur zorg krijgen van de verpleging. Maar ze zijn er. Acht mantelzorgers.

Zo is daar de zoon die elke dag trouw zijn moeder bezoekt. Hij drinkt een kopje thee met haar bij de tv in de gezamenlijke huiskamer en brengt haar naar bed. Dat slaat hij geen dag over.

En we zien iedere dag twee echtgenotes van bewoners, die helpen met het aanbieden van de warme maaltijd aan hun man. Ook zorgen ze voor de was, voor kleine boodschappen en komen ze gewoon om te kijken hoe het gaat. Wanneer de mannen van alle gemakken voorzien zijn, geven de dames andere bewoners zelfs hulp. Dat varieert van het aangeven van een rollator tot een glas limonade inschenken of iemand helpen met opstaan vanuit een stoel.

Het lijken kleine, onbenullige dingen. Maar wij als verzorging zijn er enorm mee geholpen. Daarnaast heb ik ook gewoon erg veel respect voor de manier waarop deze mensen zich iedere dag weer inzetten, voor de persoon waar zij zo van houden. Het gaat om mensen die zelf een huishouden runnen, die ook wel eens een baaldag hebben, die soms eigenlijk geen tijd vinden, maar het zo oplossen dat ze er toch zijn. Op een ander tijdstip, of door iemand anders te regelen die langskomt.

Dat er een dag is speciaal voor mantelzorgers, dat vind ik mooi. Zij zetten zich 365 dagen per jaar in. Dus die ene dag waarop een ander zich inzet voor hen, is ze gegund.

Jonker Frans behaalde een gemiddeld rapportcijfer van 7,8; in 2008 was dat een 7,7. Onze moederorganisatie Florence scoorde een 7,6, tegen een 7,2 in 2008. “Geen reden om je zorgen te maken”, zou je kunnen denken. Als ik dieper in de materie duik, merk ik dat we op een aantal punten duidelijk hoger hebben gescoord. Helaas zijn we op een aantal andere punten achteruitgegaan.

We boekten vooruitgang op het zorg/leefplan, de ervaren informatie, de aandacht van het management en de beleving van de door ons georganiseerde activiteiten. Onze inzet op die gebieden wordt dus beloond. Maar er zijn ook aandachtspunten… En ja, die komen op het conto van de ervaren beschikbaarheid van het personeel. Bewoners ervaren vooral dat ons personeel het ‘DRUK’ heeft en dat er weinig tijd is voor een gesprek als er iets niet goed gaat.

Oeps, is dat niet het gevolg van alle bezuinigingen en de ZZP-invoering? Cliënten hebben hier zeker een punt en daarmee ga ik ook aan de slag. Maar hoe? Hoeveel rek zit er nog bij onze mensen? Laten we hopen dat de politiek dit signaal ook heeft begrepen. We vragen het ze gewoon.

Dames en heren politici: laat hier eens een reactie achter over hoe we volgens u meer tijd kunnen maken voor onze cliënten. Ik ben zeer benieuwd.

Heeft u mijn blog van vorige week gelezen? Ik wilde al een tijdje bewust gaan lsltn, maar ondernam geen actie. Wat ik onder loslaten versta is: ‘stilstaan, tijd nemen, aandacht geven in plaats van dingen half doen of mijn aandacht versnipperen tussen veel zaken.’

Waarom?
Ik vind mijn werk als vestigingsmanager super. Het is fijn om met ouderen om te gaan, contact te hebben met hun familieleden en onze medewerkers. Maar er liggen ook andere dingen op mijn bordje: kwaliteitsstukken of procedures beschrijven, begrotingen en jaarplannen maken. Jarenlang is dit redelijk goed in balans geweest. Helaas is die de laatste tijd regelmatig zoek. Ik doe dingen dan half, neem geen tijd om ze af te ronden. Dit zit dan wel continu in mijn hoofd en dan wil ik loslaten.

Dus ik ging deze week aan het werk met een actielijstje van dingen die ik wilde gaan doen, alles keurig in balans en dus rust in mijn hoofd. Op naar een relaxte week.

Maar…
Maandagochtend vond ik een mail in mijn mailbox met de vraag nog eens goed naar mijn begroting te kijken, want er moest nog ergens 10.000 euro weggehaald worden. Een paar uur later hoorde ik dat de businesscase voor onze verbouwing twee maanden eerder klaar moest zijn en dat ik nog twee weken hiervoor had. Weg lijstje, weg rust, weg loslaten…

En toen?
Bleek dat loslaten dus heel moeilijk is. Mijn lijstje moest bijgesteld worden, ik moest dingen overdragen aan anderen en loslaten lukte me niet. Hoe ik het uiteindelijk opgelost heb? Ik heb op mijn vrije woensdag gewerkt…. Is dat loslaten?

Missie mislukt, volgende week beter!

‘Je wordt er niet blij van. Je wilt de gordijnen dichtdoen en wegkruipen onder de dekens. Even niets meer voelen’, vertelde de verkoopster. Zo kwam ons gesprek op vluchtelingen in Nederland en hoe ze proberen een bestaan op te bouwen. Vluchtelingen die vaak al een heel verhaal in hun rugzak hebben, en hier in Nederland anderen moeten overtuigen dat ze bestaan. We hadden het over het feit dat we niet op zoek gaan naar het verhaal achter deze ‘zwarte gezichtjes’.

De volgende dag las ik een  reactie op mijn vorige blog, van ‘vriendin uit Breda’. Ik wilde reageren, maar wist niet hoe. De reactie greep me erg aan. Hoe kan het toch dat we mensen vergeten, wissen uit ons systeem? Uit ons eigen systeem, uit onze eigen ziel. Uit ons hulpverleningssysteem. Niemand kan blijkbaar deze vrouw waar het om gaat helpen. Of niemand wil… of niemand voelt zich verantwoordelijk. En dus.. vergeten we gewoon.

Na deze twee gebeurtenissen, herinnerde ik me dat ik een tijdje geleden iets heb opgeschreven. Iets dat toen bij me opkwam. Ik moest even zoeken, maar ik vond het papiertje in een hoekje van mijn tas. Soms moet je dingen opschrijven zodat je ze niet vergeet:

‘Het allerergste wat je in je leven kan overkomen is vergeten worden, genegeerd worden. Alsof je onzichtbaar bent, alsof je bestaan er niet toe doet, je had net zo goed niet geboren hoeven worden.’

Dit is eenzaamheid in haar puurste vorm.

Vergeet u ook?

Op maandag om 08.30 uur en op dinsdag pas om 10.00 uur zorg geven,
noem ik niet de juiste vorm van je inleven.

De verschillen in aanvangstijd van zorg vind ik vaak veel te onregelmatig,
we zijn hierin als zorgverlener soms echt nalatig.

En ik weet dat het plannen soms erg lastig is,
maar toch gaat dit nog te vaak mis.

Kwaliteit is naar mijn mening ook regelmaat,
dat is waar het in de zorg toch zeker om gaat.

Je hoort vaak: ‘cliënten moeten blij zijn dat zij zorg krijgen’,
maar ik vind wel dat de regelmaat hierin gewaarborgd MOET blijven.

Ben je het eens hiermee,
laat het me weten… waarom ja of waarom nee?

Maar als we kijken naar de basis, dan vind ik het niet kloppen. Je wilt toch dat de bewoners hun leven op een aangename en zo normaal mogelijke manier kunnen leven? Maar even naar buiten gaan met een bewoner, dat past nauwelijks in de tijdsplanning. Dat is toch erg? Een mens moet toch leven! De buitenlucht kunnen ruiken. Voelen in wat voor seizoen we zitten. Maar dat staat te boek als ‘activiteiten’ en daar is amper tijd voor. Ik vind het geen activiteiten, maar basisvoorwaarden! Dus prop ik er regelmatig toch een ‘buitenactiviteit’ tussen. Moet ik daarna extra hard lopen om wat er aan werk blijft liggen in te halen. Of werk ik maar weer een uurtje extra. Maar ja, dan heb je wel even een glimlach op zo’n snoet gezien.

Laat ons nu de tijd krijgen om goed voor deze groep ouderen te zorgen; zij hebben niet de tijd meer om te wachten tot we in Nederland eindelijk hebben begrepen dat een mens goede zorg verdient.

Maar…..
Ik ga wel een heleboel mensen missen. Bewoners, familie en collega’s. Zo heb ik een collega, waar ik nu al zeven jaar mee samenwerk. Een soort collegavriendinnetje dus. En ik wil haar meenemen. Maar ja, dat wil zij dan weer niet.

Er is best veel gebeurd in de zeven jaar, die ik bij Frankeland werk. Ontwikkelingen, zowel binnen de organisatie, als op persoonlijk vlak. Dus ik weet best dat het allemaal goedkomt. Dat heb ik eerder gezien. Maar ik kan dat gevoel van weemoed en de lichte spanning voor het onbekende soms niet onderdrukken. Frankeland bestaat dit jaar 160 jaar. Dat zijn 160 jaren ontwikkeling, verandering en groei. Frankeland is er alleen maar beter van geworden. Onlangs is Frankeland een Parkinsonafdeling gestart en nu dus een afdeling die zich richt op Korsakov. Een grote stap voor Frankeland en ook voor mij. Ik ben benieuwd welke ontwikkelingen we nog meer samen doormaken. De tijd zal het leren.

Bij de stand werd toelichting gegeven over het doel en het belang van de campagne. En natuurlijk wat verpleegkundigen en verzorgenden zélf kunnen doen. De aanwezigen konden materialen meenemen, zoals pennen, kaarten en  A4 flyers van de campagne. Ook de kleurenprints van de blogs waren erg in trek! Opvallend was dat verschillende personen aangaven dat de campagne erg geschikt is al lesmateriaal.

Een greep uit de reacties van deelnemende organisaties:

Angelique van Laren van Stichting de Zorgboog in Bakel over de actie: Wij hebben hele leuke reacties gehad op de Rode Loper actie. Op acht locaties hebben wij de loper uitgerold voor onze medewerkers. Binnen De Zorgboog weten we al lang dat zij sterren zijn, ook de buitenwereld mocht het afgelopen dinsdag weten.

Jenneke de Roy van ActiefZorg in Tilburg: De medewerkers waren blij verrast en voelde zich als koninginnen op de rode loper!!
Ook de andere organisaties laten weten dat de actie succesvol is verlopen. Hier en daar hangt de poster zelfs nog aan de muur!

Publicaties over de rode loperactie zijn onder andere:

• lezerspagina stad Nijkerk
• nieuwsbank.nl 
• tvv online
• bijzijn.nl
• zorginstellingen.nl
• Zorgboog
 
De dag van de Thuiszorg is elke vierde dinsdag in september, een dag om medewerkers te bedanken en om de veelzijdigheid van de thuiszorg te laten zien.

De BZ-ers worden zo langzamerhand echte BN-ers en dat merken ze op straat. Thuiszorgmedewerker Edwin zegt hierover:
Ik krijg heel wat enthousiaste reacties. Het begon afgelopen zaterdag al op het voetbalveld, tijdens de wedstrijden van mijn zoontjes! Voelde mij op dat moment echt even een BN-er in plaats van BZ-er! Hoeveel mensen er wel niet naar me toe komen: cliënten, collega’s en zelfs mensen in het ziekenhuis in Den Helder complimenteren me! Als het zo doorgaat, ga ik de komende week met pet en zonnebril door het leven!!

Zou ik één seconde
Uw oren mogen lenen
Dan zou ik horen
De noden en verlangens
Dan hoorde ik de roep
Van u allen om mij heen
Dan wist ik zeker
Waar urgentie nodig is… het meest

Ik moet het doen
Met eigen ogen en oren
Met de zintuigen die ik bezit
Maar geef mij wel signalen
Voor als ik soms wat mis
En spreek mij aan als
Het niet helemaal is
Wat u allen heel graag wilt

Veel moeten. Veel willen. Dingen goed doen. Niks missen. Dan heb je een druk bestaan. Het gaat vanzelf en is best prettig. Alleen…, het gaat maar door. Je agenda vol krijgen is geen kunst, maar ‘m leeg houden kost moeite.

Daarom is Lsltn bedacht. Lsltn is een tegengeluid in een wereld van druk-druk-druk en meer-meer-meer. Lsltn is een ode aan de imperfectie. Lsltn werkt als reminder. Voor kleine momenten van reflectie en positieve gedachten. Lsltn staat voor loslaten. Zo simpel is het… 

Geïnspireerd door de website http://www.lsltn.nl/

Dit is een mooi verhaal, een goed voornemen. Volgende week lees je of mij dit ook echt lukt in de praktijk.

Ongeveer zeven jaar geleden was dit voor mij nog abacadabra, net als nu voor u misschien. Ondertussen hebben we meerdere stoomcursussen gehad om veranderende regelgevingen in de indicatiestelling in de praktijk te kunnen brengen. De laatste versie hiervan ligt op mijn bureau: 300 pagina’s dik. Om eerlijk te zijn, het is helemaal niet zo moeilijk. Maar alleen wanneer je al deze regels hebt leren kennen en kunt toepassen.

Op papier ‘klopt’ het dus. Maar… de SIP’s en rekenhulpen houden geen rekening met unieke zorgvragen van unieke zorgvragers. Iedere situatie is anders. Voor die ene cliënt heb ik per week tien uur zorg nodig, terwijl ik voor de ander aan vier uur voldoende heb. En toch gaat het dan om dezelfde handelingen.

Een cliënt met Parkinson vraagt meer tijd dan een cliënt die vanwege ouderdom hulp nodig heeft bij wassen en kleden. Iemand met COPD (chronische aandoening aan de luchtwegen) vraagt meer tijd dan een cliënt die net een pacemaker heeft gekregen. Een cliënt met een partner in huis vraagt soms meer tijd dan een cliënt zonder (al zou u dat misschien andersom verwachten).

Hoe verantwoord ik dat? En belangrijker: hoe zorg ik ervoor dat de cliënt toch de benodigde uren krijgt?

Soms is het zelfs nóg moeilijker uit te leggen. Wanneer ik me zorgen maak om iemands gezondheid bijvoorbeeld, of wanneer de sociale situatie kwetsbaar is. Wanneer een cliënt naast de zorgvraag ook een psychiatrisch beeld heeft. Dat zijn geen concrete zorgvragen waar uren voor geprotocolleerd staan.

Op al die momenten ben je advocaat van je zorgvrager. Van die ene cliënt. Omdat je goede zorg wilt leveren die recht doet.

• Alles wat ik nodig heb klaarzetten (Zalfjes, crème, handdoeken, gevulde bak water etc.)
• Plaats maken en het bed verplaatsen
• Meneer uitkleden
• Meneer wassen, hem insmeren en weer aankleden
• Scheerspullen klaarleggen
• Het begeleiden van meneer terwijl hij zichzelf scheert
• Gebitsverzorging
• Meneer uit bed halen en in de rolstoel zetten
• Het bed en de rest van de meubels weer op hun plaats zetten
• Tot slot alles weer opruimen!

Past dit binnen die 15 minuten? Nee. Valt hier tijd te winnen? Nee. Meneer is ziek en daar moet ik rekening mee houden. Het gaat nou eenmaal niet meer zo snel.

Snapt u mijn punt?

Nu draai ik gewoon mee op de afdeling. Geen probleem hoor, je moet nu eenmaal roeien met de riemen die je hebt. En daarbij, het is maar net wat je verstaat onder een activiteit. Als je kijkt naar onze groep is een klein onderdeeltje van de dagelijkse dingen al een activiteit. Het dekken van de tafel, het samen eten, dat zijn hele gewone dingen, maar voor een dementerende, zeker naarmate de aandoening vordert, ligt dat heel anders. Een spel doen of eens een keer een spreekwoordenboek erbij pakken, is al een geweldige ervaring. Ik sta ervan versteld dat dementerenden gezegdes en spreekwoorden zo goed onthouden.

Maar ik snap wel wat de familie bedoelt. Ik zou ook graag meer doen. Samen een appeltaart bakken en praten over hoe dat vroeger ging. Of in dit seizoen, een lekkere pan snert (erwtensoep) maken. Maar de tijd. De tijd doet je de das om. Ik heb me voorgenomen dat iedere keer als er een vrijwilliger is op onze afdeling – en dat is tot nu twee dagen in de week – dat ik dan iets extra’s ga doen. En met dat extra bedoel ik lekker pannenkoeken bakken in plaats van een boterham. Of poffertjes. In het weekend hoort eigenlijk een cake of een taart. Hele basale dingen die heel veel herinnering oproepen bij onze mensen.

Het is te gek voor woorden dat je amper tijd hebt om de mensen te verzorgen op een manier die aansluit bij hun wensen en beleving. Dat je moet leunen op een vrijwilliger!

Volgende keer deel 2

Maar aan de andere kant is het tijd voor iets anders, ik wil me ontwikkelen. Een andere afdeling, een nieuwe uitdaging en misschien wel de mogelijkheid om weer te leren. Ik heb er zin in. En het mee opbouwen van een afdeling, dat kan ik, dat weet ik zeker. Maandag heb ik een sollicitatiegesprek. Het is een kennismakingsgesprek met het afdelingshoofd van de Korsakovafdeling. Ik ben heel erg benieuwd en heel erg enthousiast. Vrienden en familie die weten wat mijn plannen zijn, vinden dat het echt iets voor mij is. Dat vind ik ook en hopelijk is het afdelingshoofd, waarmee ik het gesprek heb, het daar ook mee eens.

Ik houd je op de hoogte! En tips voor het gesprek zijn bovendien van harte welkom!

Dat gevoel te gaan winnen had ik wel van tevoren. De week vakantie op de Prins Willem Alexanderboot met onze PG-afdeling is zichtbaar ten goede gekomen aan de bewoners, aan de familie die meeging en aan de verzorgenden. Dat heeft zo’n verschil gemaakt. En dat blijft doorwerken, ook als we over een jaar in de nieuwbouw kleinschalig wonen gaan invoeren.

Ikzelf heb veel geleerd van deze bootreis; ik stap makkelijker naar sponsors voor bijdragen om de zorg aan onze bewoners nog beter te kunnen bieden. Ik heb onder meer bij bloemenkwekers de aankleding van het schip geregeld. En leerlingen van de hotelschool hebben een week lang het eten verzorgd.

Ook mijn medeleerlingen van ROC ASA Lelylaan feliciteerden me later die week met de prijs. “Dat dat bij jouw instelling kan” hoor ik vaak zeggen. Ik krijg volop gelegenheid om me te scholen voor verzorgende niveau 3, maar ook in de instelling kan ik met al mijn zorgvragen terecht: bij mijn afdelingshoofd, bij onze trainers-on-the-job of bij onze psycholoog met vragen over bewonersgedrag. Zo merk je dat Zonnehuis Groep Amstelland werkt aan Excellente Zorg. Kwaliteit van zorg voor onze bewoners met aandacht voor verpleegkundigen en verzorgenden. En volop mogelijkheden voor leuke activiteiten met onze bewoners. Daar ga ik ook de geldprijs van € 500 van de Zorgaward aan besteden: een gezellig feest voor onze bewoners, met muziek en liedjes uit hun jonge jaren, die ze volop kunnen meezingen. En natuurlijk met veel lekkere hapjes en drankjes. Dan geniet ik met collega’s en bewoners van mijn tijd in de zorg.

* De V&VN Zorgaward wordt ieder jaar uitgereikt aan één van de drie finalisten (allen verzorgenden) met goede voorbeelden van vernieuwing in de zorg. Lees meer

verzorgende

Marco de Groot is verzorgende op afdeling A van Het Zonnehuis Amstelveen, onderdeel van de Zonnehuis Groep Amstelland.

Met één oog tuur ik naar de wekker. Half zeven, tijd om op te staan. Het begin van een lange dag.
“Schat, zorg jij voor het eten?”, roep ik tegen mijn man Radjin. “Ik heb vanavond cliëntenraadvergadering en kan niet mee naar de sportschool.”
“Wordt het chinees of shoarma”, vraagt hij.
Het wordt roti van Abdoel.

Ik vul intussen de broodtrommel van Radjin (ja, als rechtgeaarde huisvrouw doe ik dat iedere morgen, al ruim dertig jaar). Gehaast peuzelen we samen een boterham met kaas op aan de keukentafel. Ik blader snel door de krant. Precies om half acht stap ik in de auto en vijf minuten later ben ik op het werk. De nachtdienst gaat naar huis.

Met koffie in de hand log ik in. Tegelijkertijd neem ik de postmap door die mijn secretaresse Mileen voor me heeft klaargelegd. De vergaderstukken liggen er ook. Voor ik het doorheb, is het lunchtijd, getuige de exotische geuren in de gang. Natuurlijk word ik gevraagd te proeven. Kousenband met kip. Lekker, maar het maakt je erg dik. Twee keer warm eten per dag kan nooit goed zijn. Toch kan ik de verleiding niet weerstaan.

Al vergaderend, kom ik de middag door. Het brandalarm gaat af. Snel naar de receptie. Gelukkig: er is niets aan de hand. De Technische Dienst heeft staan boren en er is een stofwolk ontstaan. De bedrijfshulpverleners zijn meteen paraat, het ontruimingsplan werkt prima. En onze bewoners hebben niets in de gaten.

Ook de cliëntenraadvergadering verloopt soepel. We bespreken onze bouwplannen, evenals de uitkomsten van het onderzoek ‘Normen Verantwoorde zorg’. Ik tuur met één oog naar mijn horloge. Het is half tien ‘s avonds. Tijd om naar huis te gaan.

Wat zie ik gebeuren?
Wat ik in mijn wooncentrum zie is een afspiegeling van vele zorgorganisaties, dat weet ik. Er wordt heel hard gewerkt; in de directe zorg aan cliënten, bij de ondersteunende diensten en zelfs door de managers. We maken elkaar allemaal gek door steeds méér te willen, steeds méér te moeten door wet- en regelgeving. Het digitale tijdperk haalt ons in. Bellen doen we steeds minder, we mailen en sms-en en vergeten iets wat veel belangrijker is…

Echt met elkaar in gesprek gaan
Het is toch niet normaal dat echte gesprekken nog maar zelden plaatsvinden! Oh, er zijn gesprekken genoeg over het behalen van de resultaatgerichte afspraken op financieel gebied, sterren die je behaalt op Kiesbeter.nl, bedbezetting- en ziekteverzuimcijfers.

Maar de ziel moet weer terug! Met elkaar in gesprek gaan over je passie in je werk, hoe je je talenten nog verder kunt ontwikkelen, praten over wat je kunt doen als een bewoner niet uit bed wil, zich niet wil wassen of niet wil eten. Reflecteren op houding, gedrag en uitstraling en hier iets mee doen; pas dan wordt de kwaliteit van de zorg beter. Sprankelende medewerkers die weten waarom ze wat doen. Die trots zijn en plezier hebben in hun werk!

Tijd maken voor echte gesprekken
Ik ga het doen! Ik ga maandelijks lunchbijeenkomsten organiseren voor kleine groepen medewerkers, vrijwilligers, bewoners en familieleden. Samen maken we tijd voor echte gesprekken, zien we elkaar echt en weten we wat er in de ander omgaat.

En die tijd neem IK ervoor……om de ziel in de zorg terug te krijgen!

Een ‘populair’ woord dat steeds meer speelt in de zorg is advocacy. Binnen het verpleegkundig beroep wordt hier steeds meer aandacht voor gevraagd en zien we het zelfs als een competentie die wij als gezondheidswerkers moeten bezitten.

Een defenitie van ‘advocacy’ binnen de gezondheidszorg is: (uit Promoting Health, advocacy guide for health professionals, Switzerland, 2008)

Blending science, ethics and politics, advocacy is self-initiated, evidence-based, strategic action that health professionals can take to help transform systems and improve the environments and policies which shape their patients’ behaviours and choices, and ultimately their health.

Advocaat zijn van je cliënt gaat verder dan ‘zo goed mogelijk zorgen’. Het beïnvloeden en uiteindelijk veranderen van systemen, beleid en overheidsregels horen hier bij. Wij weten als geen ander wat het beste is voor onze zorgvrager. Maar niet altijd is dit gebaseerd op onderzoek of zijn we niet mondig genoeg. Wij, gezondheidswerkers, hebben moeite om de preekstoel op te gaan en onze zaak te bepleiten. We zijn daarin vaak bescheiden. Maar er is werk aan de winkel. Onze zorgvragers hebben onze stem nodig. Geef ons ‘de tijd’ terug!

Maar wat dacht u van het voorstellen, interesse tonen, vertrouwen winnen en geruststellen, want het is allemaal nieuw voor meneer. En het beantwoorden van de vele vragen die hij heeft? Het maken van afspraken over de manier van werken en het doornemen waar de spullen staan die ik nodig heb? En niet onbelangrijk, het luisteren naar mevrouw, want ook voor haar is het allemaal spannend en nieuw.

Dat hoort er toch gewoon bij? Om een vertrouwelijke band te scheppen is dit in eerste instantie toch belangrijker dan de lichamelijke verzorging? Dit kostte me wél een half uur. De volledige verzorging van meneer moest toen nog beginnen. En dat kan niet in 15 minuten. Dus dat betekent dat ik uitloop. En dat heeft consequenties. Maar daarover een volgende keer meer.

Ik vind dat voor een eerste kennismaking meer tijd beschikbaar moet zijn dan alleen de tijd die staat voor de zorg! Wat vindt u?

Gisteravond was een collega ziek, met als gevolg dat ik er voor een groep bewoners alleen voor stond. Ik was in mijn eentje verantwoordelijk voor het eten, medicatie, rust, activiteit en het naar bed brengen van de bewoners. Ik dacht: “help!” De chaoot in mij is maar gewoon begonnen, maar ik merkte dat die langzaam aan het verliezen is.

Hoe?
Ik heb de tijd gewoon heel anders ingedeeld. De medicatie en de maaltijd vielen aardig te combineren, zonder dat de bewoners daar onrust bij ervoeren. Tijdens het nagerecht ben ik begonnen en na de medicatie is men in de huiskamer gaan zitten. De koffie is geschonken door een collega, die meehielp terwijl ik de laatste medicatie gaf. Langzaamaan ben ik begonnen met het naar bed brengen van de mensen die er om vroegen en de mensen die al de hele dag in dezelfde houding in hun rolstoel zaten. Voor ik het wist lag iedereen rustig te slapen en had ik de afwas gedaan.

Ik kan me een avonddienst herinneren, niet al te lang geleden, waar de chaoot in mij nog flink aanwezig was. Mensen wilden niet naar bed en ik wilde hen niet tegen hun zin in naar bed brengen. Ik kwam vervolgens tijd te kort en de onrust in mij sloeg om in onrust bij de bewoners. In één keer wilde iedereen naar bed en kwam ik weer tijd te kort.

Gisteren hebben mijn collega’s aan de andere kant van de afdeling samen gezorgd voor een groep bewoners in dezelfde tijd die ik had. We waren ongeveer tegelijk klaar met de werkzaamheden. We hadden zelfs nog tijd over.

Door de tijd te nemen, hou je soms tijd over.

16.45 uur – De eerste familieleden druppelen binnen. Mevrouw Lassen vraagt wat er toch te doen is? Ik leg haar uit dat we samen gaan eten. We houden een High Tea in de serre. “Nou”, zegt mevrouw Boot, “dat klinkt wel Engels. Hoe gaan we daar naar toe dan?”
Ik: “Ik denk met de boot, want Engeland ligt aan de overkant van de zee.”
De dochter van mevrouw Boot: “Maar ik ga met de trein want de boot duurt me te lang.” Mevrouw Boot kijkt haar dochter aan en zegt: “Ja ja, en jij denkt zeker dat die trein over de zee gaat!” Scherp hoor.

Dan komt mijn collega ons halen. Ze ziet er uit als een echte Engelse serveerster. Onze mensen genieten als ze richting serre vertrekken. Daar staan zitjes van vier personen en in het midden een grote tafel met allemaal lekkers. Chocolade, muffins, brownies, sandwiches met zalm of gerookte kip, kleine worstenbroodjes, vers fruit, slagroom, noem het maar op.

Mevrouw Boot gaat veilig achteraan zitten. Gezellig met haar dochter. Mevrouw van de Zorg is aan het redderen. Ze kent eigenlijk niemand van haar feestje. Ik leg uit dat het niet alleen haar feestje is, maar het feestje van iedereen. Heel even houdt ze dit vast, maar na een paar minuten komt ze toch weer vragen waar iedereen is en wie ze allemaal vergeten is. Ze heeft niets geregeld en niets gekookt, terwijl ze altijd kookt voor al haar kennissen en familie. Ze snapt er niets van. Ook Mevrouw van Veggel is in de war. Er is niemand van haar familie. Een van de vrijwilligers gaat samen met haar aan de tafel zitten en probeert haar op haar gemak te stellen. Na tien minuten arriveert haar zoon en is mevrouw helemaal in haar nopjes.

Een jaar. De tijd gaat snel. Wat hebben we toch al veel meegemaakt. Bij een viering als dit komt er een hoop naar boven, het maakt duidelijk hoe het gaat met onze bewoners. Dat is soms pijnlijk en soms goed. Toch is dit een moment in tijd om te koesteren, om even bij stil te staan.

Tijden veranderen
Bewaar de gedachte.
Neem de tijd
Voor jou en de jouwen.

Elk uurtje is een zegen
Leer, luister en verenig.
Neem de tijd voor elkaar
Maak je belofte waar.

Mijn Tijd voor de Zorg
Kan ook de jouwe zijn.

Wouter
“Mijn kleindochter heeft een vriendje van 15 jaar, die ze een paar weken geleden heeft leren kennen. Een vlotte jongen met een bos krullen en één oorbel. Ik vind het leuk voor haar maar dacht, och meisje, je bent nog zo jong. Wouter woont in Rotterdam en hij wil coureur worden. Ik vroeg hoe lang Wouter in Houten bleef en kreeg als antwoord: “De hele week nog want het is herfstvakantie’’.

Toen ik vroeg waar hij dan logeerde zei hij: “Hier natuurlijk, verder ken ik niemand in Houten”. “Och, dan slaap je zeker op die koude zolder”, zei ik? “Nee hoor”, vertelde hij onbevangen, “ik slaap bij Sanne, zij heeft toch een tweepersoonsbed?””

Mevrouw keek me hulpeloos aan en dronk haar thee op. Ik vroeg of ze erg geschrokken was en ze antwoordde: “Natuurlijk, 15 jaar en dan al een vriendje waar je mee slaapt! En mijn dochter vindt het heel normaal. Zij zei: “Och mam, zo gaat dat nu eenmaal tegenwoordig, ze slikt de pil hoor, dus dat is goed geregeld.””

Andere tijden
Mevrouw was er echt helemaal ondersteboven van. “In wat voor wereld leven we toch?” vroeg ze aan me. Was dan vroeger toch echt alles beter??

kaart 1

kaart 2

Ik heb ook een cliënt, waar al geruime tijd een stuk muur behangen moet worden. Mevrouw heeft geen kinderen, maar wel kennissen die dit zouden kunnen oppakken. Maar het duurt veel te lang, waardoor ze nog steeds tegen een lelijke kale muur aankijkt. Ik attendeer haar op een klusservice, maar mevrouw wacht af. Er gebeurt niks en ik vind dit wel triest om te zien.

Naasten hebben geen tijd meer. Dat levert trieste situaties op. Maar ik begrijp het wel. Van zowel cliënt als de andere betrokkenen. Ieder heeft zijn of haar eigen leven. Ouderen begrijpen niet altijd hoe ‘ons’ leven eruitziet.

“Vroeger waren we er nog voor elkaar.”

“Tegenwoordig mag je van geluk spreken wanneer je eens iemand ziet!”

“Mijn kinderen hebben het veel te druk met zichzelf en andere dingen.”

Herkenbaar?

Ik loop haar tegemoet want oh jee, wat is dit spannend. Voor haar omdat ze geen houvast heeft; ze kent het huis en de mensen niet. En voor haar man ook, want op dit plekje gaat zijn vrouw wonen. Hoe zou het voor hem voelen? Vertrouwt hij erop dat we goed zijn voor haar? Zou hij twijfelen of het de goede beslissing is? Of hij zijn vrouw niet beter weer mee naar huis zal nemen?

Mevrouw van Zutven kijkt op, naast haar is een stoel vrij. Ze vindt het leuk als de nieuwe huisgenoot naast haar komt zitten. Mevrouw Boot zit op haar stoel en met de armen over elkaar. Zij vind het ook erg spannend ‘want ja, een nieuwe bewoner en hoe moet dat nu’? Ik weet niet wat er echt in ze omgaat. Maar je voelt het zinderen.

We gaan aan de tafel zitten met koffie en koek. Mevrouw Vief – zo heet ze – kijkt rond, ze is erg emotioneel. Ineens ziet ze Mevrouw Hecht zitten. Een vonk van herkenning: ‘dat is mijn buurvrouw geweest vroeger’. Ze lacht over heel haar gezicht. Mevrouw Vief vertelt over waar ze woonde en ik herken de plek. “Volgens mij heb ik met uw kleindochter op school gezeten”, zeg ik. Nader onderzoek wijst uit dat het een nichtje was. Ze vertelt verder. Over haar huis en haar kippen. Je kunt er eieren kopen. Terwijl Mevrouw van de Zorg belangstellend luistert, staat Mevrouw Boot op en loopt weg, het wordt haar te veel. Mevrouw van Zutven vraagt aan Mevrouw Vief of ze voortaan naast haar wil blijven zitten want ze vindt haar een fijne vriendin.

Dan is het tijd voor het afscheid van haar man. Samen lopen we mee tot aan de voordeur. Ze vindt het moeilijk, huilt. Ik sla een arm om haar heen. Al troostend breng ik haar terug naar de afdeling.

Later dekken we samen de tafel. We zetten oud-Hollandse muziek op van Wim Sonneveld en ‘de motten van Dorus’ en al dansend brengen we borden en bestek in stelling. Ze houdt van dansen en muziek waar je zo lekker op kunt inhaken. “Nou, dat komt helemaal goed, we doen hier eigenlijk allemaal niets liever”, zeg ik. De start is goed. Ze zal zich zeker nog verdrietig voelen, maar we zijn er met zijn allen om er voor te zorgen dat ze een thuis heeft en zich veilig voelt.

Ons restaurant is vandaag – zondag 10 oktober – niet alleen gevuld met bewoners, maar ook met een groot aantal kinderen. Het is een vrolijke boel. Het is de voorronde van het Florence Concours, een jaarlijks terugkerend evenement in alle huizen van onze regio. Jong Haags talent krijgt een podium aangeboden en wordt aangespoord zichzelf muzikaal verder te ontwikkelen. Onze bewoners maken deel uit van de jury en bepalen mee wie er door mag naar de halve finale. Over een paar weken komt dan de winnaar uit de bus.

Ontmoeting tussen jong en oud doet beide partijen goed. Dat zie je. Dat voel je. Het is bovendien geweldig dat we als zorgcentrum de kunst en cultuur in de regio een hart onder de riem mogen steken. Op die manier blijven onze mensen deel uitmaken van de samenleving en halen wij een stuk buiten naar binnen. Momenten om te koesteren.

Wie is Edith?
Ik ben nieuwsgierig naar de vrouw die zo’n belangrijke taak op haar bordje krijgt en ik beland op het internet…

Edith Schippers, geboren in Utrecht op 25 augustus 1964, getrouwd met Sander. De betekenis van de naam Edith is: Strijdster voor het erfgoed. Dat komt mooi uit, ik denk dat ze voor een grote strijd komt te staan in haar nieuwe functie. Er zullen veel veranderingen plaatsvinden de komende jaren. Veel bezuinigen aan de ene kant en door de gedoogsteun van Geert Wilders allerlei beloften voor de ouderenzorg aan de andere kant.

Al neuzend vond ik een notitie van haar uit 2008, genaamd: ‘Dichtbij betere zorg’; een nieuwe visie op de gezondheidszorg. Hierin stelt ze de volgende vraag die ze ook beantwoordt: “Wat voor gezondheidszorg treffen we aan in Nederland, als we over pakweg 10 jaar uit een vliegtuig stappen?” Interessant om te lezen… Maar Edith, er zijn inmiddels al drie jaar voorbij, aan de slag dus!!

Ervaring?
Edith heeft ervaringen opgedaan in de zorg op het gebied van de cure; vooral gericht op genezing. Ik vermoed dat haar ervaring in de care, gericht op verpleging en verzorging, wel opgepoetst kan worden en daar kan de campagne ‘mijn tijd voor de zorg’ goed bij helpen!

Maak kennis met ons…
Edith, ik nodig je van harte uit om eens met ons, de BZ’ers te praten en bij ons langs te komen. Wij bieden je een reëel beeld van de praktijk van alledag, en die is anders dan de misstanden die de media vaak oprakelen.

Wij mensen van de praktijk hebben, denk ik, goede ideeën. Zo zijn er bijvoorbeeld extra handen nodig, maar klakkeloos 12.000 extra verzorgenden is niet wat de zorg nodig heeft. We gaan graag met je in gesprek!

Wat u en ik ook mogen vinden van dit congres en de uitkomst ervan… ik word altijd warm van zoveel passie. En niet alleen daar in Arnhem was het er. 1,4 miljoen mensen hebben gekeken, omdat ze zich op de een of andere manier betrokken voelden. Voor of tegen. Het maakte mij voor even niet uit wat de uitkomst zou zijn.

Als we die passie en die betrokkenheid allemaal zouden vertalen naar het leven van elke dag… Wat zou de wereld en onze samenleving er dan een stuk mooier uitzien. Dat we naar elkaar omzien, omdat we ‘elkaar zien’. Niet omdat we overal hetzelfde over denken, maar omdat we ‘samenleven’.

Cliënten vonden het heel erg leuk om te lezen, temeer omdat men voor die tijd niet was ingelicht. Het was dus een verassing. “Je staat in de Libelle!! Is die mevrouw naast je jouw vrouw?” “Nee mevrouw, als u het stukje ernaast leest, begrijpt u het.” Ook collega’s reageerden enthousiast. Maar, als je bij het tankstation, op het voetbalveld tijdens een wedstrijd van mijn zoontje, in het winkelcentrum, op de school van mijn kinderen en in het ziekenhuis (waar mijn moeder verbleef) wordt aangesproken op het feit dat je in de Libelle staat, begin je jezelf ineens te realiseren dat het een zeer goed gelezen blad is. Ik vond het erg leuk om die reacties van mensen te horen, maar ben tegelijkertijd blij dat we nu twee weken verder zijn en de rust weer een beetje is wedergekeerd. Kan me nu een beetje voorstellen hoe men zich voelt als hij of zij bekend is en herkend wordt.

Het grappige is dat veel mensen die ik niet kende, mij aanspraken en er dan een leuke discussie op gang kwam. Mensen die je wel kent van gezicht, maar verder niet, weten nu in wat voor vak ik zit. Sommigen hadden dit nooit gedacht! Grappig allemaal. Ik weet zeker dat bij een groot deel van al deze Libelle-lezers de nieuwsgierigheid is geboren en zij de verhalen van mij en mijn collega’s zullen gaan volgen.

Ik hoop dat dit een positieve bijdrage aan het doel van de campagne oplevert. Reacties naar aanleiding van mijn realistische bijdrage!

KOSTBARE SECONDE

Ik zag
jouw handen open liggen
wijd uiteen gespreid
als een hulpeloos gebaar
Je ogen glansden
stil omhoog
Je volgde een wolk
die langzaam bewoog
Zijn schaduw
deed het licht wijken
Zonnebloemen
zover we konden kijken
Bontgekleurde grote vlinders
dansten om ons heen
Je lachte even
Kostbare seconden
regen zich
als pareltjes aaneen

Nóg liggen je handen open
Nóg omfloerste ogen
in je gezicht
Ik grijp je handen
en vouw ze samen
met de mijne dicht

mooi, toch?

En dat dat niet altijd lukt, werd vandaag weer pijnlijk duidelijk. Antonie Kamerling is overleden. Ik werd wakker met dat nieuws. Kippenvel. Het schijnt zo te zijn dat Antonie al geruime tijd depressief was. Wat lijkt me dat vreselijk. Dat je zo depressief bent en geen andere uitweg ziet dan het leven te laten voor wat het is en daarmee onder anderen je vrouw en kinderen achter te laten. Hij schreef voor deze site een ontzettend leuk stuk. Althans, ik vond het een leuk stuk. Daar wil ik vandaag liever even bij stilstaan.

Het regeerakkoord kleedt chronisch zieken en AWBZ-zorg uit. Cliënten krijgen geen vergoeding meer voor rollators (daarover heb ik al eerder mijn ongenoegen uitgesproken) en voor de eerste vijf fysiotherapeutische behandelingen, de zorgtoeslag daalt, de zorgpremie stijgt, dagbesteding en begeleiding worden overgeheveld naar de Wmo. Ook de eigen bijdrage voor langdurige zorg gaat omhoog. Een sigaar uit eigen doos dus, dat miljard extra voor de zorg. Wat heb je aan meer personeel – als dat al beschikbaar zou zijn – als er geen cliënten meer zijn? Als mensen hun broodnodige zorg niet meer kunnen bekostigen?

‘Zelfmanagement en eigen verantwoordelijkheid’ is het credo van de overheid. Het gevolg is dat de lat tot professionele zorg nóg hoger komt te liggen en dat kwetsbare ouderen nóg meer aan hun lot worden overgelaten. Met alle gevolgen van dien. Dat is een aanfluiting voor onze fatsoenlijke zorgstaat. Zo garanderen we geen toegankelijkheid van zorg.

Tegen electoraal Nederland kan ik alleen maar zeggen: “Doe ons dit alstublieft niet aan!”.

Waar heb jij, als medewerker in de zorg, behoefte aan als je aan je leidinggevende denkt? Heb je behoefte aan regels of vrijheid, sturing of coaching?
Waardoor raak jij geïnspireerd? Wat zou jouw leidinggevende kunnen doen zodat je nog meer geïnspireerd in je werk raakt?

Voorbeelden genoeg, maar ik zou graag van jou willen weten wat jij nodig hebt van je leidinggevende… droom eens over jouw beeld van een inspirerend leidinggevende en laat je mij dit dan weten?

Deze week hebben we op 9 oktober de dag van de palliatieve zorg. Twee weken geleden hadden we de dag van de thuiszorg, een paar maanden geleden de dag van de verpleging. Waarom heeft de zorg zoveel speciale dagen? We doen gewoon simpelweg ons werk… elke dag. Voor mij is het elke dag ‘dag van de thuiszorg’ en ‘dag van de verpleging’ en ook ‘dag van de palliatieve zorg’. Er hebben elke dag mensen thuis intensieve zorg nodig, verpleegkundigen zijn 24 uur per dag overal ter wereld aan het werk en elke dag sterven er mensen.

Wat het wel speciaal maakt, is dat deze week overal ter wereld speciale bijeenkomsten en congressen worden gehouden om nieuwe kennis en inzichten rondom palliatieve zorg onder de aandacht te brengen. Zo bezoek ik komende dinsdag een bijeenkomst van het netwerk palliatieve zorg in Groningen en omgeving, waarin we als partners in de zorg elkaar opzoeken en kunnen bijpraten. Hoe kunnen we de zorg voor de palliatieve zorgvrager verbeteren? Palliatieve zorg is zoveel meer dan alleen maar zorgen dat iemand geen pijn heeft bij het sterven. Het is ook een bijstaan in psychische nood, spirituele vragen, relationele problemen en praktische zaken. Hierbij hebben we elkaar nodig.

Het thema van de World Hospice and Palliative Care Day dit jaar is ‘sharing the care’. Meer informatie kunt u vinden op www.dagvandepalliatievezorg.nl

Mevrouw van de Zorg kijkt verschrikt en voelt zich meteen schuldig, maar weet op het zelfde ogenblik niet meer waar het om gaat. Ze kijkt me hulpeloos aan. Ik knipoog en vraag of ze zin heeft om mee naar de markt te gaan. Nou dat heeft ze. Als ik met haar meeloop om haar jas te pakken, ga ik nog even langs Mevrouw Boot. Ik klop aan. Haar vogeltje fluit vief. “Goedemorgen Pietje, en natuurlijk het vrouwtje van Pietje!” Mevrouw Boot glimlacht. Ik vraag of ze na de koffie zin heeft om een rondje te lopen buiten, gewoon lekker de benen strekken. Ze kijkt naar buiten en zegt “Nee, da zoek ik nie.”

Dus ik vertrek met Mevrouw van de Zorg naar de markt. Onderweg merk ik dat het zien en gezien worden erg belangrijk voor haar is. Ze groet iedereen en wie niks terug zegt, krijgt commentaar. Gelukkig horen ze het niet.

Bij de fruitkraam aangekomen zegt de marktkoopman: “Zo: moeder en dochter?” We lachen allebei en Mevrouw van de Zorg zegt meteen: “Ja, skon dochter hè? En kijkt met pretogen naar me. “Ze lijkt op u”, zegt de marktman.
“Nou ja”, zegt mevrouw, “kijk eens goed dan?”
We hebben schik. Ik bestel bananen, sinaasappels, kiwi en druiven zonder pit. Mevrouw kijkt me aan en vraagt hoe we dit allemaal naar huis gaan brengen. “Dat stoppen in de limousine die u bij u heeft!” Terwijl ik afreken en me omdraai om terug te lopen is mevrouw ineens weg. Ik zie haar iets verderop met haar rollator op het terras staan praten. Ik loop naar haar toe maar ze heeft geen oog voor me. Haar gesprekspartners zijn enkele gastdames die haar van het huis kennen. Na wat gezellig gebabbel gaan we naar huis. Mevrouw is moe en heeft geen oog meer voor de voorbijgangers.

Als we thuis de jas ophangen zegt ze tevreden dat een lekkere frisse neus heeft en veel bekende mensen heeft ontmoet. Aan tafel vallen haar ogen dicht. Haar koffie wordt koud. Waarschijnlijk beleeft ze het avontuur nog een keer.

Volgens het CBS draagt 1 op de 10 Nederlanders de zorg voor hulpbehoevende familieleden. Per week zijn ongeveer 400.000 Noord-Hollanders gemiddeld drie tot twintig uur per week kwijt aan extra begeleiding voor familie, vrienden of buren. Sinds 2002 is het percentage mantelzorgers met 40 procent gestegen. Een belangrijke veroorzaker is de AWBZ! Hierin is vorig jaar al 1 miljard bezuinigd. Dit betekent minder zorg en minder ondersteunende begeleiding. Een andere reden is de toename van het aantal dementerenden. Hierin zien we een enorme toename van jong en oud. 1 op de 8 mensen heeft hier al mee te maken!

Ik maak me hier oprecht ongerust over. Wanneer we deze cijfers zien, in de wetenschap dat er nog meer gesneden moet gaan worden in de zorg, hebben we in de nabije toekomst al te maken met veel meer overbelaste en zieke mantelzorgers. Voor werkgevers betekent dit veel meer ziekte en verzuim. Voor de zorg betekent dit enorme kosten. Uiteindelijk zal het ons land veel meer gaan kosten dan men met de bezuinigingen voor ogen heeft! De juiste voorwaarden creëren zal dit negatieve toekomstperspectief voor de zorg een totaal ander beeld geven. Nu maar hopen dat er iets mee gedaan wordt!

Ik dacht natuurlijk ook aan de ouderen die recht hebben op steunkousen, maar slechts 1 paar, want anders is het te duur. En natuurlijk zijn aangepaste schoenen nodig. Maar dan alleen wanneer er een zeer ernstige afwijking aan de voeten is. En dat bepaalt niet de bewoner (“Au, zuster, au, au… niet zo hard”, bij de lichtste aanraking), maar dat bepalen ‘de regels’. En ik ben heus geen anarchist en regels moeten er zijn, maar wat mij stoort is dat alles zo onpersoonlijk voelt. Ik kon die 25 euro niet missen. Maar de mensen die in mijn portemonnee kunnen kijken, tot op zekere hoogte, vinden van wel. Want ik heb te veel zorgtoeslag gekregen en mag dat ook terugbetalen.

Dat vind ik irritant. Net als dat ik het irritant vind dat ik op mijn werk soms plof van frustratie, omdat we tegen regels aanlopen die niet moeten mogen. Aangepast bestek, rollators, rolstoelen, etc. Allemaal hulpmiddelen die er wel zijn, maar waar niet iedereen gebruik van kan maken. Of wel, maar dan uit eigen zak. Of deels uit eigen zak. Ik heb geen oplossing hoor, dat niet. Maar vind het zo frustrerend af en toe.

Traditioneel starten en eindigen we de zomerperiode met een lunchbijeenkomst voor het personeel en de vrijwilligers. Als locatiemanager houd ik tijdens beide gelegenheden een soort tjakka-praatje. Ook nu bedank ik alle medewerkers voor hun enorme inzet. Collega’s die zich op wat voor manier dan ook extra hebben onderscheiden, bedank ik met een cadeaubon. Dat waarderen ze enorm.

De sfeer is goed en het is een leuk spektakel, zo’n personeelsbijeenkomst. De lunch is lekker; iedereen geniet van het samenzijn. Mensen wisselen vakantie-ervaringen uit, maar ze praten ook over allerlei actuele ontwikkelingen binnen Florence. Op dit moment liggen collega’s van een andere locatie zwaar onder vuur. Een aantal personeelsleden van een psychogeriatrische afdeling is een halfjaar geleden ontslagen vanwege haar onprofessionele beroepshouding. Dat tolereert Florence niet. En terecht, natuurlijk.

Bravo aan de klokkenluiders. Als manager heb je namelijk niet altijd in de gaten wat er zich afspeelt op de werkvloer. Je ziet niet altijd dat het gedrag van professionals, zeker in tijden van grote werkdruk, makkelijk kan afglijden. Hoe dan ook: het is niet goed te praten. Nooit. Daarom is het óók goed als nieuwkomers vragen stellen en feedback geven. Ik begrijp dat dat vooral voor leerlingen erg moeilijk is, maar het is zeer belangrijk. We hebben elkaar tenslotte hard nodig in de samenwerking. Laten we elkaar dus bij de les houden a.u.b.!

Heb je meegedaan?
Was jij één van de 52.000 verpleegkundigen en verzorgenden in verpleeg-, verzorgingshuizen of thuiszorg die de medewerkermonitor invulde? Ik wel, ik herinner me een lange lijst vragen die ik allemaal doorliep. Toch vond ik het aantal medewerkers, van onze organisatie, die de lijsten invulde best aan de lage kant, eerlijk gezegd. Lag dit aan het feit dat de vragenlijstlijst op internet ingevuld moest worden, of was je toch bang dat de uitslag niet anoniem was of had je er gewoon geen zin in?

Op 1 oktober presenteert ActiZ de volledige uitkomsten van de benchmark op haar congres in een besloten bijeenkomst met bestuurders. De benchmark brengt de volgende onderdelen in kaart: de medewerkertevredenheid, de cliëntenervaringen zorg en de financiële bedrijfsvoering. Zorgorganisaties van ActiZ gebruiken de uitkomsten om hun bedrijfsvoering op alle aspecten te monitoren. Op de website van ActiZ kun je er iets meer over lezen.

Herken je de uitslag?
De medewerkers waarderen hun werk met een 7.2. Wat wel een punt van kritiek blijft, is de communicatie tussen medewerkers, het middenkader en de top. Daar moet dus nog een flinke slag in gemaakt worden.

Best een hoog cijfer moet ik eerlijk zeggen, als ik de berichtgeving lees over de leegloop van het verzorgend personeel. Toen ik op internet keek, las ik op  ‘Bijzijn’ echter vier zeer negatieve berichten op het rapportcijfer.

Toch even schrikken als ik dat lees… gelukkig hoor ik in de praktijk ook veel mensen die, ondanks de soms moeilijke momenten, nog wel genieten van hun werk. Die mensen nemen hun eigen verantwoordelijkheid als zij dingen graag anders zouden zien en ruimen daar tijd voor in en praten met hun leidinggevende en collega’s.

Wat vind jij van het rapportcijfer, te hoog of te laag?

Raad van Bestuur

Roger Ruijters is lid van de Raad van Bestuur van de MeanderGroep met een breed pakket van intra- en extramurale zorg in Zuid-Limburg.

Door de mand?
In augustus was het zover: ik kreeg mijn eerst zelfstandige middagroute. Die hele dag had ik een gevoel dat het beste te vergelijken was met de eerste keer zelf achter het stuur zitten, als je net je rijbewijs hebt gehaald. Dag 1 alleen op pad voelde wat onwennig en onzeker: zou ik niet door de mand vallen? Zouden de klanten wéér een nieuw gezicht wel accepteren? Ga ik geen domme fouten maken? Kan ik me aan de tijd houden? Ik voelde me precies als 28 jaar geleden, toen ik als pas afgestudeerde HBO-V-er aan de slag ging.

De wijk in
Tot half vier uur zat mijn hoofd nog vol met zorginkoop, efficiencyplannen, inspecties en strategische ontwikkelingen. Daarna ging de knop om. Daar ga je dan als bestuurder van één van de grootste organisaties in Limburg in je Meandershirt door de straatjes van Meezenbroek. “Goedemiddag, ik ben Roger Ruijters van MeanderThuiszorg en kom u helpen met de medicatie.” Zonder problemen ging de deur open en ontmoette ik overal lieve en gastvrije mensen. De eerste dag waren de gesprekjes met de mensen vrij kort, maar de tweede dag was het ijs gebroken en werden de contacten steeds leuker, opener en ook langer. Het grote contrast tussen het eerste en het tweede deel van mijn werkdag vond ik nog het moeilijkste: mijn werkdag zit meer dan vol en toch moet om half vier de computer uit en ik de wijk in. Het was een van de leukste ervaringen van mijn jaren als bestuurder en ik ga dit zeker vaker doen.

Colbertje uit
Zorgverleners zeggen vaak terecht dat directeuren en bestuurders te ver van de praktijk afstaan en daardoor besluiten nemen die in de praktijk niet werken of niet gedragen worden. Ook moeten veel directeuren en bestuurders toegeven dat ze nauwelijks met klanten en uitvoerenden in contact komen. Ik zie het als mijn belangrijkste taak ervoor te zorgen dat medewerkers hun werk op een gezonde, plezierige en inspirerende wijze kunnen doen. Daarvoor moet je wel weten wat dat werk inhoudt en wat je mensen ervan vinden. Praten helpt, maar zelf ervaren en met beide benen in de praktijk staan is minstens zo leerzaam. Ik raad elke bestuurder, directeur en manager aan om ook enkele keren per jaar het colbertje te verruilen voor het witte shirt en terug naar de werkvloer te gaan.

Er zit een aanvraag van meneer in de map ‘zorgaanvragen’, in de computer. Ingediend door het ziekenhuis. Volgens het ziekenhuis heeft meneer een indicatie (het aantal uren toegewezen door het zorgkantoor). We bellen de afdeling van het ziekenhuis, want de aanvraag is wat ‘summier’. Het blijkt dat meneer nog erg zwak is en het is niet zeker of de mantelzorger de zorg verder goed aankan. Dat betekent in ieder geval direct een huisbezoek morgenmiddag. En die indicatie? Die hebben we niet…

Wij mogen geen zorg leveren zonder een indicatie. Dus waar is die? Na anderhalf uur en een x-aantal telefoontjes komen we erachter dat meneer op de wachtlijst staat voor een verzorgingstehuis. Meneer heeft dus een ZZP en vanuit die ZZP moeten uren aan Thuiszorg Groningen worden toegekend, omdat we ter overbrugging zorg gaan leveren. Maar de ZZP is niet toereikend, want meneer is meer zorgafhankelijk geworden. Wat een ingewikkeld verhaal weer.

Meneer kan de trap niet op. Dus moet hij beneden slapen. Ook moet zijn wond verzorgd worden, dat vraagt om een hoog-laag bed in de woonkamer. Vandaag bestellen, morgen in huis. ‘Bedhekken, papegaai en bedtafeltje. Doe ook maar een postoel erbij, want ik weet niet zeker of meneer helemaal naar de wc kan lopen.’ Wie is er morgen aanwezig in het huis van meneer om deze hulpmiddelen in ontvangst te nemen? Toch maar even de mantelzorger bellen, ondanks dat die al zwaar belast is.

Er wordt een zorgdossier gemaakt. Een zorgplan met alles wat daarbij hoort. Een klantenpas. Wie moeten naar deze zorgvrager? Heeft meneer een buikwond die door een verpleegkundige verzorgd moet worden, of kan hier ook een verzorgende naartoe? Hoeveel tijd gaat deze zorg vragen en hoeveel zorgmomenten heeft meneer nodig? Wie heeft er nog ruimte op route?

Als ik dan de volgende dag op mijn werk kom… zie ik een fax liggen. Meneer komt niet naar huis, hij wordt opgenomen in het verpleeghuis. Gisteren drie uur werk gehad met deze aanvraag… Dat was gratis, omdat de indicatie pas op de datum van ontslag toegekend wordt en deze nu dus voor het verpleeghuis is. Snel de hulpmiddelen afbellen dan maar…

Het Baxtersysteem is een rol waarin de medicatie per week geleverd wordt. Per dag is aangegeven op welk moment (tijdstip) van de dag de patiënt de medicatie in moet nemen.

Voor de cliënten een heel mooi systeem. Zij krijgen wekelijks hun medicatie thuisbezorgd en hoeven zich geen zorgen meer te maken om de voorraad in huis! Apotheek heeft alles in huis en kan eventuele wijzigingen op locatie doorvoeren. De apotheek zal hiervoor echter wel extra personeel moeten inhuren.

Voor ons thuiszorgmedewerkers is het een taak die wegvalt. Persoonlijk vind ik het erg jammer, aangezien het toch wat variatie in je werk brengt. Contacten met de apotheek en de huisarts worden hierdoor behoorlijk minder. Aan de andere kant praten we hier niet over vijf uren in de week die wegvallen, maar over tientallen uren per week. Kortom, personeel is de dupe! Er zullen dus mensen moeten wijken, door de uren die hierdoor wegvallen.

Ik blijf echter met een vraag zitten: is deze wijziging uiteindelijk een goedkopere constructie? Of is het een duurdere constructie? Ik ben benieuwd!

Haar kamer is alweer bezet. Een man. Eindelijk een man. Een vrij jonge man nog, 70 jaar. De heer is erg in zichzelf gekeerd. We hebben overlegd waar hij voorlopig gaat zitten aan de tafel in de huiskamer. Normaal doen we dit onder begeleiding. Mensen moeten zich veilig voelen en kunnen staan en gaan waar ze willen. Maar deze man is daar niet zo mee bezig.
Onze bewoners zijn zich ervan bewust dat er een nieuwe bewoner is. Je merkt het aan alles. Mevrouw van de Zorg gaat op verkenning uit, ze probeert contact met hem te krijgen. Het valt niet mee.
Tijdens het eten help ik hem, maar hij kan het zelf wel zegt hij, en eet eigenlijk niets. Zijn medicijnen neemt hij niet allemaal in. Ik zit een tijdje bij hem en als de verzorger aan tafel staat en vraagt of hij zijn pil in wil nemen, reageert hij niet. Terwijl de verzorger verder loopt, kijkt de heer met één oog naar haar. Ik buig me naar hem toe en zeg zachtjes: “Als u het andere oog ook open doet, zie je haar veel beter.” Hij draait zijn hoofd naar mij toe en er verschijnt een glimlach, heel even, ja ik heb hem gevangen die glimlach, en de heer verdwijnt weer in zijn stilte.

Het gaat niet goed met hem, hij krijgt koorts en komt niet meer uit bed. De arts stuurt hem voor onderzoek naar het ziekenhuis. De familie heeft gelukkig veel met hem en de arts gepraat. Wat moet je als hij zijn eten en medicijnen weigert? Moet je hem dwingen? De familie is het er over eens: nee. We blijven aanbieden en als de heer wil drinken of eten, is dat prima. Maar het is zijn keuze. Ik heb fijne gesprekken gehad met de familie over de situatie en de keuze. Er heerst nu vrede, rust, berusting. Ook de heer ligt heerlijk in zijn bed. Hij wordt goed verzorgd, er is altijd iemand bij hem, hij is zo ontspannen. Deze weg is niet iedereen gegeven. Natuurlijk wil je je vader, man, opa zo lang mogelijk bij je houden. Toch moet je respect hebben voor zijn keuze. Ik vind het heel bijzonder dat je als gezin deze menselijke keuze kunt respecteren en je eigen overlevingsdrang negeert.

Versterven kan onderdeel van een normaal stervensproces zijn. In dat proces is steeds minder behoefte aan eten en drinken. Het lichaam vraagt er niet meer om, of stoot het zelfs af. Versterven kan ook een bewuste keuze zijn. Door het lichaam vocht en voedsel te onthouden, gaat het de eigen, resterende voorraden aanspreken totdat het uitgedroogd is. Afhankelijk van de conditie, sterft een terminale patiënt zo meestal binnen een à twee weken.

Maar ik ben wel weggeweest. Er zijn gelukkig geen bewoners overleden. Dat laatste stukje afscheid nemen vind ik belangrijk en als dat tijdens mijn vakantie is, voelt dat niet fijn. We hebben er zelfs mensen bij. Geen bewoners, maar personeel. En ik ben nogal nieuwsgierig aangelegd, dus dat is nog een soort spannend. En wat grappig dat dat in de herfst gebeurt. Want herfst is verwant aan het Middelnederlandse woord ‘hervest’ en het Engelse woord ‘harvest’, wat oogst betekent. En wij hebben een nieuwe oogst personeel binnengehaald.

“Iedereen kan hier kwaliteitsinformatie, kwaliteitsonderzoeken en informatie van derden melden”, menen beide organisaties. “Maar daarvoor hadden we toch de normen verantwoorde zorg?”, hoor ik u al zeggen.

Marktwerking viert hoogtij. Iedereen kan ongecensureerd en ongefundeerd zijn mening geven. Neem nu de secretaresse die niet wilde deugen en waarvan je afscheid moest nemen. Zij kan ongestraft ‘wraak’ nemen en de waardering van je instelling omlaag halen. Regelmatig lees ik dat ex-medewerkers restaurants via internet teisteren om nog even hun gram te halen. Soms zelfs met desastreuze gevolgen voor hardwerkende ondernemers die het uiteindelijk niet redden. Lang leve de democratie!

De initiatiefnemers van zorgkaartnederland.nl geven aan dat hun website géén platform is voor ongefundeerde kritiek en beledigingen. Ze willen géén ruimte bieden aan hetzes. Maar dat is nu precies wat er gebeurt. Worden de berichten op hun inhoud getoetst? Hoe zit het met hoor en wederhoor? En waar bevinden zich die kwaliteitsonderzoeken en die kwaliteitsinformatie? Ik heb niks kunnen vinden.

Het is bekend dat mensen die tevreden zijn over de zorg, dat duidelijk maken met een doos gebak of een complimentje. En dat is helemaal prima. Ze laten niet snel berichtjes achter op het internet. Sterker nog, ze hebben lang niet altijd internet. Plaaggeesten pakken het jammer genoeg anders aan. Zij laten het echt wel weten als ze het ergens niet mee eens zijn. En daar zaten we nu net niet op te wachten in de zorg!

Vrijwel direct dacht ik: “Waarom niet eigenlijk?” Wij denken tenslotte in mogelijkheden!

Wat is dat nu weer??
Voor mij betekent denken in mogelijkheden het werken vanuit een dienstbare houding. Het is dan normaal om ‘ja’ te zeggen op de vraag van iemand en te zoeken naar mogelijkheden om aan een wens te voldoen. Soms kan dat direct en soms op een later moment. Soms moet je ook samen zoeken naar een creatieve oplossing waarmee de bewoner ook tevreden is.

Denken in mogelijkheden geeft je een ruimer blikveld en daardoor zie je meer. Denken in mogelijkheden schept creativiteit.
Dit is niet mogelijk bij denken in beperkingen.

Zo gezegd, zo gedaan
Ik regelde een CD-speler en ik vond iemand die wilde zorgen dat het goed zou verlopen die ochtend. De dochter bracht de CD. En de medewerkers? Iemand vroeg aan mij: “Gaan we dit nu ook al doen en als anderen later dan nog meer wensen hebben?” De rest van de medewerkers werd er een beetje lacherig van. Niet gek, want dit was iets heel nieuws voor ons.

Woensdagochtend, de overledene werd om 9.00 uur naar beneden begeleid. De medewerkers stonden zoals altijd bij de voordeur. Toen de lift opende, ging de muziek aan: She, van Charles Aznavour. De familie en de kist bleven staan tot het nummer afgelopen was.

Wat was dit mooi, verzuchtte een aantal medewerkers…

Denk jij in mogelijkheden of in beperkingen?

Ze was vandaag bij een cliënt waar ze lange tijd niet was geweest. Het is een jongeman met een ernstige handicap. Hij zit gevangen in zijn lichaam en kan echt helemaal niets meer. Niet bewegen, niet praten, niet eten. Hij is volledig zorgafhankelijk.

In hoeverre hij begrijpt wat er om hem heen gebeurt en wie er bij hem is, weten we niet zeker. Hij kreunt, soms denken we daarom dat hij iets niet leuk vindt of zich niet lekker voelt. We kennen hem al heel wat jaren, dus herkennen wij zijn gedrag en kunnen we soms inschatten hoe hij zich voelt. We praten met hem, of beter gezegd tegen hem, want we krijgen geen reactie terug.

Dit wordt door velen van ons als ‘zwaar’ ervaren, ergens wel logisch. Hoe houd je dat vol: anderhalf uur lang, zonder dat je vergeet dat daar een mens ligt? Natuurlijk vergeet je dat niet, maar je handelingen gaan soms automatisch en je gedachten dwalen af… Ook weet je niet zeker of hij pijn heeft, of hij je wel aardig vindt, of hij wel weet wie je bent.

Mijn collega Betsy kwam bij deze jongeman binnen en liep zijn kamer in. ‘Goedemorgen Hendrik, dat is lang geleden. Het is Betsy.’ Hij deed zijn ogen open als reactie op haar stem en draaide zijn ogen richting haar. Herkenning! Hij kreunde even, maar bleef haar aankijken.

Betsy zei tegen me. ‘Ik ben er maanden niet geweest en dit was zo bijzonder. Voor dit soort momenten ben ik aan het werk!’

Geen man?
Ik ben ook een man in de zorg en loop hier zelf ook wel eens tegenaan. Soms kan ik hier begrip voor opbrengen, bijvoorbeeld wanneer iemand dit niet wil uit geloofsovertuiging. Wanneer dit niet het geval is, vind ik dat je een medewerker een kans moet geven zijn werk uit te kunnen voeren. Accepteer deze persoon, hij komt met de beste bedoelingen. Wat mij betreft kun je dan ook geen zorg eisen!

Medewerkers kun je en mag je beoordelen op hun kwaliteit en professionaliteit. Als hier tekortkomingen zijn, is er alle reden voor discussie of weigering. Maar om dit nu al bij voorbaat te doen?

Ik noem dat racisme
Mijn werkgever steunt mij hierin. Gelukkig. Maar ik vind dit niet meer dan normaal. Dat de werkgever van bovengenoemd persoon zover meegaat in deze vorm van racisme, raakt mij enorm. Zo beledig je als werkgever niet alleen je eigen medewerker, maar druk je gelijk een negatieve stempel op bepaalde groeperingen.

We zijn er voor de mensen, voor alle mensen die recht hebben op zorg. Die zorg bieden we ook aan iedereen. Is het dan niet erg vreemd, dat er soms meegegaan wordt in situaties, waarin de zorg niet door een andere cultuur of geslacht geboden mag worden?

’s Middags komt er een koor zingen. Mevrouw Meiske heeft zich er verschrikkelijk op verheugd, kon er niet van slapen vannacht. En nu op het uur U, snurkt ze als een grote. Mevrouw Boot vertrouwt het niet helemaal en elke keer als ik koffie voor iemand ga halen, kijkt ze me na en wijst met haar vinger dat ik moet gaan zitten. Als ik dan eindelijk zit zegt ze: “Als je nu nog eens gaat ga ik naar huis.” Mevrouw van de Zorg kijkt een beetje om zich heen: “Er komt een koor zingen, maar moet ik dan niet mee zingen? Want ik zit ook in een koor!” Ik leg haar uit dat we vakantie hebben en dat we alleen maar hoeven te genieten en meezingen zonder op te treden.

Mevrouw Boot is helemaal in haar hum. Ieder liedje dat ze kent zingt ze mee. Nou neem van mij aan, ze kende het hele repertoire! Op een gegeven moment tikt ze me aan en zegt: “Kijk eens onder de tafel. Ziedde gij mijn voet? Die gaat mooi mee op de maat van de muziek.” Even later gaan ook haar handen de lucht in en zingt ze met haar hele lijf mee. Ondertussen is Mevrouw Meiske wakker geworden en begint hardop te lachen als ze Mevrouw Boot ziet genieten. Wat heerlijk is het toch. De koorleden genieten ook want elke keer als de dirigent ze vraagt of ze klaar zijn dan zegt Mevrouw Boot: “Ben er kloar vur.” Dus vraagt de dirigent ook steeds maar aan mevrouw of ze er klaar voor is.

Het is geweldig dat we zo’n week kunnen meemaken en ik wil mijn complimenten overbrengen aan al de vrijwilligers. Gouden hulpen! Ze komen iedere keer opdraven, werken hard en brengen de mensen een onvergetelijke tijd. Petje af hoor! En bedankt!

Behalve bij overmatig alcoholgebruik, kan Korsakov ook voorkomen door ernstige ondervoeding of bijvoorbeeld langdurig gebruik van harddrugs. Er is een tekort aan vitamine B1 en daarbij is het centrale zenuwstelsel aangetast. Dat komt bij alcoholisten het meest voor en zij vormen de grootste risicogroep.

Mensen met Korsakov hebben er belang bij dat zij worden behandeld volgens het 4 K-model. Aangezien de spelling inmiddels veranderd is, gaat het om de klank, niet om de spelling. Kort, Concreet, Consequent en Continu. Informatie moet kort en bondig worden overgebracht. Het is beter zo concreet mogelijk bij het hier en nu aan te sluiten, door de situatie zichtbaar te maken. Verzorgenden moeten in vergelijkbare situaties hetzelfde handelen. Dit biedt duidelijkheid en houvast.

De patienten hebben moeite met onthouden, maar ook met het opnemen van nieuwe informatie. Daarom moeten ze ook confabuleren (dingen verzinnen) om het niet uit te laten komen. De familie en/of directe omgeving kan dat wel heel goed merken. Maar de buitenstaander gelooft het verzonnen verhaal vaak gelijk, omdat de patient het geloofwaardig weet te brengen.

De patiënt vergeet ook dat hij last heeft van geheugenverlies. Wat voorkomt is dat mensen met Korsakov informatie van verschillende bronnen aan elkaar koppelen. Het grootste verschil met dementie is dat de intelligentie geen schade oploopt. Het is daardoor lastig inschatten wat iemand nog zelf weet en kan en waar hij of zij hulp bij nodig heeft. Het begrip blijft relatief goed intact. Wat ook anders is aan het syndroom van Korsakov, is dat het geen progressieve ziekte is. De opgelopen schade is onomkeerbaar, maar verergering is te stoppen. Bij een klein percentage (ongeveer 15 tot 20 procent) van de patiënten is er zelfs een sterke verbetering te verwachten. Eenzelfde percentage laat niet of nauwelijks herstel zien. Op sociaal gebied kan de patiënt niet goed meer functioneren. Voordat de ziekte ontstond, heeft de alcoholproblematiek vaak al gezorgd voor verlies van contact met familie en vrienden. Korsakov-patienten lijden dan ook vaak een teruggetrokken en geïsoleerd bestaan. Omdat ze bijvoorbeeld afspraken vergeten en confabuleren, vinden anderen hen dikwijls onbetrouwbaar. Patienten worden vaak passief en tonen geen enkel initiatief. Zo raken ze gemakkelijk in een isolement. Als ze dan vervolgens gedwongen worden iets te ondernemen, is dat vaak zo bedreigend dat ze agressief reageren.

Het aantal mensen met het syndroom van Korsakov lijkt de laatste jaren toe te nemen. Vandaar dat ik me daar op wil richten. Wanneer bij ons in Frankeland mensen met Korsakov opgenomen worden, vind ik het belangrijk om te begrijpen wat de ziekte inhoudt en welke behandeling het beste aansluit op de behoeften van de bewoner.

Tijd voor een goed gesprek met mijn vriend Chan, hoogleraar in Leiden. Chan is niet alleen mijn sparringpartner, hij houdt me ook graag een spiegel voor. En authentiek als ik ben: het lukt hem altijd mij te doorgronden.

“Waarom houdt dit me bezig?”, vraag ik.
“Waarschijnlijk omdat je tot de ‘feeling types’ behoort. Jij bent de Moeder Teresa in de zorg”, antwoordt Chan.
Ik ben zeker geen ‘thinking type’. Een Einstein. De meeste managers zijn dat wel, maar ik dus niet. Een ‘feeling type’ toont compassie voor de cliënt en hanteert de menselijke maat.

Chan attendeert mij op het boek van Fred Lee: ‘If Disney ran your hospital’. In dit boek propageert Lee het nieuwe empathisch denken in de zorg. Hij denkt dat de menselijke maat verloren is gegaan in onze drang naar efficiency.
“Daar zit wat in”, zeg ik. “Maar hoe breng ik daarin nu verandering?”
“Door de perceptie van de cliënt te beïnvloeden natuurlijk!”, geeft Chan aan. “Zorg dat je een goede indruk bij ze achterlaat, want dan worden ze je beste ambassadeurs.”

Het kwartje valt. Bij een klacht bedank je mensen dus en zorg je dat ze zich gehoord en begrepen voelen. Dat leidt tot een positieve perceptie. En het zorgt voor onderscheidend vermogen. En als je de perceptie van de cliënt als manager niet kent…? Ja, dan heb je een probleem. Dan gaan mensen boeken over je schrijven.

Verhuizen naar een verzorgings- of verpleegtehuis is ingrijpend. Vaak verandert daardoor de band met de familie en hun rol. Familie is een essentieel element in iemands leven, vooral als je ouder bent. Veel andere basiselementen uit het leven zijn al weggevallen, zoals een baan of misschien een partner.

Doorgaan met leven
Ik krijg vaak het idee dat de familie het verzorgings- of verpleegtehuis ervaart als een plaats waar je je vader of moeder ‘aflevert’. Dat de verzorgenden dan min of meer de rol van familie overnemen. Maar dat kunnen zij helemaal niet. Simpelweg omdat daar de tijd niet voor is, de AWBZ regelt immers de tijd die er per persoon aan zorg besteed kan worden. En natuurlijk ook omdat een verzorgende de familieband, gedeelde herinneringen en gebeurtenissen nooit kan overnemen. Goede zorg leveren betekent dat je de oudere ondersteunt in doorgaan met leven. De familie speelt daarin een essentiële rol: zij moeten de dingen kunnen doen die zij voorheen ook deden met vader of moeder.

Vaak hoor ik medewerkers zeggen: de familie doet niet mee. Ze willen of kunnen het niet meer opbrengen om wéér de zorg voor vader of moeder op zich te moeten nemen.
En in het tehuis maken wij het de familie ook wel erg moeilijk om hun rol te houden. Want ook al zijn de bezoekuren verleden tijd, het komt ons niet altijd uit dat een familielid op bezoek komt.

Verbinding herstellen
Tijdens een werkbezoek aan Zweden kwam ik soortgelijke problematiek met de familie tegen. Maar de manier waarop de verzorgenden daar ermee omgingen, was voor mij een eyeopener. Zij vroegen zich namelijk af: wat doe ík niet goed dat de familie niet meer meedoet? Wat kan ik veranderen zodat de ‘verbroken verbinding’ met familie weer hersteld wordt? Dat is een fundamenteel andere denkwijze dan wij in Nederland doorgaans hanteren.

‘Use it or lose it’. Ik gebruik deze uitspraak vaak over de rol van de familie in de ouderenzorg: maak gebruik van de familie, anders raak je ze kwijt! De bron van de familie is heel krachtig om je werk als verzorgende goed te kunnen doen. Spoor die bron op en benut hem!

directeur

Gabriëlle Davits is algemeen directeur van de Van Neynselgroep die
zorg- en dienstverlening biedt in de thuissituatie en in zeven locaties in Den Bosch en Vught.

Wat is dit jammer…
Hebben bewoners echt geen geld voor een eigen bijdrage of hebben we hen de afgelopen jaren zo verwend? Is het zo dat deze generatie mensen het niet gewend is om dingen te doen waar je geld voor moet betalen?

Intensievere controles
De afgelopen periode is er al veel geschreven en gesproken over eigen bijdrages in verpleeg- en verzorgingshuizen. Vanaf 1 september 2010 gaan de Nederlandse Zorgautoriteit en de zorgkantoren intensief na of zorginstellingen onterecht diensten in rekening brengen.

Ook in onze organisatie is dit regelmatig het onderwerp van gesprek. Er worden vragen gesteld over leveringsvoorwaarden. Doen wij alles wat moet? Leveren we wc papier? Betalen wij de pedicure voor bewoners met suikerziekte? Wat houdt een eigen bijdrage in op de afdeling voor mensen met dementie? Is deze eigen bijdrage verplicht of vrijwillig? De brochure: ‘daar heeft u recht op in een AWBZ instelling‘ wordt dan ook veel gelezen.

Luxe
‘Luxe’ aanvullende diensten mogen wél in rekening worden gebracht. Dat brengt mij op de vraag: ‘Wat is luxe?’ Een uitstapje naar het theater of een wijnproeverij? Een uitgebreide high tea? Of gewoon handwerken en meer bewegen voor ouderen?

Sinds wij een eigen bijdrage vragen zie ik dat er mensen afhaken. Dit werkt eenzaamheid in de hand … Wat kunnen we hieraan doen?

‘Mijn route is veel te druk’, ‘Ik kom niet bij mijn vaste cliënten, als ik steeds zorgvragers van andere routes over moet nemen’, ‘Cliënten klagen erg over zoveel verschillende medewerkers’, ‘Invallers lezen het zorgplan niet goed, er worden dingen vergeten’.

Vorig jaar zijn we een verandertraject ingegaan. We willen werken met kleinere teams. We maakten daarvoor een plan en veranderden roosters. Het grootste verschil is dat verpleegkundigen en verzorgenden nu samenwerken in plaats van dat ze in twee verschillende teams aan het werk zijn. Dat zou voor meer continuïteit en kwaliteit gaan zorgen. Zeker: we merken al verschil. Maar het gaat nog niet helemaal goed.

Natuurlijk is het vakantie geweest en hebben we gewerkt met veel invallers. Maar daarvóór was het ook niet oké. Er is ziekte in het team, soms langdurig. Van de achterblijvers wordt veel gevraagd. De meer complexere cliënten moeten worden overgenomen door vaste medewerkers. Dat betekent dat medewerkers vaak niet naar hun ‘eigen’ cliënten kunnen. De thuiszorg heeft niet een x-aantal kamers, we zijn geen verzorgingstehuis. We zijn afhankelijk van aanmeldingen en die hebben we niet zelf in de hand. Er is een stilzwijgende regel dat we niet zomaar een ‘wachtlijst’ hanteren. Dus soms zijn er weken dat we het bijna niet aankunnen en dan weer weken dat het rustig is. We gaan mee op de golven van de aanvragen. Dat betekent continu flexibel zijn, aanpassingen in de routes en overleg.

Soms lijkt het alsof we niets doen aan de ‘klachten’ van medewerkers. Maar dat is niet waar. Elke dag kijken we weer naar hoe het beter kan. Dat probeer ik uit te leggen aan de collega’s. We accepteren niet zomaar dat er geen continuïteit is, en we willen echt dat cliënten hun vaste medewerkers zien.

Toch wordt er dan gezegd: ‘Bah.. ik kan dat woord continuïteit niet meer horen, er is nog niets veranderd’.

Even word ik boos (in mezelf). Maar dan denk ik: ‘Houd alsjeblieft niet op met klagen, want stel je voor dat we het eens zouden accepteren!’. Dus luister ik verder.

“Ja, ik ben op tijd weer thuis voor mijn medicijnen is zijn antwoord. Ik moet wel nog een paar boodschappen doen, is dat te doen met dit weer?”

Meneer beweegt te weinig en ik stimuleer hem dan ook om zelf de boodschappen te gaan doen, wens hem een prettige dag en geef aan er rond de klok van 19.00 uur weer te zijn…

Van verbazing tot ongerustheid
’s Avonds, je voelt hem vast al aankomen, geen meneer. De gordijnen zijn nog open, die normaal dicht zijn. ‘Geen probleem’, dacht ik, ‘ik ga over een uurtje nog wel een keer kijken. Meneer zit waarschijnlijk nog lekker op de verjaardag.’ Rond 20.00 uur was er nog geen beweging in huis, om 21.00 uur ook niet en om 22.15 uur werd ik toch echt wel ongerust. Op kantoor probeerde ik de eerste contactpersoon te bellen. Geen gehoor… Bij de tweede contactpersoon ook geen gehoor! En toen wist ik het weer, meneer had iets verteld over de vakantie van zijn broer en zus. Niet handig…

Graven in mijn geheugen… Waar woont de neef ook alweer? Meneer vertelde ’s ochtends nog waar hij naar toe moest. Ik pakte het telefoonboek erbij en ja hoor, bingo! Het is inmiddels 23.00 uur en de neef vertelt mij dat meneer in het ziekenhuis is opgenomen, na een val in het winkelcentrum.

Opluchting, medelijden, teleurstelling
Dit bleek aan het begin van de middag al doorgegeven te zijn aan de zorgcentrale. Aan de ene kant was ik opgelucht, omdat ik nu wist hoe het zat. Aan de andere kant had ik medelijden, omdat meneer eindelijk weer eens het initiatief nam om er op uit te gaan en dit op deze manier afliep. Maar ik was vooral teleurgesteld, omdat de boodschap niet bij mij terecht was gekomen, terwijl dit wel had gemoeten.

De dagen erop blijft Mevrouw Boot vertellen over haar ongelukje. De aandacht van iedereen is leuk, maar je merkt dat ze overprikkeld raakt. Steeds vaker gaat ze naar haar appartement. Op zich vind ik het heel knap ze ervoor kiest om de drukte uit de weg te gaan. Ze voelt zich niet goed met dat ‘ding’ om haar arm. Ze slaapt slecht en is overdag te moe om het allemaal aan te kunnen. Vandaag is ze het zat. Ze houdt het niet meer uit op haar kamer. Ze heeft postgevat in de gang met het gevolg dat andere cliënten die daar normaal zitten ook geprikkeld raken, want nu zit mopperpot Boot er ineens bij.

Als ik haar weer zie zitten, vraag ik of ze mee de soep gaat halen, een mooie afleiding. Ze kijkt me boos aan en zegt: “Ik zit hier op die dokter te wachten en als ik hem zie, nou dan gaat er wat gebeuren.” Wow, wat een verwardheid zie ik bij haar. Ik pak een stoel en ga erbij zitten. Het verband zit haar meer dan dwars. Ze heeft er al stukjes afgetrokken. ‘Allemaal onzin, er is niks aan de hand’. Samen overleggen we wat te doen. We besluiten om de arts te bellen en te kijken wat er mogelijk is. “Weet je wat ik ga doen?” zegt Mevrouw Boot. En voordat ik in kan grijpen, legt ze haar arm over de stoelleuning, zo dat het gips tegen de stoelrand schuift, trekt aan haar arm en het gips vliegt eraf. Haar gezicht een en al triomf. Ik sta perplex. Het gips, haar opluchting, de verlossing. Maar dit is natuurlijk niet goed. Ik vraag of het pijn doet. Ze zwaait demonstratief haar armen door de lucht en is helemaal gelukkig. Tsja, daar sta je dan. Ik stel nog voor het gips er weer om te doen, maar daar is geen denken aan.

Opnieuw een telefoontje naar de dokter. De arts kan er nu niet veel meer aan doen. Telefoontje drie gaat naar de familie. Die zijn boos. Ze zit toch niet voor niets bij ons. Wij moeten erop letten… Ik snap het wel. Dinsdag krijgt het verhaal een vervolg met een nieuwe afspraak bij de dokter. Ik ben benieuwd. Ik hoop dat ze rekening houden met het ziektebeeld van Mevrouw Boot, met de onrust die het haar brengt.

Zó negatief
Wanneer we met weinig mensen zijn aan het begin van een dag is het zelden “Kom op, dat gaat lukken!” Meestal is er iemand die begint over de druk. “Ik stond gisteren ook al alleen op die groep.” Of “ik heb altijd de zware bewoners.” En dan moet je nog beginnen… Soms moet je gewoon roeien met de riemen die je hebt. En ook ik heb wel eens iets te zeuren, over dingen waar je niks aan kunt doen, zoals ziekmeldingen. Dan heeft zeuren ook eigenlijk geen zin. Maar er zijn genoeg dingen die iedereen ziet, waar iedereen over klaagt, maar waar we niks aan doen.

Wanneer ik een wond moet verzorgen en een lege doos verbandmateriaal tegenkom… Of wanneer ik iemand wil wassen, maar eerst washanden mag halen aan de andere kant van de afdeling…. Medicijnen die achter slot en grendel staan, waarvan de helft ontbreekt op het moment dat je medicijnen gaat delen… Een bewoner die je kwijt bent, omdat niemand heeft doorgegeven dat diegene met familie mee is… Die dingen doen we écht zelf. Het scheelt een heleboel irritatie en tijd, wanneer we samenwerken aan een oplossing in plaats van het herhalen van irritaties.

Daar erger ik me dus kapot aan. Ik wil dit niet, ik ben zo niet en ben bang dat wanneer ik terug ben van vakantie er niks veranderd is. Ik ben van het aanpakken, maar moet ook tegelijkertijd bekennen dat ik ook wel eens denk dat het écht geen zin heeft om me in te zetten, wanneer anderen dat ook niet doen.

Help
Wanneer ik er, zo in mijn vakantie, vanaf een afstandje naar kijk, komt de volgende vraag naar boven: “Hoe zorg je dat je jezelf blijft, wanneer de negatieve situatie je mee dreigt te trekken?” Niet leuk, maar het is wel de realiteit. Maar ik wil echt weten hoe anderen dit ervaren en waar de oplossing ligt. Of misschien wel het probleem…

Beide boeken schetsen een zeer aangrijpend beeld van zorgverlening aan ouderen. Het zegt heel veel over hoe de schrijvers de organisatie van het Nederlandse zorgsysteem beleven. Gebouwen die niet meer voldoen aan de hedendaagse eisen van zorgverlening, budgettering waarmee nauwelijks valt ‘rond te komen’ en kwaliteitseisen die bewoners niet begrijpen (onder andere HKZ-eisen van de Stichting Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector). Ook de handen aan het bed worden wegbezuinigd. Vanuit verschillende invalshoeken luiden de schrijvers de noodklok.

Opmerkelijk vind ik dat er meestal wél begrip is voor het verzorgend personeel, maar zelden voor het management. Die managers zijn allemaal zakkenvullers. Ze begrijpen niets van de werkvloer en drukken vele protocollen door die “die arme meiden” dan moeten uitvoeren. “De managers moeten zelf maar eens dagelijks mensen gaan verzorgen”, zo luidt het advies van Ardy Stegeman een tikkeltje cynisch. Gonny van Werkhoven gaat veel verder en concludeert in haar boek dat “ze liever doodgaat dan in een verpleeghuis terechtkomt”.

Pffff. Doen wij het dan echt zo slecht met z’n allen? Ik denk er in ieder geval nog een week over na. In mijn blog van 15 september leest u het vervolg.

Ben ik trots?
Op de terugweg vroeg ik me af: ‘ben IK trots’ op mijn werk?’ Ja, ik ben trots op mijn werk in de zorg, maar ik zeg ook meteen dat dit niet altijd meevalt. Soms vind ik mezelf te kort schieten naar bewoners én medewerkers. Dan laat ik me zo in het werk zuigen dat ik te weinig oog voor hen heb en dat steekt. Ik vind dat ik als vestigingsmanager moet weten wat er speelt in de vestiging, maar dat is bijna niet meer mogelijk door het vele werk dat ook mij van bovenaf opgelegd wordt.

Trots ben ik zeker op mijn medewerkers: ze mopperen wel eens, maar na een goed gesprek gaan ze meestal weer met veel plezier aan het werk.

Trots ben ik ook op mijn bewoners die, ondanks veel ongemakken, er altijd het beste van maken.

En jij?
Ben jij trots op je werk? Als je op een verjaardag bent en ze vragen wat voor werk je doet, vertel je dan de dingen waar je blij van wordt of juist die zaken waar je steeds tegenaan loopt?

En………..als aan jou gevraagd zou worden om een pamflet op je raam, of een sticker op je auto te plakken met de tekst: “ik werk in de zorg en daar ben ik trots op!” Zou je dat doen?

Ik ben benieuwd naar jullie reacties!

Een 88-jarige vrouw gaat uit de kleren, voor heel Nederland. Ik hoop dat elke zorginstelling (ondanks de marktwerking) nog steeds zijn best doet om dit spotje geen realiteit te maken. Dat we elke dag ons best doen om de integriteit van onze zorgvragers te bewaken. Soms moet ik hier zelf ook aan herinnerd worden. Soms vergeet ik even welke drempel mensen over moeten om ‘uit de kleren te gaan’. Gelukkig herinneren de zorgvragers mij zelf hieraan.

Ik kwam bij een oude dame. Ik deed bij haar het eerste huisbezoek en zij vertelde mij na een operatie niet zo stabiel te zijn op haar benen. Ze was bang om te vallen in de douche en was daarom al drie weken niet geweest. Ik stelde haar voor om haar te helpen. ‘Wat denkt u, ik heb nu nog wel even tijd. Zou u het fijn vinden om even te douchen?’

Na het douchen, toen ze op de rand van haar bed zat, zei ze: ‘Meisje, jij bent de eerste na mijn eigen moeder die me heeft geholpen met wassen.’ Daar zat meer dan tachtig jaar tussen… ‘Ik vond het spannend, maar het was heerlijk… kom je morgen weer?’

Dan was er ook de meneer met een infectie bij zijn ogen. Hij kon niet goed zien, was uit evenwicht en kon zich tijdelijk niet zelfstandig verzorgen. Ook bij hem deed ik een eerste bezoek. Ik zou hem helpen met het verzorgen van zijn ogen en met douchen. Meneer ging akkoord, maar bleef wat zenuwachtig in de gang drentelen. Ondertussen had hij zich uitgekleed, op zijn onderbroek na. Ik vroeg hem wat er aan de hand was. ‘Weet je, ik heb ergens nog een zwembroek liggen… wil je dat ik die aantrek?’ Ik had moeite om een glimlach te verbergen.

‘Als u graag een zwembroek aan heeft, dan zoek ik die voor u op. Maar voor mij hoeft u dat niet te doen.’ Want dat was inderdaad de reden: hij wilde voor mij een zwembroek aantrekken.

Tijdens het douchen (zonder zwembroek) praatten we over zijn leven, over zijn overleden vrouw, over ouder worden.

Dit terwijl mijn vaste wijk Nieuw Den Helder is. Wanneer ik gebeld word en een wijk heeft personele problemen, spring ik bij, geen probleem. Maar het hield wel in dat ik op deze maandag weer een cliënt mis waar ik EVV-er (eerst verantwoordelijk verzorgende ) van ben. Hier wordt te weinig over nagedacht en gecommuniceerd. Want om dit nu met een sms te doen…

Te veel wisselingen
Onze organisatie is op weg om met kleine, vaste teams te werken. Een goed initiatief, je moet ergens beginnen en hier stap voor stap naar toe werken. Iedere wijk een vast team. De praktijk wijst uit dat de teams nog te afwisselend over verschillende wijken in Den Helder werken. Waar ik bij anderen inspring, vallen andere medewerkers weer bij ons in de wijk in. In noodsituaties heb ik hier begrip voor, maar ik denk dat het anders kan. Het stoort mij en mijn collega’s. Het werkt niet prettig en het komt de kwaliteit naar de klant toe ook niet ten goede. Want net zoals ik komen veel collega’s als EVV-er te weinig bij hun cliënten.

De oplossing…?
Zelfsturende teams… Iedere maand met je vaste team collega’s om tafel, om zelf de planning door te nemen en te regelen. Heeft collega A een paar vrije dagen, vult collega B het in etc… En het heeft zoveel voordelen: elke collega kan meepraten, cliënten hebben altijd een bekend gezicht, kun je ziekte en vakantie binnen het team opvangen én beperk je de vele afwisselingen voor medewerker en cliënt. Het geeft regelmaat en rust. Cliënt tevreden én medewerkers tevreden. Toen ik 13 jaar geleden in de thuiszorg begon,werkten wij ook op deze manier.

Over het algemeen zijn de cliënten uiteraard blij dat zij zorg krijgen. Maar het kan zoveel beter. Ik signaleer dit, omdat ik diegene ben die bij de mensen over de vloer komt! Ben benieuwd of jij dit ook zo ervaart en of het herkenbaar is!

Ondertussen komt Mevrouw van Veggel de huiskamer binnen. Ik verwelkom haar en vraag hoe het met haar gaat. Meteen denk ik, oeps, niet de juiste vraag. Als je dit vraagt, antwoordt ze altijd dat het slecht gaat. Dus ik zeg er snel achteraan dat ze er goed uitziet. Helaas. “Nou, dat is mooi niet, ik zie er helemaal niet goed uit”, kaatst het terug. Mevrouw van de Zorg kijkt afwezig in het rond. Tjee, wat gaat het snel met sommige mensen.

Even later vraagt Mevrouw Veggel om haar melk. Mevrouw van de Zorg kijkt onder haar plakje kaas en zegt: “Hier ligt hij niet”. Ik twijfel of ze het echt niet weet of dat het een grapje is. Mevrouw Boot vindt het allemaal maar niks. Ze moppert op Mevrouw van Veggel die steeds naar de bekende weg vraagt en “Mevrouw van de Zorg doet net of ze niks meer weet”! Ik wil het wel uitleggen maar weet ook dat het geen zin heeft. Wat Mevrouw Boot zegt is ZO en niet anders. Ik gooi het over een andere boeg en vertel dat ik naar Spanje ben geweest met vakantie en heerlijk weer heb gehad. “Oh”, vraagt mevrouw Boot, “heb je Sinterklaas ook gezien?” Nee, die heb ik niet gezien. Ze kijkt me bedenkelijk aan en zegt dan ineens: “Hoe kan het zijn dat jij zo bruin wordt en Sinterklaas is kei wit?”
“Ik denk dat hij zich goed insmeert en misschien alleen ‘s avonds buiten komt.”
“Zwarte pieten heb je daar zeker wel zat gezien?”
“Ja, die heb ik toevallig een gezien op de camping, die was ook al op zoek naar Sinterklaas.”

Ik heb een rondje extra gefietst naar huis zodat ik het even kon laten bezinken. Het is weer heerlijk om op je werk te zijn maar wat is het toch een verschrikkelijke ziekte, dementie.

In april klaagden werknemers over de zorg op een afdeling, meldt een woordvoerder van een zorgaanbieder in Den Haag. De organisatie stelde daarop een onafhankelijk onderzoek in en stelde de Inspectie voor de Gezondheidszorg op de hoogte. Het onderzoek, dat uitgevoerd is door een bureau dat  door de zorgaanbieder ingeschakeld is, wees uit dat de klachten inderdaad terecht waren. Vijf medewerkers die betrokken waren bij de misstanden zijn in juni ontslagen. Het gaat hierbij onder andere om de afdelingsmanager, die de zaken niet goed zou hebben gecorrigeerd. Inmiddels is een deels vernieuwd team op de afdeling aan de slag.

En ik?
Ik spreek zelf wel collega’s aan, wanneer ik twijfel aan hun intenties of iets niet begrijp. Maar ook dat wordt me niet altijd in dank afgenomen. En toch blijf ik dit doen, ook al weet ik dat het me soms in de problemen kan brengen. En ik geef toe, dat gaat soms iets te ongenuanceerd. Maar soms twijfel ik ook wel eens of ik überhaupt een melding maak van iets. Van een dusdanig bizarre klacht die de zorgmanager waarschijnlijk echt, echt, echt niet gaat geloven. Echt waar! Ik zou willen antwoorden dat ik zelfs dan uiteraard actie onderneem, maar helaas kan ik dat niet. Want het ‘probleem’ is dan wanneer je eenmaal bekend staat als iemand die anderen aanspreekt, dat je dan misschien niet meer serieus genomen wordt. Al heb je gelijk.

En jij?
Dus mijn vraag is eigenlijk, wat doet de rest van Nederland in zo’n geval?

Zorginstellingen sluiten steeds vaker hun keuken en betrekken maaltijden uit centrale keukens die ergens ver weg zijn gevestigd. Deze keukens leveren de maaltijden met vrachtwagens aan op de betreffende locatie. Daar worden ze vervolgens ‘geregenereerd’ (lees: opgewarmd) en kunnen medewerkers het eten serveren. Van lekkere spruitjeslucht of een ouderwetse geur van gehaktballen is in huis helaas geen sprake meer. Waar is die goeie ouwe tijd gebleven dat eten nog een feest was?

Eten is emotie; beleving is dus van groot belang. Zeker voor ouderen in verzorgingshuizen, die van maaltijd naar maaltijd leven. Het eten moet gewoon goed zijn! Medewerkers zijn het daarmee roerend eens. Desondanks vindt in veel zorginstellingen massaproductie plaats om kosten te drukken. De ZZP-bekostiging voor facilitaire diensten is beperkt. Voor een bedrag van ruim € 30 moeten de instellingen drie maaltijden, koffie/thee en tussendoortjes aanbieden. Uit datzelfde bedrag dienen ze het faciliterend personeel te betalen, zoals receptie, schoonmaak en technische dienst. Dat is absoluut geen vetpot.

Wordt het geen tijd om lekker burgerlijk ongehoorzaam te worden? Om kleinschalig koken in te voeren? Niet meer drie weken van tevoren bestellen, maar gewoon per dag beslissen wat je samen wilt eten. Het zou toch mooi zijn als we koken in zorgcentra in ere kunnen herstellen. Doet u mee?

Vorige week schreef ik al over betrokkenheid bij je werk. Een veelgehoorde klacht van managers is dat medewerkers te weinig betrokken zijn bij het werk. En dat is rampzalig voor organisaties en bewoners. Aan de andere kant zijn er ook medewerkers die juist te véél hart voor de zaak hebben.

Teveel betrokkenheid kan in mijn ogen op de lange termijn weleens heel slecht zijn voor de medewerker, en dus ook voor de organisatie….

Huh?
Ja, hoewel betrokken medewerkers een droom zijn voor mij, zit er ook een risico in. Zijn het niet juist die medewerkers die in de problemen komen, het eerst afbranden? Mensen die misschien wel tien keer hun hoofd hebben gestoten bij het samenwerken in teams waar men niet doorheen kwam? Die zich niet gewaardeerd of gehoord voelen door hun collega’s of leidinggevende?

Hier lijkt te gelden: je moet alles wel in de juiste proporties blijven zien. Anders kan grote betrokkenheid weleens veranderen in ongevoeligheid en passiviteit.

Uit eigen ervaring
Ik ben ook erg betrokken bij de bewoners en medewerkers. Soms vind ik het daardoor moeilijk om de juiste keuzes te maken. Stop ik mijn energie in het schrijven van beleidsstukken en financiële zaken of maak ik een praatje met een bewoner en neem ik deel aan een teamoverleg?

Wat vind jij hiervan? Kan iemand té betrokken zijn? Of herken je je in mijn verhaal? Dat je het ook lastig vindt om keuzes maken? Ik wil het echt graag weten.

Ik werd even bijgepraat door een collega, maar moest ook snel de wijk in. Er is ziekte in het team, dus iedereen moet even een stapje harder lopen en fietsen. Direct maar volle bak; een betere manier om te zien of alles weer werkt is er niet.

Cliënt 1: Mevrouw wordt vandaag opgenomen in het ziekenhuis voor een geplande operatie. Spannend voor haar. De tas staat klaar en ik wens haar sterkte.

Cliënt 2: Mevrouw vertelt mij tien dagen geleden beroofd te zijn in haar eigen huis. Je kent dat wel: mensen die zich voordoen als iemand van de PTT (!). Mevrouw is nog steeds van slag. Gelukkig hebben wij een sleutel van haar appartement, dus bij ons hoeft ze niet bang te zijn.

Cliënt 3: Mevrouw doet de deur open en begint direct te schreeuwen. Ze is woedend over de afgelopen paar weken. Mevrouw heeft veel invallers gehad en is het helemaal zat. Ik ben een bekend gezicht, nu kan ze eindelijk haar woede uiten.

Cliënt 4: Meneer doet de deur open met tranen in zijn ogen. Zijn vrouw is drie dagen geleden overleden. Mevrouw was ziek, maar het kwam toch nog heel onverwacht. Hij vertelt zijn verhaal en haalt herinneringen op. Pas negentig minuten later sta ik weer buiten.

Cliënt 5: Meneer en zijn vrouw staan voor de deur. Ze zijn blij: ‘Oh… het is Froukje!’ Ze trekken me zowat over de drempel heen.

Spanning, verontwaardiging, woede, verdriet en opluchting: allemaal emoties op mijn eerste werkdag na de vakantie. I am back in town!

Deel 1: Au!
Kort na het vieren van mijn derde verjaardag vraagt mijn zusje, zelf net twee geworden, of ik naast haar kom zitten. Natuurlijk, gezellig! Een half uur later lig ik op de intensive care van het Reinier de Graaf-ziekenhuis in Delft: derdegraadsverbrandingen op mijn rug. Dat kwam zo. Mijn zusje zat op de openstaande deur van een afwasmachine. Op die afwasmachine stond een gasstel waarop water stond te koken. Doordat ik naast haar ging zitten, helde de afwasmachine langzaam maar zeker over en gleed de ketel kokend water soepeltjes richting mijn ruggetje. Aaah zielig! Best wel ja. Mijn ziekenhuisbezoek duurde drie weken. Drie weken zonder ouders, broertje en zusje, en wat ik me goed herinner: iedere dag een prik… Ik keek daar niet naar uit, mag ik wel zeggen. Ter compensatie van geleden leed mocht ik álle briefkaarten (en dat waren er heel veel) die ik kreeg aan de muur van het ziekenhuis hangen. Die kaarten, tezamen met de viewmaster van Afrikaanse beesten en iets met cowboys en paarden die ik van mijn ouders kreeg, sleepten mij door die lijdensweg heen. En natuurlijk de aandacht van het verplegend personeel, zoals dat officieel zo mooi heet. De specialisten hadden hun werk de eerste dag gedaan (transplantatie en andere ingewikkelde dingen). Daarna was ik overgeleverd aan de mensen die het grondwerk in het ziekenhuis verrichten. Dat deden ze zeer grondig.

Deel 2: Bewondering
Eerder dit jaar overleed mijn schoonmoeder. Zij sleet haar laatste maanden in een woonzorgcentrum Noorderkroon in Den Bosch. Ze werd daar vol liefde verzorgd, zoals ook de andere bewoners. Ik vond dat opvallend, omdat sommigen van hen niet verder kwamen dan bijvoorbeeld: “Kijk uit! Nee, hij komt eraan. Ik ga niet mee, nee nee!”. En dat 166 keer per dag. Om dan geduldig te blijven en elke keer opnieuw te doen alsof je niet weet wat iemand gaat zeggen, is bewonderenswaardig. Tenminste, dat vind ik als redelijk tot zeer ongeduldig mens. Ik zou het niet kunnen, denk ik, en na de derde keer diegene toebijten: “Ja, hij komt eraan en dat wil je niet nee. Nog iets zinnigs te melden?”.

Deel 3: Armen, afgerukt
Een jaar of tien eerder, in de periode dat mijn zoontje net begon te kruipen en vrij snel daarna lopen, herinner ik me dat ik vrij nare, specifieke fantasieën kreeg over verdrinkingen en afgerukte armpjes vanwege langszoevende auto’s. Ik leerde mezelf deze kwelling snel af, lette in plaats daarvan extra goed op en programmeerde het nummer van het dichtstbijzijnde ziekenhuis in mijn telefoon. Het idee dat er binnen een kwartier hulptroepen zouden aanrukken om mijn zoon te helpen als er iets ernstig misging, was voor mij een grote geruststelling.

Epiloog
De grondtroepen in de zorg verdienen in mijn ogen te weinig. Ze hebben een verantwoordelijke functie, werken keihard en doen psychisch zwaar werk, altijd onder druk van de (publieke) opinie van Jan en alleman. Ze verdienen soms nét genoeg om hun gezin te onderhouden en af en toe met vakantie te gaan. Dit geldt overigens ook voor politieagenten en docenten. Wat mij betreft, gaat er een klein percentage van de omzetten op de effectenbeurs en in het bankwezen naar deze drie beroepsgroepen. Mensen die geld verdienen met geld verdienen (dus eigenlijk met niets), hebben dan maar ietsje minder te besteden. Ik kan me niet voorstellen dat dit hun leven veel ongelukkiger zou maken. Dus.

acteur / zanger

34 jaar

Anthonie Kamerling begon zijn acteurscarrière in de soapserie Goede Tijden Slechte Tijden. Daarna speelde hij in diverse speelfilms en TV-series en maakte enkele platen.

Hiermee bedoel ik het apparaat waarop ik registreer,
heel vreemd, maar op de vaste plek lag ie niet meer!

O ja, om met een écht gevoel van rust de vakantie in te gaan,
had ik hem op zolder in de kast gedaan!

Eerst maar weer eens opladen dat apparaat,
want de kans is groot dat ie morgen gaat.

Zelf ben ik weer lekker fris en opgeladen om te werken,
ik begin dat aan mijn onrust weer te merken.

Scholen, sportverenigingen, alles gaat weer van start,
dit is een goed teken: de vakantie hebben we weer gehad.

Voor onze cliënten is het ook weer een goed teken,
het was toch wat chaotischer de afgelopen weken.

Op naar het ritme, de zorg en de cliënten,
met alle moeilijke, trieste, maar ook zeker MOOIE momenten!!

Wat heb ik eigenlijk een leuke baan,
en wat ben ik blij om met deze mooie campagne verder te mogen gaan!

Vanaf volgende week weer een meer inhoudelijke bijdrage van mij,
ik zou zeggen: reageer er vooral op en volg mij!!

Wat ik vooral merk, is dat ik moe wakker word, moe ga werken en moe thuiskom. Waarschijnlijk omdat ik al jaren geen echte vakantie neem. Wel eens een paar dagen, maar nooit weken achter elkaar. En zeker geen drie.

“Ga je nog op reis?” vraagt een bewoner. “Nee,” zeg ik, “misschien dat ik op het laatste moment iets boek. Maar het plan is om gewoon eens op mijn kont te gaan zitten en helemaal niks te doen.” De bewoner komt tot de conclusie dat ik me dat wel voor kan nemen, maar dat dit me toch niet lukt. Ik ben bang dat dit klopt, maar ik ga het lekker toch proberen. In de weken waarin ik vrij ben, organiseert Frankeland elke woensdag een sportavond voor het personeel. Ik heb me opgegeven, dus ik zal gaan. Maar dan is het wel mijn grote uitdaging, om dan wel naar de les te gaan, maar niet naar de afdeling.

Daarom zorg ik er dus voor dat ik al mijn taken af heb, voor ik drie weken niks ga doen. Ik ben benieuwd…

Dries Roelvink verkreeg medio augustus zijn eerste nummer 1-notering ooit met ‘Alleen voor jou’. Een beter moment voor zijn optreden had ActiZ dus niet kunnen regelen.

Op maandag 16 augustus swingen in restaurant La Galleria aan de Strandweg in Scheveningen vijftig bewoners en vrijwilligers van Bosch en Duin, een zorginstelling in Den Haag, hun rolstoel uit. Het campagneteam van ‘Mijn tijd voor de zorg’ organiseert dit uitje voor de bewoners die samen met hun begeleiders het rolstoelbrevet van het Rode Kruis konden halen. Een geweldig spektakel, temeer omdat restaurant La Galleria trakteert op koffie met appelgebak. En de in Amsterdam geboren volkszanger Dries Roelvink treedt belangeloos op met mooie meezingers. De mensen genieten.

Eén bewoner is zelfs zó ontroerd, dat hij voortdurend moet huilen. Ik snap niet waarom. De activiteitenbegeleider vertelt mij dat hij de laatste tijd wel vaker geëmotioneerd is. Hij is erg dankbaar dat hij dit allemaal mag meemaken. Dat raakt mij.

“Toch is het triest”, zeg ik tegen Marieke van het campagneteam. “Ik vind het jammer dat mensen die in een rolstoel zitten zo weinig buiten komen.” Daarvoor is één-op-één begeleiding nodig en dat maakt zo’n uitje erg kostbaar. Vrijwilligers en mantelzorgers zijn dus onmisbaar.

Het is mooi dat er gratis concertkaarten komen en dat ondernemers de sponsoring voor hun rekening nemen, maar het gaat om menskracht. Om daadwerkelijke begeleiding. Het zijn de kleine dingen die het doen. Ik ben blij dat ik hieraan mijn steentje heb mogen bijdragen.

Op 13 augustus 2010 was het honderd jaar geleden dat Florence Nightingale overleed, de grondlegster van het verpleegkundig beroep. Zij stond bekend vanwege haar enorme inzet voor zieken en gewonden. Ze handelde vanuit de roeping: “I heard the voice of God”.

Werken in de zorg wordt al lang niet meer gezien als roeping, maar als een vak; met vakbonden, brancheorganisaties en Cao’s. Bij een roeping zit je niet in over de beloning, voorwaarden of de mate waarin je serieus genomen wordt. Je bent ook niet bezig met professionalisering of uitbreiding van je vak.

Maar waarom kiest men anno 2010 voor de zorg? Ik vroeg het enkele mensen:
- Ik wil graag met mensen werken;
- Na mijn stage in een verpleeghuis vond ik het werken met ouderen erg leuk;
- Ik wil me verdiepen in het verplegen en verzorgen van mensen;
- Ik wil later hoofd van een afdeling worden;
- Ik wil werken in een team met betrokken collega’s.

Betrokkenheid
Ik hoor betrokkenheid in die antwoorden, de idealen, waarmee Florence Nightingale ooit begonnen is. Helpt betrokkenheid bij je werk om de bewoners goede zorg te geven? Of kun je ook goede zorg leveren zonder betrokken te zijn?

Ik denk dat betrokkenheid de basis is. Hierdoor kun je echt contact maken. Soms zie ik mensen, die door reorganisaties, bezuinigingen of fusies hun betrokkenheid kwijtraken. Het lijkt of zij hun idealen verloren zijn; het extra uurtje werken omdat er een collega minder is, er echt zijn voor de bewoners, geduld opbrengen voor een bewoner nadat deze al 5 x gebeld heeft. Het zit er dan niet meer in.

Wat doe jij als je dit bij jezelf opmerkt? Ga je stug door of zorg je dat er tijd is voor bezinning? Praat je dan met anderen over waarden en ervaringen in je werk? Dát helpt namelijk mee de zin in het werk weer terug te krijgen.

‘Een gat in zijn hart’… En daar moet een medicijn in gespoten worden? Ik weet niet direct wat vetramil is. Maar dat doet er eerst niet toe. Ik denk: ik ga ECHT NIET iemand een medicijn in zijn hart spuiten! Nog nooit gedaan en volgens mij ook onmogelijk! Er bestaat geen protocol voor.

Meneer is al thuis, zegt de zorgaanvraag. De zorg moet morgen opgestart worden. Zou het een vergissing zijn?
Ik ga op onderzoek uit. Bij de bron. Ik bel meneer op. Ik zeg hem dat ik een aanvraag heb liggen van hem en dat hij vraagt om dagelijkse hulp.

‘Kunt u mij uitleggen waar u hulp bij nodig heeft?’
‘Ik kan er zelf niet bij.’
‘Waar kunt u niet bij?’
‘Bij mijn hak.’
…

Ik begin te lachen en vertel hem het verhaal. Hij lacht met me mee.

‘Erg vervelend voor u dat u een wond heeft, maar daar kunnen we u prima bij helpen.
Ik ben zo blij dat u geen gat in uw hart heeft!’
‘Nou zeg, ik ook!’

Vervolgens bel ik diegene op kantoor die de zorgaanvraag aangenomen heeft en vertel haar welke schrik ze mij heeft bezorgd. Ook daar wordt hartelijk gelachen. Het is heerlijk om deze dag lachend af te sluiten.

Ik zie ze veel om me heen, mantelzorgers. Vrijwilligers die met cliënten meegaan naar een ziekenhuisbezoek. Of kinderen, die zorgen voor de maaltijden voor hun ouders. Kinderen die de boodschappen doen, de administratie doen, de financiën regelen. En dit is al veel werk, maar ik ken ook mantelzorgers die nóg intensiever bezig zijn met de zorg van een ander.

Mensen die een zieke partner, een dementerende ouder of hun gehandicapte kind verzorgen. Vaak werken zij hier ook nog bij en is het een belastende taak die daar bovenop komt. Soms tot overbelasting aan toe! Gerda schreef er onlangs nog een blog over. Wij in de zorg komen ze veel tegen. En we zien ook dat mensen het er zwaar mee hebben.

Maar er is hulp mogelijk, er zijn ondersteunende regelingen en diensten. Alleen weet men dit vaak niet. Want je moet het ook maar net weten. En je moet de tijd hebben om het uit te zoeken. En die is er vaak niet. En eerlijk is eerlijk, dat is soms een doolhof.

De gemeente Den Helder, waar ik woon en werk, gaat mantelzorgers ondersteunen. Zij is samen met mantelzorgorganisaties op zoek naar mensen die ‘zorgen voor’ combineren met hun baan. Ze willen weten waar de behoefte ligt om ze te kunnen helpen met hun zorgtaken.

Ik ben blij met dit positieve signaal van mijn gemeente en zal de mantelzorgers in mijn omgeving hierop attent maken. Want naast het verzorgen van mijn cliënten vind ik dat de ik de mantelzorgers ook een beetje in de gaten moet houden. Denk aan u zelf, schakel hulp in. De zorg voor de ander hoeft er niet minder door te worden.

Ben ik iemand?
Ben ik niemand?

Wie ben ik,
of wat ben ik?

Twee minuten
sta ik zo te kijken
wil ik wel
op iemand lijken
met drieënzeventig jaren
rimpelig
en witte haren.

Dan zie ik dat ik glimlach
want ach,
ik ben helemaal
geen vrouw van stand
maar wel degelijk
iemand.

Mezelf.

Nou, dit is leuk zeg! Ouderen van verzorgingshuis Transwijk konden een wens doen en zagen deze in vervulling gaan. Zo komt het dat een aantal ouderen mochten kamperen op een meubelboulevard.

We doen al veel leuke dingen
In Frankeland doen we veel voor onze mensen, maar kamperen? Dàt hebben we nog niet gedaan. Wel zijn er bewonersvakanties. Met een klein groepje bewoners gaan we naar een vakantiehuisje, van alle gemakken voorzien en zo hebben ook onze ouderen een vakantie. Frankeland heeft zelfs een huis in Spanje en een vakantiehuisje in Rockanje. EN dan zijn er nog de uitstapjes. Zo bezoeken we met regelmaat Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, Keukenhof, we bezoeken kerstmartkten, gaan naar het strand en zo kan ik nog wel even doorgaan.

Maar wat kunnen we nog meer doen?
Wat ik me afvraag is wat we nog meer kunnen doen? Misschien activiteiten op de afdeling. Eigenlijk wil ik vragen of u hier een idee over heeft. We hebben feestweken met een thema. Zo hebben we seizoenen als thema gehad, we hebben oude ambachten gehad. Maar wat doen andere huizen? Kamperen is natuurlijk te gek, maar waarschijnlijk niet haalbaar. Wat doen huizen in uw buurt voor ouderen? En wat kunnen wij nog leren van andere huizen?

Laat het me weten!
Ik ben erg benieuwd naar uw idee en wie weet voeren wij het op de afdeling uit. Dan zal ik er een verslag over schrijven, met foto’s.

Ik vertelde vorige week dat indianen in grote familiecommunes wonen met alle generaties bij elkaar. Alle gezinsleden hebben een taak en ze zorgen er samen voor dat ze lekker met elkaar kunnen leven.

“Maar wat als iemand ziek wordt?”, vraag ik.
“Dan bepaalt de medicijnman wat er moet gebeuren”, zegt Nootje.
“En als iemand komt te overlijden?”
“Nou dan wordt hij hier begraven. Behalve sjamanen, die niet!”
“Ooh, en waarom niet dan?”
“De indianen vervoeren sjamanen in de terminale fase rivieropwaarts naar een plek, ver weg van het dorp. Vanwege hun bovennatuurlijke krachten mogen sjamanen niet in het dorp overlijden. Dat brengt onheil en dan zou iedereen moeten verhuizen. Ergens ver weg hangen de indianen een hangmat in het bos. Vervolgens laten ze de sjamaan daarin achter. Dagelijks brengt iemand eten en drinken naar hem toe. Tot de dag dat hij er niet meer is.”
“Hoezo, er niet meer is?”, vraagt mijn man Radjin.
“Nou, sjamanen verdwijnen gewoon en hun geest leeft verder in het bos”, zegt Nootje.

Ik snap er niets van. Er moet toch ergens een lichaam zijn? Ik merk dat ik moeite heb dit verhaal een plek te geven op mijn ‘harde schijf’. Zou het echt waar zijn?

We hebben toch al de ‘normen verantwoorde zorg’ ingevoerd, waar participatie en mentaal welbevinden een onderdeel van zijn? Met als doel: ‘echte aandacht voor de hele mens en het verminderen van de bureaucratie van vele protocollen.’ Sinds de invoering van de vier domeinen in het zorgleefplan zou voor eventueel pestgedrag dus al automatisch aandacht moeten zijn!

Als een nieuwe bewoner komt wonen, wordt er over allerlei zaken gesproken met hem of haar: Hoe zag een normale dag eruit voor uw verhuizing? Met welke mensen ging u graag of minder graag om? Zijn er gebeurtenissen die een grote invloed op uw leven hebben gehad? Welke behoefte heeft u aan omgang met anderen en kent u al mensen die hier wonen?

In de dagelijkse gang van zaken is hier natuurlijk ook aandacht voor, maar ook tijdens officiële voortgangsgesprekken die verzorgenden hebben met bewoners. Vanuit het management hebben we het onderwerp hoog op de agenda staan: maandelijks heb ik koffiebijeenkomsten met alle bewoners en dit onderwerp komt tijdens deze bijeenkomsten minimaal twee keer per jaar officieel terug.

Ik ben ervan overtuigd dat als iedereen aandacht voor de vier domeinen heeft en hiermee werkt in de dagelijkse zorg, er niet steeds weer nieuwe protocollen hoeven te komen. Die maken het werk juist onoverzichtelijk. Het is namelijk te veel om allemaal onder de aandacht te houden!

Werk jij al met de vier domeinen en vind jij een extra protocol wel noodzakelijk? Laat het me weten!

De maanden juli en augustus zijn altijd extra druk. Zelf ben ik op dit moment, de laatste drie weken van de schoolvakantie, lekker vrij. Dan heb ik vóór die tijd de extra drukte gehad en val ik na mijn vakantie weer in het normale ritme. Maar de weken voor mijn vakantie waren druk, heel druk. Ik ben dan ook blij dat ik nu lekker vakantie heb. Dubbele diensten, veel verschillende cliëntbezoeken en daardoor is de routine toch ver te zoeken. Dat vreet energie.

Maar niet alleen voor ons, verzorgenden, is de vakantie een rare, hectische periode; voor de cliënten is dit zelfs vervelend. Veel van hun vaste medewerkers gaan met vakantie en zij krijgen hierdoor wat meer wisselingen dan doorgaans het geval is. Toch zeurt men niet en merk je dat er begrip voor is. En dat geeft ook weer een goed gevoel. Als team vind ik het altijd weer een hele prestatie, als we weer door deze periode zijn heen gekomen. Het moet toch doordraaien, en dat doet het! We zijn ten slotte al over de helft.

Zelf ben ik op dit moment in Portugal. Heerlijk! Even alleen met mijn gezin, geen werk… Hoewel? Ik ben heel benieuwd hoe met name de thuiszorg hier geregeld is. Is er wel thuiszorg in dit land? Vakantie of niet, dit gaan we onderzoeken en ik kom er zeker op terug!

Ik wil graag dingen van haar overnemen, maar als ze dat in de gaten heeft, gaat ze meteen over tot het volgende ‘dat ze niet meer kan’. Vooral de ochtenden zijn daardoor zwaar. Op gang komen. Het ritme van de dag pakken. Ik merk dat ze wat later op de dag veel beter te benaderen is. Dan heeft ze wat meer rust en kun je haar aanraken zonder dat ze je meteen vastpakt en niet meer loslaat.

Ze vertelt me dat ze het zo fijn vindt als ik tijd voor haar neem. Als we samen over vroeger kunnen praten. Ik ben blij dat ik die tijd af en toe kan bieden. Ook voor mijn eigen gevoel en beeld van haar. Zien dat ze niet alleen lastig is, maar ook fijne momenten beleeft. Voor veel collega’s in de zorg is het een stuk moeilijker om die tijd te nemen. Als er iets even niet lukt, roept er weer een ander die hulp nodig heeft. Ik hoop dat er ruimte blijft als ons nieuwe kabinet straks de volgende bezuinigingen gaat afkondigen. Je kunt niet alles functioneel bekijken. Ieder mens heeft zijn ritme en dingen werken nu eenmaal beter als je rekening kunt houden met het ritme van de ander. Je moet de juiste momenten kunnen benutten, dat is voor iedereen prettiger.

 ”Kijk uit hoor, ze bijt Matthijs steeds in z’n oren. En jij hebt ook oorbellen, straks hangt ze daar in.”

Sonja vliegt naar m’n schouder. Ze hangt niet direct in mijn oren, maar kijkt me eigenwijs aan. En vervolgens begint ze keihard in m’n oor te tetteren. Ze vliegt door de kamer, zit op de tv, op het bed, in het raamkozijn en weer op mijn schouder. Ze heeft mijn oren met rust gelaten, maar zit in m’n haar. En wat ik ook probeer, ze blijft daar. In m’n nek, onder m’n haar. Soms trekt ze er even aan.

Mevrouw V en ik hebben de slappe lach. Sonja ging direct haar kooi in toen ik het vroeg, maar we hebben haar er nog even uit gelaten omdat ze zo goed luisterde. Maar helaas luistert ze dus niet meer en ik krijg haar niet uit m’n nek! Uiteindelijk ben ik het zat en ik doe alsof ik de kamer verlaat. Sonja vliegt uit mijn haar, naar de tv en terwijl ik naar haar kooi loop, vliegt ze weer naar mijn schouder. Ze tettert nog wat in m’n oor en gaat zo haar kooi in.

“Kun je haar gelijk meenemen naar de gezamelijke huiskamer?”, vraagt mevrouw V. Ik loop met de kooi de huiskamer in, waar Sonja haar vaste plek heeft en ik zet de kooi neer. “Oh, wat leuk is dat hè”, vinden de bewoners in de huiskamer. “Kan ze er ook uit?”, vraagt een meneer. “Nee hoor” zeg ik, “Matthijs is op vakantie”. Begripvol knikken de bewoners. “Ja, dat is jammer, dan maar als hij terug is” vinden ze. En dat vind ik nou ook.

“Mag ik vragen hoe oud u bent?” De indiaanse vrouw kijkt me onbegrijpend aan en mompelt wat. “Dat weet ze niet”, zegt onze gids Nootje. “Registratie van deze volksstammen in het bevolkingsregister vond vroeger nooit plaats.”

Samen met mijn man Radjin ben ik in het dorpje Palumeu aan de Tapanahony-rivier, diep in het binnenland van Suriname. Vanuit Paramaribo was het een uurtje vliegen met een klein toestel van Gum Air. Ongeveer driehonderd mensen wonen hier. Het lijkt of de tijd heeft stilgestaan. De rust die dit dorpje uitstraalt, staat bijna haaks op de wereld waar ik uitkom.

Op de basisschool leerde ik dat Indianen niet oud worden. Ze hebben een slecht functionerend immuunsysteem, waardoor een kleine infectie hen al fataal kan zijn. Dat zou betekenen dat ouderenzorg niet nodig is. Ik ben heel benieuwd of ik tijdens mijn wandeling ouderen tegenkom.

Families leven in Palumeu in primitieve woningen bij elkaar. Een commune van mensen van verschillende leeftijden. Kinderen, volwassenen en ja… we treffen gelukkig ook ouderen aan. Maar niemand kent de eigen leeftijd. Het duurt even voordat ik doorheb dat het begrip ‘leeftijd’ onbekend is. Leeftijd staat hier voor ervaring en wijsheid. Hoe meer levenservaring, hoe meer respect je verdient. Ieder lid van de familie heeft een functie in de commune. Zo hebben ouderen kennis van natuurkruiden en de geestenwereld. Ze passen deze kennis toe als dat nodig is. Ook het begrip ‘zorg’ kennen de dorpelingen niet. Iedereen zorgt voor iedereen.

Een mooie gedachte, maar hoe zit het dan met de terminale fase? Bent u benieuwd? Lees dan mijn blog van volgende week.

Ondanks de mediastilte wordt er nog regelmatig over de formatie gesproken. Bewoners en medewerkers uit mijn wooncentrum komen regelmatig terug op mijn optreden bij Max en het debat met Fleur Agema van de PVV.

‘Nu komen ze tóch nog in de regering; Wilders heeft het slim aangepakt; wel de lusten en niet de lasten’, zijn opmerkingen die ik vaak hoor.

Maar hoe?
Ik ben vooral benieuwd hoe Wilders het gaat doen. Ik behoor niet tot de anderhalf miljoen mensen die op hem gestemd hebben. Aan de andere kant vind ik het prima dat hij gaat meepraten. Hoe houdt hij zijn beloften in stand wanneer er 18 miljard bezuinigd moet worden? Zijn partij staat voor een betere zorg, kent u zijn verkiezingsprogramma nog? Zij willen geen stelselwijzigingen meer, zij maken geld vrij voor de zorg, 10.000 extra handen aan het bed, bewoners krijgen meer rechten, kleinschaligheid in de zorg.

En ik?
Ik wil graag overal het positieve van blijven inzien. Maar toch maak ik me zorgen. Zorgen over hoe het verder moet in de zorg. Zorgen over de keuzes die gemaakt moeten worden over de AWBZ, over de werkdruk in de zorg en over het feit dat er zo veel mensen weglopen uit de zorg.

Hoe mooi zou het zijn wanneer regeringsleiders de mensen uit de dagelijkse praktijk zouden betrekken bij hun plannen? Dat zijn de mensen die redeneren veelal met enorme passie, betrokkenheid en ervaring. Nog mooier zou het zijn om met hen een vertaalslag te maken naar het verbeteren van de zorg door acties of beleid uit te zetten. Ik wil wel…

Sinds 1983 verschijnen Loesje-affiches met kritische en/of humoristische teksten. Het recente Loesje-boekje “Zorgen moet je doen, niet maken” bevat posters, gedichten en ideeën over hoe de zorg beter kan.

Met minder mankracht de zorg zo goed mogelijk blijven geven: dat is onze uitdaging in de zomer. En dat betekent elke dag weer kritisch kijken naar de planning. Welk niveau is er nodig voor deze cliënt? Wie heeft ruimte op zijn of haar route? Voldoen we aan de wensen van de cliënt?
Zorgvragers bereid ik alvast voor door te zeggen dat we met z’n allen moeten proberen deze vakantie door te komen. Dat het ons niet altijd lukt hen op de gewenste tijdstippen te helpen. Dat er invallers zijn, die (dat moet gezegd worden) hun werk met enthousiasme en betrokkenheid doen.

Mjjn hoofd en mijn bureau zijn vol aan het eind van de middag. Mijn gedachten dwalen even af… Ik ‘moet’ zelf ook nog op vakantie. Collega’s zeggen wat ik ook denk: ‘ik moet op vakantie, maar als ik kijk naar het werk wat er ligt, kan ik helemaal niet weg.’
Nu is niemand onmisbaar, ik ook niet. Maar mij bekruipt datzelfde gevoel. Cliënten die veel van je zorg nodig hebben en die je intensief begeleid, moeten het een paar weken zonder je doen. Misschien sterven ze juist in de periode dat je weg bent. Dan heb je ze begeleid in de laatste fase van hun leven en doen ze het laatste stukje zonder je. Natuurlijk, het gaat niet om mij, maar je begrijpt vast wat ik bedoel.

Om het straks even helemaal van me af te zetten… daar kijk ik naar uit. Soms denk ik: hoe gevaarlijk is het ook, zo betrokken als je kunt raken. Ik ben geen familie, maar zorgverlener. Maar in de zorg raakt het je vaak zo… het gaat tenslotte om leven, waar ikzelf ook deel van uit maak. Verdriet, blijdschap, boosheid, verrukking, onmacht. Allemaal emoties die herkenning geven, omdat ik ze ook heb. Omdat ik mens ben.

Als mens ga ik straks op vakantie en zal ik heus zo nu en dan in mijn gedachten een voordeur open zien gaan en mezelf naar binnen zien stappen. Even kijken hoe het gaat. En dan, als ik weer terug ben, zal ik merken dat de wereld niet heeft stilgestaan en mijn collega’s niet stilgezeten. Dan is alles gewoon doorgegaan.

Afgelopen week is haar situatie in een keer veranderd; mevrouw ging snel achteruit en dat was ook duidelijk zichtbaar. Praten kon ze niet meer en iedere beweging deed pijn. Ineens kwamen de emoties los bij meneer. Hij realiseerde zich op dat moment echt dat het einde voor zijn vrouw in zicht kwam. Logischerwijs had hij het er moeilijk mee. Met alle gevolgen van dien.

Hij sliep niet meer, hun dochters werden ingeseind en zij waren sindsdien om toerbeurt bij hun ouders aanwezig. De weekendarts werd gebeld en bevestigde de verslechtering. Hij gaf aan dat er niet meer in weken, maar in dagen gedacht moest worden.

Dit soort situaties vragen om extra zorg. Door snel te schakelen kan dat ook. Met een collega heb ik die zorg op me genomen. De volgende avond kwamen we samen mevrouw verzorgen. Maar dat hoefde niet meer; ze was net overleden. In het bijzijn van haar gezin; haar man en twee dochters.

Zij vielen ons in de armen… dit om hun verdriet met ons te delen. Maar ook uit dankbaarheid; ze zijn dankbaar voor de goede zorgen en voor het feit dat ze als gezin afscheid hebben kunnen nemen van hun moeder en vrouw.

Ik zet koffie en pak de tafellakens. Terwijl ik naar de tafels loop hoor ik een Engelse Wals. Een goed moment om een dansje in te zetten. Mevrouw Boot tovert een glimlach op haar gezicht en gaat staan. Ze heeft vroeger veel gedanst zegt ze en ze vind het heerlijk. Ik zet het geluid wat harder en vraag haar ten dans. Nu ben ik niet zo bedreven in het walsen, dus dat is lachen. Mijn collega dekt ondertussen de tafel op de maat van de muziek.

Mevrouw Gruts komt binnen en begint prompt te lachen. “Oh, wat heb ik dat veel gedaan. In de tent. Eerst werken en dan dansen. Waar is de tijd gebleven.” Al snel zit bijna iedereen aan tafel en genieten we van de muziek. Ik schakel over naar wat Oud-Hollandse deuntjes. Terwijl ik Mevrouw Opgeruimd haar bordje brintapap met suiker geef, zing ik zachtjes mee met de muziek. Mevrouw Boot stoot me aan en zegt “Als ik nu op mijn kamer zou zitten dan zong ik mee.” Ik: “Dat komt dan goed uit want hier zingen we ook, alleen in mijn eentje durf ik het niet zo goed.” Dan gaat het hek van de dam: we zingen het ene lied na het andere mee. Zelfs Mevrouw Best – die erg in zichzelf is gekeerd – zingt stukjes mee. Het gevolg is dat we om half elf de ontbijttafel nog moeten afruimen en al weer aan de koffie toe zijn. En het was nog wel mijn bedoeling om cake te bakken.

Na het ontbijt gaan we lekker buiten zitten en deze en gene zingen nog een mopje. Mevrouw van de Zorg zit te genieten maar praat weinig. Ik vraag haar waarom ze zo stil is. “Nou”, zegt ze: “als jullie gesprekken worsten waren, dan aten we nooit ham!” Ik schiet in de lach: een mooie nieuwe wijsheid van mevrouw. Het was een heerlijke ochtend.

 Zelfs heb ik wel darmproblemen, maar mijn fobie heb ik al langer. Van kinds af aan al. Maar ik dacht dat ik de enige was… Totdat ik het op internet opzocht en er achter kwam dat ik dus echt niet de enige ben. “Het is wereldwijd de zevende meest voorkomende fobie. Minstens 115.000 Nederlanders en Belgen lijden eraan, aldus Wikipedia.

In de zorg…
Maar het is bepaald niet handig wanneer je in de zorg werkt, zoals ik. Hoe vaak komt het niet voor dat mensen moeten overgeven? Gelukkig weten mijn collega’s er van en willen ze me ontzien wanneer iemand moet braken. Ik heb aangeboden om in ruil, taken over te nemen die zij moeilijk, lastig of vervelend vinden. Eerlijke ruil… je moet wat, toch?

 Er is hulp
Voor mensen zoals ik bestaat de Stichting Emetofobie. Op hun site staat informatie je kunt er zoeken naar hulp en lotgenoten. Voor mensen die nog niet weten wat emetofobie inhoudt, citeer ik nog een stukje van hun  site,

“Door hun angst vermijden mensen met een overgeeffobie diverse situaties, waarin ze zelf zouden kunnen overgeven en niet op tijd weg kunnen. Ook de nabijheid van mensen die wellicht gaan overgeven en factoren die misselijkheid kunnen veroorzaken, zoals bepaald voedsel en drank, worden vermeden. Als ze de confrontatie wel aangaan, hebben zij vaak last van angst en/of paniekaanvallen. De misselijkheid bij angst zorgt ervoor dat mensen met een overgeeffobie in een vicieuze cirkel terechtkomen. Ze worden misselijk van de angst, en daarna angstig van de misselijkheid.”

Zo, nu weet je iets meer over mij en mijn fobie…

Terwijl de wereld gespannen toekijkt hoe het zal aflopen met de politiek, wandel ik over het terrein van een zorghotel in aanbouw in Suriname. “Schat, neem je veel foto’s’’, vraag ik aan mijn man Radjin. We zijn op vakantie in ons moederland en genieten van natuur, cultuur en vooral van de warme vriendelijkheid van de mensen.

Maar… ik kan het niet laten. We moeten ook op bezoek bij voorzieningen voor ouderen om een beeld te krijgen hoe het hier allemaal is georganiseerd.

Het witte gebouw aan de Anton Dragtenweg ligt iets buiten Paramaribo aan de Suriname-rivier. Nederlandse ouderen kunnen straks een paar weken, volledig AWBZ-verzorgd, doorbrengen in dit mooie oord. RCR, een Nederlandse ondernemer die ook in Spanje een zorghotel exploiteert, nam dit initiatief. Schitterend, maar ik vraag me wel steeds af wie dat gaat betalen.

Scheiden van wonen en zorg krijgt zo wel een heel nieuwe dimensie. In Nederland wonen AWBZ-geïndiceerde ouderen thuis of in allerlei instellingen. Zij krijgen daar hun zorg. Zorgorganisaties worden afgerekend op hun ‘productie’. Als mensen in een appartement wonen, kan de instelling dat appartement niet verhuren aan anderen als de bewoners tijdelijk ergens anders vertoeven.

En zorg in het buitenland moet ook worden betaald. Hoe gaan we dat regelen?
“Nou schat, ik wil wel hoor. En ik ben ook bereid daarvoor te betalen”, zegt mijn man.
“Jahaa, maar deze mensen hebben geen geld. Het zijn arme mensen die een laatste keer hun familie in Suriname willen bezoeken”, antwoord ik.

Mijmerend lopen we samen het terrein af. Er moet toch een oplossing zijn?

Mopperen
Het viel me op, na een weekje vrij, dat er in de pauze veel gemopperd werd over het werk en op de collega’s. En ja, in de vakantietijd is het werk zwaarder dan normaal. Er wordt veel meer gevraagd van de medewerkers; dingen lopen niet altijd lekker en dat is regelmatig heel vervelend.

Dat je daar wat mee moet is een feit, zulke dingen moet je niet wegstoppen. Daar krijg je maagpijn van en je humeur wordt er ook niet beter op. Soms is het heerlijk om ‘gewoon’ even te mopperen en daarna met frisse moed weer verder te gaan. Dat mag af en toe best.

Klaagmuur
Bij gebrek aan een klaagmuur of een babbelbox (beide zouden heerlijk zijn) worden de pauzes hiervoor vaak gebruikt; foeteren op jezelf, je collega’s of je leidinggevende. Het lijkt wel of dat ‘lucht’ geeft en dat iedereen daarna weer verder kan.

Maar waarom je pauze daarvoor opofferen? Is het niet veel leuker om over andere dingen te praten? Even geen werk, even heel iets anders. De rare, bijzondere activiteiten van je collega’s leren kennen. Wie verzamelt er sigarenbandjes? Wie heeft er in het weekend zijn motor van stal gehaald om lekker te crossen? Om over het NK fierljeppen nog maar niet te spreken. Wie doet er aan polsstokspringen of punniken? Het is veel gezelliger om over zulke onderwerpen te praten. Mopperen mag; in de linnenkamer of op het toilet….maar niet meer in de pauze.

Zo gezegd, zo gedaan….de pauzes zijn nu een stuk gezelliger, je hoort de meest leuke dingen. Iedereen doet zijn best om zich aan de afspraak te houden. En wie schiet er regelmatig in de fout? Ik natuurlijk, echt per ongeluk! En wat heerlijk dat mijn medewerkers mij dan durven corrigeren……ook ik ga het leren!!

Meneer is aan het strijden om te leven… voor zijn vrouw… voor hemzelf. Hij is de strijd aan het verliezen, langzaamaan. Nee, dat ligt niet aan zijn wilskracht, die is groot. Zo groot.. dat we nog niet durven te praten over ‘andere tijden’. Deze kracht overheerst nog de realiteit. Wachten moeten we… tot meneer eraan toe is om te praten over een ander soort moed. Een andere strijd. Om los te laten.

Meneer vertelde me vandaag dat hij weer met de taxi gaat. De vergoeding was toch rond gekomen. Hoe…? Misschien de mazen in de regelgeving.. een begripvol persoon aan de telefoon? Ik weet het niet. Maar dit was de eerste keer dat ik met een glimlach bij hem wegging. Ik zag hem in mijn gedachten rustig in de taxi stappen, zijn vermagerd hoofd tegen de hoofdsteun leggen en zijn ogen dichtdoen.

Er gaan geruchten dat de minutenregistratie in de thuiszorg wordt afgeschaft. Hiervoor in de plaats komen dan zorgarrangementen. Dit is veel beter en spaart tijd uit. Dit concludeert Rivas zorggroep, na een pilot in samenwerking met zorgkantoor Waardeland.

Eindelijk, dacht ik. Opluchting denk ik…. Ik ben namelijk heel benieuwd. Het grote voordeel hiervan voor mij en mijn collega’s is dat we eindelijk kunnen doen wat we willen. En waar we goed in zijn. HET LEVEREN VAN ZORG!!!

Niet meer continu registreren. Niet meer op je tenen lopen omdat je de tijd overschrijdt. Minutenregistratie zorgt voor veel papierwerk, administratie en ergernis. Bij een zorgarrangement wordt met cliënten overlegd welke zorg, wanneer en hoe vaak zij nodig hebben. Dit moet uiteraard wel gelijk zijn met de financiële verantwoording naar het zorgkantoor en CAK!

Deze manier van werken moet honderden uren per organisatie gaan opleveren. Hoeveel exact, wordt nog gemeten.

Wat is jouw mening? Ben je voor of tegen de afschaffing van minutenregistratie? Laat het weten en start de discussie hier.

Ik moet zeggen, hij pakt het meteen goed op. Hij begint aan de vloer, alle dames doen goed hun benen omhoog als hij met de wisser onder de tafel en stoelen dweilt. “Dat is meteen onze gymnastiek”, zegt Mevrouw Trots. Mijn collega komt eens kijken wat er toch te doen is in de huiskamer. Even later zegt hij: “Ik ken die man ergens van. Hij heeft een bekend gezicht.”

Als de huiskamer gedaan is vertrekken ze naar de appartementen. Mevrouw Boot vertelt nog dat haar appartement niet hoeft, want dat doet ze altijd zelf. De man kijkt haar met bewondering aan, want ze is toch wel op leeftijd. Na een klein half uurtje komt hij terug met een briefje. Hij vraagt wie mevrouw van Zutphen is. Iedereen kijkt naar mij. Ik vertel hem dat hij de vrouw met het blauwe vestje moet hebben. Ik kijk mee, want ik weet wat er komen gaat.

De man stapt op Mevrouw van Zutphen af en vertelt wat hij allemaal heeft gedaan. Nu heeft hij een handtekening nodig, voor de declaratie. “Ja”, zegt Mevrouw van Zutphen, “maar ik zie het niet en ik kan echt niet meer schrijven hoor!” De man zegt dat een krabbeltje ook wel volstaat, en mevrouw lacht en zet een krabbeltje op het papier. Nou, hij krijgt van mij de complimenten. Dit is heel moeilijk voor haar, ze moet haar handtekening zetten wat al ingewikkeld is en daarbij begrijpt ze echt niet waarvoor het is. Ze is vast behoorlijk onder de indruk.

Ik hoop dat deze grote ‘skone’ man vaker komt. Het heeft ons de hele ochtend bezig gehouden, ook omdat hij zo bekend voorkomt. Ik ga eens op onderzoek uit want ik ben echt niet nieuwsgierig, maar wil wel alles heeeeeel graag weten. De dame van de huishoudelijke dienst werpt licht op de zaak. Ze hebben bij de Raad van Bestuur kenbaar gemaakt grote moeite te hebben om binnen de gestelde tijd goed werk te leveren. En de bestuurders meteen uitgenodigd om eens een dag mee te komen draaien. Vandaag dus. Ben benieuwd hoe onze grote, skone man het heeft ervaren.

Hij kijkt me aan en zegt: ”Die foto van jou, die kaart van de stukjes die je schrijft, die staat bij mij onder Antonius.” Antonius van Padua. Ik moet even denken… maar dan gaat er een lichtje branden. Daar heeft de bewoner een beeld van in zijn appartement. Het is een belangrijke heilige in katholieke kringen. Daar wordt deze heilige aangeroepen om kwijtgeraakte zaken terug te vinden. Het aanroepen werkt met een spreuk:  ’Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik m’n (zoekgeraakte spullen) vind.’

De bewoner kijkt me aan en zegt. “Ik denk dat het helpt.” Mijn foto staat dus onder Antonius, op de kamer van die bewoner. Ergens geeft dat me wel weer hoop. Is het bijgeloof? Is het gewoon hoop? Ik heb geen idee. Maar wanneer alle bewoners verzorgd zijn en op bed liggen, loop ik over de afdeling en ik mompel tóch een aantal keer, “Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik mijn telefoon terug vind.” Hopelijk werkt het.

Als de ene helft van mijn personeel op vakantie is, werkt de andere helft namelijk gewoon door. Een goede planning en strakke protocollen moeten de kwaliteit van zorg dan waarborgen. Jawel, ook in de warmste maanden van het jaar is dat cruciaal. Want juist dan loert het gevaar van een diarreegolf. Of van een griepepidemie. Waakzaamheid blijft geboden, evenals goede zorg in de vorm van extra drinken en extra aandacht. SUPER!

En toch heeft deze periode van hoge werkdruk ook zo zijn charmes, bijvoorbeeld op het gebied van saamhorigheid. Dankzij de grote betrokkenheid van mijn personeel en van de familieleden van onze bewoners komen we er altijd goed doorheen. Iedereen werkt mee. Ook de verbouwing van de aanleunwoningen gaat gestaag door. Dit jaar zorgen de bezuinigingen voor een extra uitdaging, want we kunnen geen uitzendkrachten inzetten. Niemand klaagt en het ziekteverzuim blijft laag rond de 4%! Als leidinggevende kun je alleen maar trots zijn op zulke fijne collega’s.

Florence, de organisatie waartoe Jonker Frans behoort, is in de tussentijd bezig haar strategie te herijken. Ze wil zich onderscheiden door het ‘SUPER-gedrag’ van alle (on)betaalde krachten. Waar dat SUPER precies voor staat?

S = Samen met
U = Uitnodigend
P = Professioneel
E = Effectief
R = Respect

De komende maanden geven we in de prakijk samen vorm en inhoud aan deze nieuwe waarden. En ik kan u nu al vertellen: Jonker Frans is er klaar voor!

Ik weet het nog goed, mijn vader overleed zeer onverwachts toen ik 35 jaar was. Vanaf dat moment was ik niet meer ‘zomaar’ een jong volwassene, maar werd ik mantelzorger. Mijn toch al kwetsbare moeder kon de dood van mijn vader niet aan en werd steeds afhankelijker van anderen. Ik werkte in de zorg en nam als vanzelfsprekend het grootste gedeelte van de zorg voor haar op me. Ik heb, samen met mijn broers en zussen, 5 jaar mantelzorger mogen zijn.

Deze ervaring heeft mij uiteraard gevormd. Tijdens, maar ook na die periode zag ik wat er allemaal bij komt kijken om de zorg voor je naaste goed geregeld te krijgen. Bureaucratie, onvriendelijke mensen aan de telefoon, wachtlijsten en wel tien verschillende medewerkers per week in huis. En dan het moment bepalen dat je moeder moet verhuizen… Uiteraard namen wij dat besluit samen, maar toch ervaarde mijn moeder het als dwang en daar had ze gelijk in……het kon echt niet meer. IK kon echt niet meer, naast mijn fulltime baan.

Ben jij je daar bewust van als verzorgende? Dat familieleden zich schuldig voelen over het feit dat ze één van hun ouders in een verzorgingshuis ‘opbergen?’ Zo voelt dat soms bij hen. Zo voelde dat in ieder geval bij mij. Klagen ze misschien daardoor veel over de zorg, uit schuldgevoel? Of trekken ze zich terug, omdat ze medewerkers niet voor de voeten willen lopen? Ben jij je bewust van het feit dat bewoners soms onder dwang zijn verhuisd? Dat ze hun eigen huis en omgeving erg missen en veel spullen kwijt zijn, weggegooid door de kinderen?

Praat eens over dit onderwerp met collega’s die ook ervaringsdeskundigen zijn. En misschien wil je deze gesprekken of discussies delen op deze website. Ik ben er benieuwd naar.

Overleven!
Als wij iets vergeten zeggen we: “Ja, ik heb het toch zo waanzinnig druk”
Als oude mensen iets vergeten zeggen we: “ze wordt dement”

Als wij depressief zijn, hebben we een depressie
Als oude mensen depressief zijn, zitten ze te zeuren

Als wij moe zijn, zijn we nodig aan vakantie toe
Als oude mensen moe zijn, dan zeggen we: “ze takelen wel af”

Als wij bezwaren maken, hebben we een uitgesproken mening
Als oude mensen bezwaren maken, dan hebben ze het weer niet begrepen

Als wij verliefd zijn, voelen we ons jong
Als oude mensen verliefd zijn, vinden we ze kinderachtig

Als bij ons iets mislukt, dan zeggen we: “Kom, er even keihard tegenaan”
Als oude mensen dat gebeurt, dan zeggen we: “Ach laat maar, het heeft toch geen zin meer”

Als je oud bent, moet je dus sterker zijn dan ooit….

Door: Paul van Vliet

bestuurder

Wil Koopmans-Kornelius is bestuurder van Stichting ZINN met tien woonzorglocaties in Groningen, Haren en Hoogezand.

Het is de vraag hoe vanzelfsprekend dat in de toekomst is. Er is steeds meer vraag naar ouderenzorg. Vanuit de overheid is de keuze gemaakt voor de invulling van het huidige basispakket in de zorg. ZINN wil eerlijk zijn over ouderenzorg en geen valse verwachtingen wekken. Menskracht is kostbaar. Om onze zorg- en dienstverlening op peil te houden moeten wij steeds blijven zoeken naar nieuwe mogelijkheden. Zo is bij ons, naast de basiszorg, extra zorg te koop. Dat heeft de afgelopen tijd nogal wat stof doen opwaaien.

Verwachtingen van cliënten en hun familie over de ouderenzorg zijn hoog. Te hoog? De overheid schept valse verwachtingen, zoals met de brochure ‘Daar hebt u recht op in een AWBZ-instelling’. De douchebeurt, de wandeling, een gebakken eitje… De vanzelfsprekendheid, waarmee alle zorg en diensten aan ons worden overgedragen, verbaast mij soms. Voor een relatief klein bedrag per dag wordt verwacht dat wij verzorging, verpleging, medicijnen, schoonmaak, eten en drinken, een wandelingetje en vermaak leveren.

We moeten realistisch blijven. De grenzen van de zorg zijn met de huidige budgetten bereikt. Een voorbeeld: als je grootvader ZZP3 heeft en hij is – letterlijk – een morsig type, dan redt je het simpelweg niet met 1,5 uur schoonmaken in de week. Hoe lossen we dat op? We zullen de verantwoordelijkheid weer meer moeten terugleggen bij de burger. We kunnen géén hoogwaardige service bieden zonder de hulp van mantelzorgers en vrijwilligers. Want juist menskracht is zo kostbaar. En daarom letten we ook op de kleintjes. Terug naar het luikje, bij de deur van het appartement, waarin de maaltijd wordt geschoven, willen we niet. Je gunt het bewoners als mijnheer X om net als iedereen even gezellig te genieten van een maaltijd tussen de middag.

Ons hart ligt bij de mensen voor wie wij zorgen. Wie bij ZINN woont, kan vanzelfsprekend rekenen op goede basiszorg en een plezierige woonomgeving. Cliënten kunnen extra zorg en aandacht inkopen. Helaas is deze extra zorg niet vanzelfsprekend. Eerlijk is het wel.

Zo kwam ik afgelopen weekend bij een cliënt:
“Je stond in de krant hè? Leuk stukje hoor! Maar, ben jij al 35 jaar? Ik dacht begin 30…” Leuk compliment voor mij dus.

“Je had mijn kleinzoon kunnen zijn, maar die zie ik dit werk niet doen! Daar moet je echt voor gemaakt zijn!”  Gelukkig bezitten we allemaal andere kwaliteiten, zei ik dan maar.

Een andere cliënt had visite van een vriendin. Ze hadden het over vertrouwen van thuiszorgmedewerkers naar aanleiding ‘mijn’ artikel. Het ging over het stukje van de deur niet open doen als men het niet vertrouwt. Zij wisten niet dat het over mij ging. Toen ik vertelde dat ik dat was, kreeg ik dikke complimenten over hoe ik omga met het vertrouwen van de mensen.

Een bezoekje aan de boekhandel op mijn vrije dag ging ook niet ongemerkt voorbij. Tijdens het afrekenen stond een oude lerares van mijn opleiding tot verzorgende achter me.

“Ik ben trots op je. Ik heb het artikel uitgeknipt en ik ga je zeker volgen op internet!”

Zo zie je maar, een artikel in de lokale krant wordt echt opgemerkt. Dat het dan zo’n leuke en positieve uitwerking heeft, doet me goed. Zo raken nóg meer mensen bekend met de campagne en mij geeft het weer extra energie om de komende maanden de verhalen van de zorg te vertellen!

De dames van de huishoudelijke dienst hebben het erg druk en onze mensen willen toch wel graag naar buiten kijken. Dan maar zelf aan de slag. Ik zet de terrasdeur open en ga op zoek naar een harde bezem. Druk met het verplaatsen van stoelen en tafels komt al gauw Mevrouw van de Zorg achter me aan: “Hedde nog ene bezum voor mij?”
Ik: “Nou, ik wil de mijne wel afgeven hoor!”
Maar we lopen samen naar het werkhok en vinden daar nog een bezem. We gaan samen aan de gang. Gezellig kletsen en vegen. Wat ligt er toch een troep. Mevrouw van de Zorg staat achter me. Ze leunt op haar bezemsteel en de andere hand heeft ze in haar zij. Ze roept me en vraagt of we ook ‘schaft’ hebben. Natuurlijk hebben we schaft. Ik haal een lekker koud drankje en we zetten ons neer op een bankje in de tuin.

Al gauw raken we in gesprek. Haar broer heeft een boerderij en daar is ze vol lof over. Ik vertel haar dat Piet heeft gezegd dat we goed voor u moeten zorgen, want ‘ons Roos heeft ook altijd goed voor ons gezorgd!’ Mevrouw schiet even vol en ik vind het fijn dat haar broer zo om haar geeft.
“Ja”, zegt ze “onze Piet heeft het met mij wel eens gehad over dood gaan. Wat ik zou willen als ik het allemaal niet meer weet, of als ik bijvoorbeeld erg ziek ben. Ik weet niet meer wat ik gezegd heb, maar onze Piet heeft alles opgeschreven.”
“Nou, dat is mooi, dan hoeft u zich daar geen zorgen meer over te maken.”
“Dat is waar, en nu weer aan de gang want de ramen moeten ook nog!” zegt Mevrouw van de Zorg.
Terwijl ik de ramen was, zit mevrouw in de zon op een schoon terras. Haar ogen zijn dicht. Heerlijk van die kleine gesprekjes. Zo ongedwongen, recht uit het hart.

“Wie bezuinigt op zorg,  is sociaal gehandicapt” (Loesje)
Ik hoor graag jullie reactie!

Deze en andere vragen hoorde ik de afgelopen weken meer dan regelmatig. Diversiteit is een hot issue. Er is veel belangstelling voor kennis over diversiteitsmanagement in organisaties. Je bent ‘verantwoord’ bezig als je op één of andere manier aan interculturalisatie doet. Maar wat is dat dan precies? Hoe krijg je organisaties gekanteld en cultuursensitief? Welke krachten spelen een rol bij de verdeling van arbeidsplaatsen? Hoe zit het met de traditionele organisatiecultuur? Voelen mensen zich welkom of is er sprake van windowdressing?

Mijn afstudeeropdracht gaat over belemmerende en stimulerende factoren bij de inzet van allochtonen in managementteams. Zowaar geen gemakkelijke opdracht, kan ik u vertellen. Diversiteit is tenslotte een beladen onderwerp. Iedereen vindt er wel wat van. Hoe dan ook, we leven in een veranderende samenleving. Daar horen kansen en uitdagingen bij. Het is toch raar dat we in Den Haag – waar veel hoogopgeleide allochtonen wonen en werken – vrijwel geen allochtonen terugzien in managementteams.

Oudere allochtonen melden zich veelvuldig bij zorgorganisaties als cliënt. Hoe gaan we met deze cliënten om als we hun wensen niet kennen? Juist ja: daarvoor hebben we personeel nodig uit de eigen cultuur. In alle lagen van de organisatie en dus niet alleen in de facilitaire dienst. “Natuurlijk”, hoor ik u zeggen. Maar waar zijn ze dan? ‘Ze’ zijn er niet. ‘Ze’ kunnen geen leidinggeven. Of: ‘ze’ hebben geen ambities. Dat is wat ik vaak hoor. Maar is dat wel zo?

Voor werkers in de zorg is het vaak kwetsend en demotiverend om te lezen dat veel mensen vinden dat de zorg niet deugt. Er wordt met regelmaat geschreven over de verpleging die ouderen niet naar het toilet willen brengen, stelen, ouderen mishandelen én niet netjes te woord staan. Ik zal niet zeggen dat dit nooit voorkomt, maar ik durf te stellen dat het geen dagelijks gebeuren is en dat, áls het voorkomt, er direct toezicht moet komen.

Nuance?
Zelf word ik ook wel eens moedeloos van alle negatieve verhalen over managers; te hoge salarissen, bonussen, geen verstand van de zorg hebben en ik weet niet meer wat.

Maar vandaag werd ik echt even verdrietig! Op nujij.nl las ik in een forum de vele reacties op het artikel ‘zorginstellingen brengen teveel in rekening’. Natuurlijk vind ik het ook geen goede zaak dat er gerommeld wordt met eigen bijdrages op AWBZ voorzieningen, maar ook hier was de nuance ver te zoeken.

Ineens las ik iets over mijzelf, over een eerder geschreven blog op deze site daar schreef iemand, dat het belachelijk was dat een 98-jarige vrouw de strijkplank en strijkbout uit de badkamer moest halen en het strijken zelfs nog voor moest doen. Hoe slecht kan het zijn…

Even was ik van slag…..maar al snel dacht ik: ’laat maar kletsen’. Ik weet wel beter! De mevrouw genoot er volop van; extra aandacht en haar zelfvertrouwen had een flinke sprong omhoog gemaakt! Ik ga me toch niet druk maken over meningen van mensen die mij niet eens kennen!

Ik hoop dat veel werkenden in de zorg ook zo kunnen denken. Als jij weet dat je alles inzet voor de ouderen waar je voor zorgt, houd dat dan voor ogen… dan blijf je gemotiveerd en werk je met plezier!!.

Afgelopen week voelde ik me ook even ‘de wijkverpleegkundige van toen’. Ik was bijna bij mevrouw van de Velde, een cliënte. Op de hoek van de straat kwam een vrouw uit haar huis en riep me. Ze zag me dagelijks bij mevrouw van de Velde naar binnen gaan. Ze is zelf ook op leeftijd, is bang om te vallen en heeft moeite met douchen. Ze wilde weten wat we in de toekomst voor haar kunnen betekenen.

Na 10 minuten begon ik me al wat druk te maken over mijn route die zo uitliep. Ik wilde net naar mevrouw van de Velde lopen, toen er een andere buurvrouw aankwam. Ik ken haar; ze is sinds een jaar weduwe. Wij hebben haar man de laatste jaren van zijn leven intensief verzorgd. Natuurlijk moest ik even blijven praten. “Hoe is het nu?” en “Ik zie dat u nog steeds moeilijk loopt, al bijna een oproep voor een knie-operatie?”

Weer 10 minuten later kon ik echt naar mevrouw van de Velde toe. Na een half uur stapte ik weer op de fiets. Nog geen twee minuten later, hoor ik van boven af: Froukje, Froukje!!!! Vanaf de 8ste verdieping word ik aangesproken. “Mijn man ligt weer in het ziekenhuis hoor! Als hij thuis komt, dan hoor je het wel.” Niet alleen ik wist het nu, maar de hele buurt. En ik vanaf beneden: “Sterkte ermee en we horen het wel… doeg!!!”

Al deze gesprekjes en ontmoetingen waren niet in ‘geld’ uit te drukken, deze waren zo gezegd gratis. Maar ik vond het heerlijk. Al zo’n 7 jaar fiets ik door deze wijk, ik ben achter veel deuren geweest. Wat een rijkdom.. om in het leven van zoveel mensen te mogen binnenstappen.

Misschien komt het doordat er hardere acties zijn aangekondigd, maar het ziet er naar uit dat de werkgevers hun werknemers niet in de kou laten staan. Hoewel dit nog maar een tegemoetkoming. 1,5% staat namelijk gelijk aan de inflatie. Alles wat hieronder zit, betekent een achteruitgang in salaris.

En ik ben blij dat er eindelijk schot in zit. Hoe langer we in deze fase van onderhandelen blijven zitten, hoe negatiever de zorg naar buiten zou treden. Steeds meer medewerkers zijn namelijk ontevreden en teleurgesteld door de huidige ontwikkelingen in de zorg. Deze vorm van (noodzakelijke) waardering kan de eerste stap zijn naar licht herstel.

In een eerder blog heb ik al aangegeven dat we zuinig moeten zijn op het huidige personeel in de zorg. Het is het visitekaartje voor de toekomst. Blijf als werkgever luisteren en alert op de signalen die spelen. In dit geval is de eis van 1,5% het minste waarmee men akkoord zou gaan.

Zelf heb ik voor dit vak gekozen omdat ik geef om mensen, hen wil helpen en de verschillende mensen en situaties waar ik kom mij enorm fascineren. Het maakt mij deskundiger, maar ik ben en blijf een mens! Geld is voor mij niet de drijfveer, maar er financieel op achteruitgaan (inflatie) gaat mij te ver. Werkgevers en bonden, stel ons niet teleur en kom op korte termijn met goed nieuws voor al die kanjers in de zorg!

“Wat moet ik aan als ik naar de koningin ga?”, vraagt ze. Uw beste kleren natuurlijk. We zoeken samen naar een passende outfit in haar kast. Na even zeg ik: “Ik weet niet wat u er van vindt, maar wat u nu aan heeft is eigenlijk het mooiste wat u heeft.” Voor de spiegel draaiend is ze het eigenlijk wel met me eens. Kom op, zeg ik, dan gaan we een boterham eten, want anders vallen we nog flauw als we bij de koningin staan. Mevrouw van de Zorg is de bus al snel vergeten. We hebben een leuke ochtend, we kijken tv en zijn trots op onze voetballers.

Dan komt Mevrouw Boot binnen, nog een sportliefhebber. Ze mist net het voetballen, maar schuift graag aan voor de Tour. Ineens springt ze overeind en roept: “Dat is hem, dat is hem, dat is lang geleden”. Ik kijk op en zie het peloton voorbij komen. Mevrouw Boot prikt met haar vinger naar de tv en wijst een wielrenner aan. “Ja, die ken ik. Dat is mijn fietsmaat, met hem heb ik heel Frankrijk doorgefietst.” Vol verwondering kijken we op. Heeft u die berg helemaal opgefietst? Ze knikt ja en haar hele gezicht lacht even een heel gelukkig moment. “Och och, wat leuk om hem weer te zien. Ja, ik ken hem heel goed. En de fiets heb ik nog hoor! Die staat bij mijn dochter. Alleen fiets ik niet meer zo goed.”

Samen praten we over de tijd dat we allemaal goed in sporten waren. Het was een gezellige ochtend vol beroemdheden.

Dat dus… Daarnaast schrijf ik elke week een dagboek op deze site, maar een echt dagboek is het niet. Ik laat niet veel van mezelf zien, meer van wat ik meemaak. Niet dat dat erg is. Maar deze week heb ik ineens de behoefte om meer te delen.

U kent mij misschien wel al een beetje… Ik sta er om bekend dat ik me druk kan maken om onrecht. Ik heb kwetsbare momenten, stampvoetmomenten en momenten waarop ik me even heel klein voel. En soms raakt mijn energie op. Dat komt dan vanzelf weer goed, maar nu dus even niet.

Hier krijg ik energie van!
Ik ben zo vreselijk moe! Ik heb het geluk dat ik nachtdiensten heb, momenteel. Ik slaap veel en lang, overdag. Ik heb geen energie. Of het aan het weer ligt, of aan mij, geen idee. ’s Nachts gaat het prima overigens. Er is weinig tijd om te zitten en dus weinig tijd om in te storten. Volgende week heb ik 5 dagen vrij. Daar kijk ik zo naar uit. En ik weet ook best dat ik het ga redden, met het beetje energie dat ik nu heb. Ik vond namelijk een envelop in mijn postvak, met een gelukspoppetje er in. Het is afkomstig van een familielid van een onlangs overleden bewoner. Op het begeleidend kaartje staat de volgende tekst;

Dank voor de hand die je toestak
Dank voor de zorg die je bood
Dank voor de woorden die je sprak
Dank voor wat je gaf; het was GROOT!

Dat kaartje geeft wel weer energie. Maar ik merk wel dat een vakantie welkom zou zijn. Ik ga al jaren niet op vakantie en mijn vakantiedagen neem ik nooit achter elkaar op. Dat heb ik dit keer wel gedaan. Met een beetje geluk, heb ik in september 3 weken vrij. Heerlijk! En tot die tijd geniet ik van de paar dagen vrij tussendoor. En wanneer ik mijn dertigersdip aan voel komen, pak ik het kaartje er even bij, voor wat nieuwe energie.

De verbouwing van het eerste deel van de aanleunflat van Jonker Frans zit er bijna op. Na de oplevering vindt een volksverhuizing plaats van de rechterkant van het gebouw naar de linkerkant. Maar al die moeite was niet voor niets, want wat is het mooi geworden. Geweldig gewoon.

Na de bouwvak pakken we de tweede helft van het gebouw aan. Voor het eind van het jaar moet alles klaar zijn. Kunt u zich voorstellen hoeveel werk en complexiteit zo’n megaproject met zich meebrengt? Verbouwen en verhuizen op zich is al een hele klus, maar met oudere mensen is het een extra pittige. Eerlijk is eerlijk. Helaas ontkom je er ook in de zorg niet aan en dat vergt hele andere kwaliteiten van je.

Ondanks alle zorgvuldigheid in de communicatie gaat er in de beleving toch altijd wat mis. Neem nu het stof dat ronddwarrelt. Dat is geen pretje. Jammer genoeg is stofvrij verbouwen ook niet mogelijk. En ja, dan komen er klachten van familieleden. Extra schoonmaken dan maar en dus extra kosten maken. Met de meeste mensen is een redelijk gesprek mogelijk, maar lang niet met iedereen. Kortom: het blijft spannend!

Voor mij houdt het nu even op, want… ik ga drie weken op vakantie. Lekker de zaken van een afstand bekijken, in de binnenlanden van mijn geboorteland Suriname welteverstaan. Als u nog op vakantie gaat, wens ik u veel plezier en ik hoop dat u uitgerust terugkomt. Dat ben ik in ieder geval wel van plan.

O ja: u kunt de komende weken wel gewoon blogs van mij blijven lezen. Ik ga namelijk altijd goed voorbereid op vakantie.

Zorgorganisaties hebben ook een missie
Die van Warande is:

‘Staan voor zekerheid van professionele aandacht. Bieden van hoogwaardige zorg en woonkwaliteit, ondersteunt en stimuleert ouderen om binnen hun mogelijkheden actief te blijven.’

Ook wij doen ons best om de missie om te zetten in concrete activiteiten om te zorgen dat, net als bij van Marwijk, ‘onze spelers’ zich persoonlijk vinden in de missie en er vol voor gaan, persoonlijk én als team.

Hoe gedraag je je naar die missie?
Toch weet ik, als ik eerlijk ben, bijna zeker, dat als ik morgen medewerkers vraag naar de missie van Warande dat er velen zijn die het niet weten te benoemen. Dat is jammer, want weet iedereen wat Warande wil uitstralen? Dat we goede zorg willen leveren en tevreden bewoners willen is niet zo moeilijk. Maar hoe draag je dat uit in je houding, je bejegening naar bewoners en collega’s? Hoe zorg je ervoor dat de bewoners de eigen regie weten vast te houden over hun eigen leven en zo lang als mogelijk zelf blijven doen wat ze nog kunnen? Kom je ‘gewoon’ een appartement binnen, omdat je al een goede band hebt met de bewoner of blijf je respectvol aanbellen en wachten tot de bewoner zegt dat je binnen mag komen?

Ik ben geïnspireerd om daar met ‘mijn’ spelers mee aan de slag te gaan…..

En…….. Ondanks de grote teleurstelling met de uitslag 0-1 voor Spanje is de missie wel volbracht……dit elftal heeft Nederland in een buitengewone sfeer gebracht. Een feeststemming die bevolkingsgroepen verbond!!

Weet jij wat de missie is van de organisatie waar jij werkt?

‘Ik hoef vanavond geen zorg hoor.. ik ben bij een vriendin voetbal kijken’, aldus een 80 jarige mevrouw!

En zo was haar galerij versierd…

Toch jammer.. het verlies! Maar hoera voor de fantastische weken vol spel en spanning.

Mevrouw zal toch trots zijn op onze jongens.. daar ben ik van overtuigd.

In ieder geval is hij zich bewust van de risico’s en het ongemak van de hitte. En met hen meerdere mensen; zij wapenen zich tegen de warmte met ventilatoren en airco. Maar zelfs in hun geval is het goed om een oogje in het zeil te houden. Deze dagen zijn we extra alert, vooral ook bij ‘risicocliënten’; mensen met hartfalen en diabetes. Drinken en ventilatie zijn enorm belangrijk. In Instellingen kun je mensen beter in de gaten houden, maar binnen de thuiszorg zijn de mensen afhankelijk van de zorgmomenten.

Want veel ouderen denken dat het allemaal wel meevalt. Er zijn er zelfs bij die de kachel nog aan hebben. Ze spannen zich gewoon wat minder in en laten het daar dan bij. Ze drinken minder, omdat een loopje naar de kraan eigenlijk al teveel inspanning kost. En het eten wordt sneller overgeslagen, omdat men er geen trek in heeft of omdat het te vermoeiend is. Hier ligt dus een belangrijke taak voor mij als zorgverlener. Informeren en stimuleren. En goed in de gaten houden.

Ik laat ze extra drinken en als het even kan, drink ik gezellig een glaasje water mee. Dat stimuleert. En helpt mezelf ook. Ik probeer de zorg die op dat moment niet essentieel is te vermijden om zo toe te komen aan andere dingen die met dit weer allemaal wat moeizamer gaan.

In ieder geval houd ik gedurende de warme dagen rekening met wat meer speling van tijd. Voor de cliënten, maar ook voor mezelf. Alles lijkt op een of andere manier wel in een paar tempootjes lager te gaan!

“Gatverpielekes, daar ga ik niet naar toe”, zegt mevrouw Knuffel met een glimlach. Maar haar ogen blijven dicht. Ik vraag of ze haar luikjes open wil doen, maar ze zegt: “Nee., is veel te heet, het is veel mooier aan deze kant.” Ik streel nog even haar hand en arm. Ze heeft een grote glimlach op haar gezicht. Ik vraag of ze wil eten en vooral drinken want dat is erg belangrijk deze dagen. Samen eten we de boterham op. Met gesloten ogen.

We hebben een mooie tuin bij ons huis en een fijn terras. Ik heb de deuren opengezet, iets wat niet zomaar kan, er zijn altijd mensen die het koud hebben. Tijdens mijn koffiepauze ga ik buiten zitten met een kopje koffie, en zoetjesaan wordt ik gevolgd door wat bewoners. Gezellig. Al gauw zit bijna iedereen buiten. Zelfs mevrouw Best – snel geprikkeld door geluiden – ligt in de rolstoel te genieten. Er wordt flink gepraat onderling over het voetballen vanavond. Gaat Nederland naar de finale? Ik vraag aan mevrouw Boot of ze vanavond een lekker glaasje bier lust. “Nou”, zegt mevrouw Meiske, “ik lust wel een donker biertje.” Mevrouw Boot stemt in. Mevrouw Trots gaat voor een glaasje rode wijn. Ik spreek af dat ik het in de koelkast zet en in de agenda schrijf ik: ‘vanavond voetbal met een biertje’.

Echt dementerend vind ik hem niet, hij weet nog precies wie er bij het intake-gespek was en wie ik ben. Maar meneer is bij ons komen wonen, omdat hij niet tevreden was in een ander verpleeghuis. Daar waren de zusters niet zo aardig tegen hem, zegt hij. Ook zijn echtgenote heeft geen goed woord over voor het andere huis.

Nu ben ik helemaal niet van de concurrentie. Maar als ik dus hoor dat de zusters in het andere huis, het nogal irritant vonden dat meneer regelmatig alarmeert. En dat ze hem dan vaak vertelden dat hij moest blijven zitten, dan kookt mijn bloed van woede. Dan kan ik me heel goed voorstellen dat ze gekozen hebben voor een verhuizing.

Meneer alarmeert inderdaad vaak en hij zoekt veel bevestiging. Hij wil zich veilig voelen. Hij verontschuldigt zich regelmatig voor zijn acties. Wanneer hij naar het toilet moet, naar buiten wil, alarmeert, opstaat. Bij alles verontschuldigt hij zich. En dat hoeft niet, ik wil óók dat hij zich veilig voelt. Ik wil dat hij zijn leven op een fijne manier kan ervaren. Daar werken mijn collega’s en ik aan en het lijkt te lukken. Meneer reageert leuk op mijn collega’s en mij en kan aangeven wat hij wil, zonder zijn verontschuldigingen aan te bieden. Soms heeft hij nog wel de neiging om ’sorry’ te zeggen, maar het wordt al minder.

En zo hoort het. Dat vind ik ook een uitdagend aan mijn werk. Mensen moeten zich veilig voelen. Wanneer ik daar aan kan bijdragen, ben ik al best gelukkig.

Het vriendelijke duwtje vertaal ik voor het gemak in dat we de tijd nemen voor echte veranderingen. Immers, een in 40 jaar opgebouwde manier van zorgen en gewekte verwachtingen, verander je niet fundamenteel met bonus malussen of door de rollator uit het pakket te schrappen. Dat is symptoombestrijding en belemmert de gezondheidsbevordering.

Om zorg betaalbaar te houden, moet iedereen z’n verantwoordelijkheid nemen: minister, zorgaanbieder en cliënt. Dat betekent ook andere keuzes en verwachtingen: niet alles blijft mogelijk voor dezelfde prijs. All inclusive resorts zijn er alleen op vakantie. Als we dan toch willen dat de langdurige zorg een collectieve voorziening blijft en weer op verantwoord niveau komt, zouden we bereid moeten zijn meer AWBZ-premie te betalen. Maar die variant ben ik niet tegengekomen in de verkiezingen. Geen politicus die zijn vingers hieraan durft te branden. De andere kant van de medaille ligt ook gevoelig. Door extra zorg en welzijn tegen vergoeding aan te bieden, wordt de solidariteit ter discussie gesteld. Zie de discussie in Groningen. We laten belangrijke keuzes in het midden, willen alles behouden en liefst nog meer.

Toch heb ik vertrouwen dat het goed kan komen. Dat vertrouwen haal ik uit onze eigen organisatie. Ik laat de landelijke hervorming daarom even voor wat het is. In onze organisatie willen we het maximale aan zorg, behandeling en welzijn halen uit de budgetten van onze cliënten. Wij streven er naar onze overhead zo laag mogelijk te houden en willen transparant zijn in wat wij kunnen bieden. (Onze overhead is trouwens 14%, ter vergelijking: die van een gemiddelde gemeente is dat bijna 34%.) Wij leggen cliënten en/of hun vertegenwoordigers keuzes voor als de grenzen van het beschikbare budget worden bereikt. Daarvoor gaan we met elkaar in gesprek. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, er is tijd nodig voor het verkennen van en wennen aan het samen vorm en inhoud geven van zorg. Wij noemen dat proces bij ons zorggemeenschap 2.0. De kern van deze aanpak zit in betere samenwerking met vrijwilligers en participatie van familie. De gesprekken bieden de kans om uit te leggen wat wel en niet kan binnen het geld dat er is, maar ook om te kijken naar wat familie en cliënt zelf kunnen doen. Het leidt tot meer wederzijds begrip en… echte zorg op maat.

Het is een belangrijke verandering in onze organisatie en wellicht een duwtje in de goede richting voor een landelijke hervorming.

Mark Janssen
voorzitter Raad van Bestuur Zorgcombinatie Nieuwe Maas en Zonnehuis Groep in Vlaardingen

Raad van Bestuur

Mark Janssen is bestuurder van Zorgcombinatie Nieuwe Maas en Zonnehuis Groep: een verpleeghuis, een zorgcentrum, twee woon- havens en appartementen in Vlaardingen.

En dan gebeurt er iets. Ik ontdooi. Hoe verder de dag vordert, hoe enthousiaster ik word. Is dit de kundigheid van de trainer of de openheid van de groep collega’s? Misschien wel de combinatie.

Van reflectie komt in de praktijk van alledag niet veel terecht. Dat merk je pas na zo’n dag. Toch kan het doen van onthullingen en het opruimen van ‘oud zeer’ een stempel drukken op de sfeer in een groep. Onderstaand gedicht geeft de strekking van het nieuwe begin goed weer. Het was een mooie dag.

Als ik je vraag naar mij te luisteren
en jij begint mij adviezen te geven,
dan doe je niet wat ik je vraag.

Als ik je vraag naar mij te luisteren
en jij begint mij te vertellen,
waarom ik iets niet zo moet voelen als ik voel,
dan neem jij mijn gevoelens niet serieus.

Als ik je vraag naar mij te luisteren
en jij denkt dat jij iets moet doen
om mijn problemen op te lossen,
dan laat je mij in de steek,
hoe vreemd dat ook mag lijken.

Dus, alsjeblieft, luister alleen maar naar me
en probeer me te begrijpen.

En als je wilt praten,
wacht dan even en ik beloof je
dat ik op mijn beurt naar jou zal luisteren.

L. Buscaglia (1924-1998)

Deze dagen werken we in ons wooncentrum met het meest belangrijke protocol …….het hitteprotocol. In 2006 bleek tijdens de conferentie “De hitte de baas” veel vraag te zijn voor een nationaal actieplan. Het ministerie van VWS nam het voortouw om te komen tot een nationaal hitteplan voor heel Nederland. In veel zorgorganisaties is dat plan van maar liefst 38 pagina’s ‘vertaald’  in een meer compact plan, in een hitteprotocol.

De overheid geeft aan dat na een periode van vijf dagen van 27 graden of hoger het hitteprotocol in moet gaan. Ik mag toch hopen dat andere zorgorganisaties niet zo lang wachten tot zij in actie komen, wij doen dat in ieder geval niet.

Waarschuwen
Woensdag, tijdens onze maandelijkse koffiebijeenkomst met bewoners, is de warmte ook hét onderwerp van gesprek. Veel bewoners hebben luchtige kleren aan, al zie ik her en der nog wel mensen met vestjes zitten. De zon is heerlijk, maar ik waarschuw er ook voor. Het brengt namelijk risico’s met zich mee voor ouderen en mensen met hart- en longaandoeningen. Maar tijdens mijn verhaal zag ik vanuit mijn ooghoek dat toch enkele bewoners het aandurfden om hun vest uit te doen. En dan moet ik wel glimlachen….

Zorgen
Ook zorgen we goed voor de medewerkers; we hebben meer vakantiekrachten dan vorig jaar, zodat er meerdere kortere pauzes genomen kunnen worden. Zij nemen de vaste medewerkers veel werk uit handen en dat maakt dat werkzaamheden goed aangepast kunnen worden. “Alle hens aan dek” is onze leus tijdens de vakantieperiode! Teammanagers, secretaresse, huismeester, receptiemedewerkers en huishoudelijke hulpen, iedereen helpt mee en denkt ‘out of the box’ in de zomer. Ook ik doe vrolijk mee, witte jas aan en werken alsof ik nooit van de werkvloer afgeweest ben. En ik vind het nog leuk ook!

We hebben een hittegolf beleid… Voor onze cliënten, maar zeker ook voor onszelf.

Maar het lijkt zich tegen te spreken…
Hoe kan ík het nu rustiger aan doen, terwijl een aantal van onze clienten meer zorg nodig hebben? Ze vergeten te drinken en mensen met hartklachten en een zwakke gezondheid zijn als eerste slachtoffer van uitdroging. Mensen die dementerend zijn voelen soms niet eens dorst. Dat betekent extra zorgmomenten, meer toezicht op eten en vooral drinken, het huis een beetje luchten, verwarming laag houden (hoe gek ook, oudere mensen zetten vaak de verwarming weer op een standje hoger), even opfrissen voor de nacht, vaker schone kleren aan, toch even de wasmachine aanzetten…

Dus wij druk met onze clienten, dat zij toch maar hun gezondheid mogen behouden tijdens dit warme weer.

En hoe kan ik een tempo lager werken?
Nu zult u denken … deze mensen hebben toch ook nog kinderen of andere mantelzorgers? Maar die zijn schaars in de zomervakantie. Of de thuiszorg een extra oogje op moeder wil houden?

Of… ‘dan sla je toch een keer een ‘wasbeurtje’ over?’ Maar wie wil nu niet met dit warme weer onder de douche, liefst twee keer toch?

O.. ‘dan zet je toch extra personeel in?’ De zomervakantie wordt zwaar. Het aantal aanmeldingen van vakantiewerkers dit jaar is zo laag, dat we nu al weten dat de gewone open diensten al niet opgevuld kunnen worden… laat staan extra diensten. Sinds begin juni is het rooster en onze planning al een kleine (uhh… grote) puzzel. Hulde aan onze planner!

Zorg eerst voor je eigen veiligheid, dan pas voor de ander…
Vaak is het andersom in de gezondheidszorg en dat siert ons. Ook deze zomer zullen we knallen, want we werken met een team enthousiaste mensen die niet voor een gat te vangen is.

Toch kan ik wel wat tips gebruiken… en mijn collega’s ook. Alvast bedankt!

Maak werken in de zorg aantrekkelijker! Het tekort in alle lagen van de gezondheidszorg neemt zeer snel toe.

Zorgen voor
Nu de politiek niet mee lijkt te willen werken, moeten we kijken naar de huidige medewerkers. Zij zijn en blijven hard nodig. Nog meer vertrekkende mensen zou een ramp zijn! Zonder een stabiele werkvloer, ligt er chaos op de loer en dat is het laatste wat ik wil. Ik heb niet voor niets voor dit vak gekozen. Ik wil gewoon zorgen voor onze medemens! Jammer dat in een democratisch land, hier politiek gezien geen gehoor aan wordt gegeven

Als je het mij vraagt?
Hoe houden we deze medewerkers nou gemotiveerd? Geld is er niet. Door het vak aantrekkelijker te maken? Maar hoe dan? Als ik naar mezelf kijk dan denk ik dat aandacht het sleutelwoord is. Aandacht voor de mens, aandacht voor de situatie. Luisteren naar elkaar en samen zoeken naar de beste oplossingen. Zo werken we met elkaar aan een prettig werkklimaat.

Maar er is zo weinig tijd om te overleggen, ik weet het…

Salarisverhoging of regelmatige werktijden willen we allemaal wel, maar die zullen er niet snel komen.

De werkgevers?
Werkgevers hebben hier ook een belangrijke rol in. Blijf luisteren naar je medewerkers, neem ze serieus en zorg ervoor dat zij hun werk op een goede manier kunnen doen.

Het vraagt aandacht, tijd en geld, maar we moeten er met zijn allen voor zorgen, dat de kwaliteit in de zorg gewaarborgd blijft. De mensen die we nu hebben, moeten we houden.

Het huidige personeel is je visite kaartje voor nu, maar ook voor de TOEKOMST!!

En wat vindt u?
Bent u werkzaam in de zorg? Bent u een manager? Wat doet u om het werken in de zorg leuk te houden? Of heeft u als niet medewerker in de zorg goede suggesties? Ik ben erg benieuwd want we kunnen van elkaar leren. Ik hoop op veel reacties! Alvast bedankt.

We fietsen door de straat waar ze woonde en werkte. Zelf zegt ze dat ze nooit gewerkt heeft, maar gehobbyd. Ik noem de straatnaam tegenover haar oude huis, maar erg gebeurt niets, mevrouw herkent het niet. Jammer, ben toch te laat gegaan. We fietsen verder langs koeien in de wei. Steken een paar keer de rivier de Aa over. Heerlijk.

“We zijn alleen de broodjes vergeten”, zegt mevrouw.

Als we terug zijn, zitten we tevreden en wel op het terras. Als iemand vraagt waar ze geweest is, antwoordt Mevrouw van de Zorg: “Geweest? Ben ik weg geweest? Nee hoor, heb de hele tijd hier gezeten, maar als je gaat, ga ik wel mee hoor.” Ik weet dat ze genoten heeft van het tochtje, jammer dat ze het zelf niet meer weet. Maar het moment was goed en de volgende keer neem ik broodjes mee.

WK
Maar er zijn dagen bij dat er niemand op het balkon zit. Iedereen zit dan voor de tv. Het is niet de gewoonte om ’s middags de tv aan te hebben, maar het WK wordt ten slotte gehouden. En ‘wij’ doen nog mee. De heren discussieren over de manouvres, de dames over de kapsels en tatoeages van de spelers. Wanneer Nederland speelt hebben de heren altijd wel iets aan te merken, de dames vinden het prachtig wat de heren in oranje doen. Op de huiskamers hangt een oranje vlaggenlijn en wie wil, mag een pet op. Mits oranje, natuurlijk.

En zo vergeet men de hitte een beetje. Er wordt gekletst en gejuicht. Bewoners die wegdommelen, krijgen de kans niet met dat gejuich, maar dat is niet erg wanneer blijkt dat ‘we’ gescoord hebben. Ik volg het WK zelf ook. Alle wedstrijden probeer ik mee te pakken. Ik moet nu steeds werken wanneer Nederland moet spelen. Tenminste, wanneer ‘we’ door zijn, natuurlijk. En ik denk dat ik me best zal vermaken. Ik ben dan op de gang bezig, maar houd de score bij, door het juichen bij te houden. Dan ben ik nog net op tijd terug voor de herhaling. Ik kan toch niet tegen de spanning, laat mij maar bezig zijn.

Maar toch blijf ik erbij:

ZORGEN IS DUIDELIJK

Zorg is persoonlijk

Zorg is voor de patiënt

Zorg is voor iedereen

Zorg is laagdrempelig

Zorg is onvoorwaardelijk

Zorg is voor iedereen die het nodig heeft

Zorg is kwetsbaar

Zorg is niet zwart-wit

Zorg sluit niemand uit

In de zorg geen ‘tussen wal en schip’

Er bestaat geen ‘onnodige’ zorg

Zorg is professioneel met een hoge kwaliteit.. altijd!

De zorg heeft een hart…

Dus: DE ZORG KAN NOOIT EEN MARKT ZIJN.

Wilt u reageren op een van deze uitspraken? Graag!

‘Fysiotherapie wordt verkort en huisartsenbezoek zal een eigen bijdrage kennen’

Minister Ab Klink kondigde drastische maatregelen aan om de begroting op orde te krijgen. Ouderen en chronisch zieken zijn weer de dupe, is wat je alom hoort in de samenleving. Toch vraag ik mezelf af of deze kritiek wel helemaal correct is?

Als locatiemanager weet ik als geen ander hoeveel rollators en andere hulpmiddelen in onze verpleegkundige magazijnen staan te roesten. Om ruimte te maken, verzamelen we ze twee keer per jaar en schenken ze aan organisaties die de hulpmiddelen vervolgens versturen naar derdewereldlanden. Overleden bewoners hebben soms zelfs twee rollators of rolstoelen als nalatenschap, die zijn betaald vanuit gemeenschapsgelden. De zorgverzekeraar of de gemeente wil deze spullen niet terug. Ophalen, is namelijk te duur (???). En zo leven we met z’n allen – ook in de zorg – in een wegwerpmaatschappij.

Wat is er mis mee om deze apparatuur te checken en te hergebruiken? Schieten we niet een beetje door, terwijl we in de hedendaagse samenleving altijd pleiten voor duurzaamheid en recycling? Wie neemt hiervoor de verantwoordelijkheid? Dat zou pas een bezuiniging zijn. De overheid moet zorginstellingen met ludieke initiatieven belonen. Als ze innovatie en creativiteit stimuleert, is de maatschappij een stuk goedkoper uit! Doet u ook mee?

Afgelopen week had ik aan het einde van de middag een receptie. En ik zag er na een dag werken behoorlijk verkreukt uit, vond ik. Maar de redding was nabij, want ik weet het een en ander van mijn bewoners. Mevrouw Y strijkt namelijk altijd de overhemden van haar buurman in ons wooncentrum. Dus ging ik haar een bezoekje brengen…

Een 98-jarige aan het werk zetten?
‘Mag ik u even iets vragen?’, was mijn openingszin toen ze de deur voor mij opende. ‘Natuurlijk Gerda, kom er in, gezellig’, kreeg ik als reactie. Binnengekomen begon mevrouw te stralen toen ik mijn vraag aan haar stelde. Ze stond direct op om naar haar badkamer te gaan en breed lachend kwam ze met de strijkplank en strijkbout terug. ‘Zal ik het voor u doen?’ vroeg ze. Dat vond ik echt te ver gaan. Deze 98-jarige dame liet ik toch niet mijn linnen blouse strijken?

Had ik het maar gedaan, dan had ik me niet zo’n kneus gevoeld…

Zij leert het me wel
Aangezien ik niet zo’n pietje precies ben, vloog de strijkbout over mijn linnen blouse. Als de ergste kreukels er maar uit zijn, dan ben ik tevreden. Maar niet dus. Haar ogen lieten mij geen seconde los en het commentaar was niet van de lucht. Het ging totaal niet. Haar tips gingen finaal langs mij heen, ik kreeg het bloedheet en het water drupte van mijn voorhoofd. Op een gegeven moment pakte ze, een zucht slakend, de strijkbout af en zei: ‘Ga jij maar zitten, dit wordt niets.’

Na 10 minuten kreeg ik mijn blouse terug. Hij zag er perfect uit!

De volgende dag hoorde ik haar onder de koffie zeggen tegen een paar andere bewoners dat ze mij had leren strijken, maar dat ze er niet veel vertrouwen in had dat ik er veel van geleerd had. En ik… ik was de laatste maanden stellig in de veronderstelling dat haar geheugen haar steeds meer in de steek liet.

Mijn lesje heb ik wel geleerd!!!

Zorg kan zijn de vrees dat iets verkeerd zal aflopen, zorg in de zin van de VVT is de moeite die wordt gedaan om het mensen met problemen zo prettig mogelijk te maken, of wel toewijding. Ik ben er van overtuigd dat veruit de meeste mensen die zorg nodig hebben het gelukkigst zijn als ze zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven kunnen houden. Bijna iedereen die zorg nodig heeft blijft het liefst zo lang mogelijk thuis. De techniek biedt in dit opzicht steeds weer nieuwe mogelijkheden. Domotica is een nieuw woord dat staat voor een naadloos onderling verbonden elektronisch netwerk in ons huis. Dat en nieuwe bouwvormen maken de zelfredzaamheid voor mensen met een chronische ziekte, of met ouderdomskwalen, groter. Het is gewenst dat zorgvragers meer en meer opdrachtgever kunnen zijn van zorgaanbieders, dat ze een zorgpakket kunnen kiezen dat aansluit bij hun wensen.

Techniek, vraag en aanbod, marktwerking, het zijn woorden waarmee aan het begrip zorg maar zeer gedeeltelijk recht wordt gedaan. Handen aan het bed zijn, als het goed is, zorgzame handen. Voor veel zorgverleners is de drijfveer in de eerste plaats de wens om er te zijn voor mensen die hen nodig hebben. Ze werken hard, voor een bescheiden inkomen. Er wordt in de politiek veel gesproken over de stijgende kosten van het zorgstelsel, over de toenemende vergrijzing en het dreigende tekort aan werknemers in de zorg, over het gebrek aan doelmatigheid en de noodzaak tot kostenbeheersing. Terecht. De zakelijke kant mag niet over het hoofd worden gezien. Maar daardoor lijkt het soms of we vergeten dat het in de eerste plaats gaat om menselijkheid, om ethiek, om rechtvaardigheid. Ik heb er eens, ter gelegenheid van een jubileum, enkele rijmende regels over geschreven, waarvan het slot hieronder staat. Toegegeven, een beetje sentimenteel, maar het raakt wel de essentie en die mag niet worden vergeten.

Je werkt niet in de zorg voor het gewin.
Compassie geeft het leven werkelijk zin.
Sta even stil bij werkers in het veld.
Geloof nog in de kracht van idealen.
’t Zijn niet budget, begrotingsruimte, geld,
die kwaliteit bepalen.
Voor hart en hand van zorgverleners geldt:
ze zijn niet te betalen.

Jan Terlouw
schrijver

schrijver

78 jaar

Voormalig politicus en D66-voorman Jan Terlouw schrijft tegenwoordig samen met zijn dochter Sanne detective-achtige verhalen.

Ruim 2,5 jaar,
kwam ik voor mijn werk bij een zeer geliefd paar.
De zorg waarvoor ik kwam, mocht ik geven aan meneer,
maar sinds een week is deze persoonlijkheid er niet meer.

Overleden door een langzaam verval van krachten,
het heeft toch nog langer geduurd dan men verwachtte.
Het gekke is, dat ik er nu geen rekening mee hield dat het kon gebeuren,
aangezien ik meneer meerdere malen heb zien opfleuren.

De verhalen over van alles, die ik van meneer vernam,
is iets waar ik de rest van mijn leven iets mee kan!
Ook zijn vrouw ben ik dankbaar voor haar behulpzaamheid,
iets wat deze vrouw zeker onderscheidt.

De manier waarop zij de zorg voor haar man heeft gedragen,
met alle liefde, zonder ook maar een woord te klagen.
24 uur per dag de zorg voor je man,
noem ik pas echt HOUDEN VAN…..

Het is mijn werk, maar het blijft zo raar,
ik zal ze missen, dit menselijke paar
Meneer, ik ben dankbaar dat ik u heb mogen verzorgen en rust zacht,
mevrouw, bedankt voor uw vertrouwen en ik wens u met dit verlies, voor de toekomst alle kracht!

Even later komt Dochter van Zutphen binnen. Ze vraagt aan me hoe met met haar moeder gaat. Als we verder praten vertelt ze dat ze het moeilijk heeft met de toestand van haar moeder. Want moeder krijgt steeds meer probleempjes en is heel emotioneel waar het bepaalde kleding betreft. Dochter van Zutphen is in tweestrijd. Moet ze de kleren die pijnlijke herinneringen weghalen, of juist niet? Dat pakje wat ze droeg op vaders begrafenis? Zomaar weghalen, zonder overleg?
Ik snap de tweestrijd wel. Ik leg haar uit dat dementerenden zintuiglijke ervaringen vaak het langste onthouden en dat de gevoelens die daarbij horen diepgeworteld zijn in het geheugen. Je kunt je afvragen wat de kleding meer oproept, verdrietige gevoelens of positieve herinneringen. We praten nog even verder tot Moeder van Zutphen haar dochter in de gaten krijgt.

Als later dochterlief weer naar huis gaat, komt ze nog even bij me langs. Ze geeft me een hand en bedankt me hartelijk voor de uitleg. Ze heeft haar besluit genomen. Ha, dat voelt goed. Dit zijn momenten waarop ik blij ben dat ik even de tijd kan nemen. Je draagt zorg voor je cliënten, maar daar hoort de zorg van familie ook een beetje bij, want samen moeten we verder.

Maar wat vriend Klink er nu weer van maakt. Voor het eerst ben ik echt sprakeloos. Als het aan hem ligt, verdwijnen hulpmiddelen zoals rollators, krukken en looprekken uit het basispakket. Voor fysiotherapie en oefentherapie worden nog slechts negen behandelingen vergoed. Logopedie, ergotherapie en dieetadvisering kost tien euro eigen risico. Voor paramedische zorg moeten mensen ook zelf gaan betalen.

Ik wilde deze week een gezellig stuk schrijven… Maar nu komt ‘ie hier mee. Zijn verweer is dat hij het volgend kabinet niet wil opzadelen met de grote problemen in de zorg. Wat een onzin. Volgens mij kan hij het niet zo goed hebben dat hij nu geen dikke vinger meer in de pap heeft.

Nederland is het niet met hem eens en op het nippertje probeert hij nog wat bezuinigingen er doorheen te drukken. Niet te geloven!! Het nieuwe kabinet? Dat onderhandelen duurt en duurt. Nederland heeft gestemd, maar de uitslag bevalt niet alle partijen. Dus?? Mogen we in ieder geval nog een beetje de illusie hebben dat we ook maar enige invloed hebben op onze toekomst?

Juist de gezondheidszorg is een onderwerp van discussie voor de verschillende partijen. Lijkt mij dus dat hier JUIST geen beslissingen over gemaakt moeten worden. Simpelweg omdat men het hier niet over eens is en ook niet zal worden, op de korte termijn. Het is momenteel net een kleuterklasje. Pietje wil niet naast Jantje zitten. Liesje vindt Truusje stom. Pffff!! Maak nog maar even geen beslissingen. Zorg eerst maar eens dat men normaal door één deur kan. En laat de ouderen, die het land hebben opgebouwd nog maar even genieten van hun welverdiende oude dag. Voor zover er iets te genieten valt. En vraag aan Klink of hij ondertussen even met de pet rond wil gaan. Als hij dan toch iets wil doen, mag hij beginnen bij het wachtgeld. Wij in de zorg wachten namelijk ook al heel lang, heeeeeeeel lang op antwoorden en oplossingen..

Vorige week schreef ik over de misstanden als gevolg van de wijzigingen rond Wmo-subsidies. Mensen kregen ineens een rekening met terugwerkende kracht vanwege het abrupt terugdraaien van de subsidiekraan. Daarover bleef ik in gesprek met de betreffende ambtenaren op het stadhuis. En wat blijkt? Met succes. Afgelopen week is besloten dat Jonker Frans eenmalig kan rekenen op een tegemoetkoming in de kosten. Dat geeft de burger moed, toch?

De afgelopen twee jaar veranderde er zoveel in de zorgfinanciering, dat organisaties bijna moeten kunnen jongleren om alles bij te houden. De ene uitdaging na de andere komt – vaak onaangekondigd – op de sector af. Zodoende kun je als bestuurder vaak niet anticiperen op ‘wat er komen gaat’. Maar als je alle wijzigingen uiteindelijk toch goed weet te kanaliseren en ze een plek weet te geven zonder dat cliënten of medewerkers de dupe worden, geeft dat een kick.

Leidinggeven in de zorg blijft op die manier een prachtig vak. Ik kan het iedereen aanraden. Het helpt om creatief om te gaan met mogelijkheden en in gesprek te blijven met instanties. En dan kunnen ze op mij ook blijven rekenen.

Ik ben al 33 jaar werkzaam in de zorg en ik ga nog steeds met plezier naar mijn werk. Eerst als leerling ziekenverzorgende, later als EVV’er (Eerst Verantwoordelijk Verzorgende), als teamleider, afdelingshoofd en nu als vestigingsmanager. Zorgen voor ouderen en medewerkers zit mij in het bloed en ik weet dat ik, en velen met mij, hun stinkende best doen.

Wat een negativiteit
En toch laat ik me op dit moment meeslepen in alle commotie over de zorg aan ouderen. De verhalen in de media en op internet zijn zo negatief en zitten vol met emotie. Mishandeling, tijdgebrek en haastig werken. Geldgebrek, extra servicepakketten en zorgen over personeelstekorten. Maar een overschot aan managers die achter hun bureau zitten en geen verstand van zaken hebben. En bestuurders die met 4 ton vertrekken uit de zorg. Noem maar op, noem maar op.

Ik vind het verschrikkelijk.

Er is ook zo veel goeds te vertellen
Ziet dan niemand dat er ook hele goede dingen gebeuren in de zorg? Dat ouderen genieten van de contacten met andere bewoners en van de vele activiteiten? Dat verzorgenden zich écht verdiepen in de belevingswereld van de bewoners en hen veel warmte en liefde geven? Dat het niet alleen kommer en kwel is? Jij, mijn lezer, weet dit vast wél wanneer je deze site regelmatig bezoekt. Doe mij een groot plezier en noem deze website wanneer je in je omgeving weer eens hoort wat er allemaal mis is in de zorg.

Mijn mededagboekschrijvers en ik geven namelijk een tegengeluid….

Help mee, want ik word er op dit moment machteloos en verdrietig van!

En dan…
Krijg ik het koffertje niet open. Wat ik ook probeer, het lukt niet. Ik, groot technisch wonder (niet dus), probeer kalm te blijven en mevrouw niets te laten merken. Maar ook dat lukt niet, ze drentelt om mij heen en ziet met grote ogen mijn gepruts aan. Dan besluit ik om eerlijk spel te spelen.

“Ik krijg het koffertje niet open.” (rustig)
“Kun je Ineke bellen?” (paniek)
“Nee, die is met vakantie.” (rustig)
“Maar ik moet deze week wel mijn medicijnen hebben! “(paniek)

Gelukkig…
Ik besluit een collega in te schakelen. Zij kent het koffertje ook niet… maar je weet maar nooit. En ik denk nog: het zal toch niet zo zijn dat zij dat koffertje binnen een halve tel open heeft! En jawel hoor, ik trappel van ongeloof. Ook zie ik een glimlach doorbreken op het gezicht van mevrouw. Ze zegt tegen mij:

‘Je moet me niet zo laten schrikken hoor, want weet je, ik heb Alzheimer, daar word ik onrustig van!’

Wat een zelfkennis en wat een oneindig mooie zin. Volgende week krijg ik een herkansing en zal ik mevrouw en Ineke laten zien dat ik het heus zelf kan.

Klik hier voor meer informatie over de ziekte van Alzheimer

Ik denk dat het kan
Dit houdt in dat de bureaucratie rondom het toewijzen van de zorg en het toezicht en de controle daarop behoorlijk vermindert. Ik ben ervan overtuigd dat dit een enorme kwaliteitsinjectie met zich meebrengt! Op deze manier is het voor patiënten een stuk prettiger en overzichtelijker. Mensen willen hun eigen manier van leven zo lang mogelijk voortzetten, ook als ze echt zorg nodig hebben. Vandaag de dag zien veel mensen af van zorg, vanwege het vele geregel en de papierenrompslomp erom heen. Het gaat dan over veel teveel schijven.

Als een patiënt een zorgbudget krijgt toegewezen, kan een organisatie worden ingehuurd die de zorg op maat levert. Men kan de hulp krijgen (inhuren) die nodig is. Vandaag de dag krijgen patiënten namelijk vaak niet die zorg die ze nodig hebben. Het is zeker een efficiëntere manier!

Uiteraard moeten de mensen het wel zelf kunnen regelen; voor de mensen die dit niet lukt, zal er een andere oplossing moeten komen. En daar ben ik dan ook erg benieuwd naar…

Er moet snel iets gebeuren
Een ding is zeker: er moet snel iets gebeuren aan de bureaucratie in de zorg! Daar ben ik het mee eens. Een belangrijk onderwerp, waar de nieuwe regering straks zeker mee kan scoren! Ik hoor graag jouw mening.

Het is natuurlijk verschrikkelijk als een mens wordt mishandeld. Dat mag en kan niet. Maar schieten we er iets mee op om een blacklist aan te maken? Wat helpt het om een zware straf op dit soort zaken te zetten? Ik denk dat het beter is om de oorzaak van dit probleem aan te pakken, te kijken hoe het komt dat dit gebeurt en daar tijd, geld en energie in te steken. Mensen die in de zorg werken zijn ook gewoon mensen. Ze hebben hun beperkingen maar zeker ook hun kwaliteiten. Wat denk je dat er gebeurt in een fabriek waar 60 mensen werken en waar eigenlijk werk is voor wel 100 mensen? Daar ligt de werkdruk hoog en neem van mij aan dat daar ook fouten worden gemaakt.

Een fout in de productie of een fout tijdens het verzorgen van mensen is een wezenlijk verschil. Dat snap ik ook. Maar kunnen we dan niet eens eindelijk het probleem aanpakken? In plaats van altijd maar met het vingertje wijzen? En ridicule straffen uit gaan delen?

Misschien moeten we ieder mens verplicht stage laten lopen in de zorg, in plaats van de dienstplicht. Zodat ieder mens ervaart hoe het is om te zorgen voor medemensen die dat zelf niet meer kunnen. Prent in het achterhoofd dat je zelf ook ooit in deze situatie terecht kunt komen. En dat we moeten knokken voor voldoende middelen in de zorg, zodat onze medemensen een waardig bestaan hebben.

Het is zo gemakkelijk om met fouten te scoren. Er gaat heel veel goed in de zorg. En daar wordt nauwelijks iets mee gedaan. Maak het maar eens zichtbaar – zoals hier op Mijn tijd voor de zorg – daar kunnen anderen wat van leren.

Mijn tijd voor de zorg laat die kant wél zien, maar dat is niet bij iedere Nederlander bekend. Op het forum van Viva komen er reacties van mensen die zelf werkzaam zijn in de zorg. Zij vinden het ook jammer dat er zo’n vertekend beeld is over wat de zorg nu precies inhoudt. Netwerk berichtte bijvoorbeeld over ouderenmishandeling wat veel stof doet opwaaien. Terecht natuurlijk.

Maar waarom komt mijn beroep alleen nog negatief in het nieuws? Is dat waar Nederland op zit te wachten? Wat is het nut om het bij dit soort berichten te houden? En waarom loopt het op deze site geen storm, wat reacties betreft? Ligt het aan onze klaagcultuur? Waar geklaagd mag worden, wordt gretig gebruik gemaakt van het mogen geven van een mening. Maar wanneer het iets genuanceerder blijkt is het niet interessant?

Wie denkt er mee? Wie helpt mee positieve geluiden de wereld in te helpen…

De gemeente Den Haag heeft besloten specifieke dagverzorgingen, die ook veel Wmo-klanten uit de hele stad bedienen, niet meer te subsidiëren. Alle inspanningen om deze kwetsbare doelgroepen op te sporen ten spijt. Interculturalisatie is normalisatie. Of toch niet?

Ouderen die hun AWBZ-indicatie zijn kwijtgeraakt, zijn de klos. Dat waren ze al, maar nu dus extra. Want ook het bezoek aan Jonker Frans, waar ze anderen ontmoeten en meeliften in het kader van de Wmo en het armoedebeleid, kost ze nu geld. Halverwege het jaar maakt de gemeente bekend dat bij de toekenning van subsidies een berekening is gemaakt per stadsdeel. Daarbij is gekeken naar het aantal 75-plussers in die wijk.

Zorg- en welzijnsorganisaties moeten voortaan samenwerken in de wijk. “Da’s toch mooi”, hoor ik u zeggen. Nee, dat is niet mooi. Migrantenouderen gaan namelijk niet (snel) naar een wijk- en dienstencentrum! Welzijn en welbevinden halen zij uit andere dimensies. Geen bingo of een spelletje Rummikub, maar spirituele activiteiten als yoga, tai-chi en samen koken. Bovendien is bekend dat mensen uit deze groep ouderen vanwege de migratiegeschiedenis vroeg oud zijn, waardoor ze eerder hulp nodig hebben. Tropenjaren tellen tenslotte dubbel.

Die grens van 75 jaar is dus ongepast en schiet bovendien haar doel voorbij. Organisaties die gespecialiseerd zijn in het bedienen van ‘nieuwe Nederlanders’ kunnen de dagvoorzieningen niet meer ophoesten. De overheid treedt terug en de burger is weer de klos.

Vrijwel meteen dacht ik aan het rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Ik las daarin dat twee op de vijf ouderen in verpleeg- en verzorgingshuizen vindt dat het personeel te haastig werkt. Ik vind dat veel. En vind dit erg. Hoe kan het anders?

Ligt dit aan de hoge werkdruk? Of aan ons zelf?
Jaren heb ik doorgebracht op de werkvloer en met de bewoners gewerkt. Ook in ‘mijn’ tijd was er al personeelsgebrek. Hadden we het druk. Tegenwoordig is het erger, zeker met alle bureaucratie. Natuurlijk hebben we veel te doen, maar om dat nu haastig te doen.

Ben jij je altijd bewust wat je uitstraalt? Als je een bewoner gaat wassen en je hebt 30 minuten, kun je dan in die tijd rustig je werk doen en de bewoner die 30 minuten ECHT helemaal geven? Of ben je misschien in je hoofd al met iets anders bezig? Je aandacht bij het hier en nu houden; het is ‘gewoon’ te leren. Niet alleen maar rennen, vliegen, vallen, duiken en weer doorgaan! Je kunt meer uit je zelf halen; je eigen kwaliteit verhogen. Door aandachtige reflectie, door meditatie-, yoga- en ademhalingoefeningen energie en ruimte vrij laten komen. Zo kun je als zorgverlener optimaal in de zorg functioneren. Met volle aandacht voor wat er nu is! En wie er nu is!

Willen zorgmedewerkers hun werkdruk zelf de baas worden? Of wachten ze tot de politiek met bakken geld komt? Ik hoor graag je mening…

En ik?
Ik zou eigenlijk nog wel meer Anja’s willen!

Sam, is de hoofdpersoon in de door mij gemaakte tv-documentaire die 26 april jl. door de AVRO werd uitgezonden, Hij is doof, blind, verlamd en wordt continu beademd. Sam (25) is bijzonder. Ik vind hem eigenlijk een wonder. Toen ik hem in 1992 voor het eerst ontmoette bij het maken van een aflevering van Vinger aan de Pols over thuisbeademing, was zijn levensverwachting nog maar een paar maanden. Ik kon toen nog met hem praten en hij haalde zelf adem. Hij vond het leuk dat ik hem filmde en hij wilde alles over mij en mijn gezin weten. Sam heeft een progressieve spierziekte die nooit een exacte naam kreeg. Het zoeken naar de juiste diagnose werd te belastend. Het wachten was op het moment dat Sam 24 uur aan de beademing zou moeten. Doof, blind, verlamd en gekoppeld aan een beademingsapparaat was volgens zijn medisch team geen kwaliteit van leven. Het zou zinloos medisch handelen zijn. Maar Sam bleef leven. Hij werd helemaal doof en blind, kwam aan het beademingsapparaat maar niemand durfde het aan om de hulp die aan Sam gegeven werd, zinloos medisch handelen te noemen.

Ik bleef Sam volgen met de camera. Nu dus 19 jaar. Tijdens al die jaren heb ik met verwondering gekeken naar de mensen om hem heen. Natuurlijk naar zijn ouders die het centrum vormen waar alles geregeld wordt. En, er moet veel geregeld worden want Sam wil veel… hij wil eigenlijk alles… hij wil ondanks al zijn beperkingen gewoon leven. Hij haalt diploma’s in het voortgezet middelbaar onderwijs, studeert nu Spaans en is vast van plan om rechten te gaan studeren.

Ik ben de documentaire op verzoek van Sam gaan afmaken, terwijl ik toch al flink wat jaren officieel met pensioen ben. Het werd terugkijken in meer dan 4.000 minuten film met heel veel herinneringen. Maar er gebeurde meer. Ik realiseerde mij weer dat ik eigenlijk nog een leven lang nodig heb om al die programma’s te gaan maken waar ik regelmatig aan heb gedacht in die afgelopen 45 jaar werkend in ‘Medisch Wonderland’, maar die er niet zijn gekomen. Ik concentreerde mij vooral op de patiënten en hun behandelaars, maar de mantelzorgers, de partners, de kinderen, de ouders, de verpleegkundigen en de verzorgenden bleven in die programma’s vaak aan de zijlijn staan. Zo af en toe vertel ik jonge programmamakers over de normen en waarden van de televisiejournalistiek. In die gesprekken wijs ik hen er op dat er meer is dan de ambulance-ingang, de wereldberoemde chirurg, het nieuwste medicijn, de robotchirurgie, de traumahelikopter, de medische misser, de eerste hulp en die bijzondere patiënt. Er zijn prachtige informatieve programma’s te maken met die andere hoofdpersonen. Ik heb ze door Sam weer goed leren kennen. Misschien iets overdreven om te zeggen dat ze een standbeeld verdienen, maar een serie mooie tv-programma’s zeker.

Ria Bremer
presentatrice

presentatrice

71 jaar

Voormalig journaliste en presentatrice Ria Bremer is momenteel betrokken bij veel organisaties en projecten binnen de gezondheidszorg.

Ook voor een uitgebreide douchebeurt of een uurtje zwemmen moeten de bewoners in de buidel tasten. Douchen kost 21 euro en voor zwemmen moeten ze 42 euro op tafel leggen.Volgens de directeur heeft ZINN zelf geen geld voor deze extraatjes, zoals ze het noemt. De extra’s worden verzorgd door de medewerkers van ZINN, die daarvoor extra uren kunnen declareren. Koopmans vindt niet dat de maatregel te ver gaat en ten koste gaat van minder bedeelde bewoners. „Sommige mensen gaan toch ook vaker op vakantie dan anderen?“

Het Dagblad van het Noorden brengt het iets genuanceerder…
08-06-2010 Frisse neus is duur bij ZINN

GRONINGEN -Vijftien euro voor een wandelingetje. Eenentwintig euro voor een douchebeurt… Bewoners van de verzorgingshuizen van ZINN in Groningen, Hoogezand en Haren moeten flink betalen voor extra’s die het leven leuker maken.

Directeur Wil Koopmans vindt niet dat ze iets verkeerd doet.”Iedereen kan bij ons rekenen op basiszorg. Hoeveel dat is, hangt af van de situatie. Maar wij zijn een vangnet, geen hangmat. We willen alle cliënten het beste geven. Maar de overheid is niet overal verantwoordelijk voor en we hebben het geld niet. Ik wil daar eerlijk in zijn. Het vervelende is, dat de politiek dat niet vertelt. Die laat het aan ons over om aan de poort te zeggen wat onze beperkingen zijn.”

Ik heb even geen mening, laat die van jou hier horen!

Stimuleer dat Nederlanders zolang mogelijk voor zichzelf kunnen blijven zorgen
Dit kan alleen wanneer er een goede betaalbare zorg is. Faciliteiten waar alle mensen gebruik van kunnen maken. Een goede AWBZ voor iedereen.

Maak werken in de zorg aantrekkelijk voor schoolverlaters
Dit kan alleen maar door goede begeleiding van professionals. Door uitzicht te bieden op werk. Wat is er mooier en kwalitatief aantrekkelijker dan zelf mensen op te leiden en deze mensen vast te houden. Binnen onze organisatie kom ik vaak goede stagiaires tegen, die het vak van A tot Z beheersen. Beter opgeleid kun je dit personeel niet krijgen!

Investeer in de kwaliteit van zorg
Zorg voor de juiste persoon op de juiste plek. Vaste gezichten en kleinere teams. Korte lijnen met vaste aanspreekpunten. Mijn ervaringen zeggen dat dit motiverend werkt en tevredenheid met zich meebrengt. Zowel voor medewerker als voor de cliënt.

Voorkom dat verpleegkundigen en verzorgenden teleurgesteld de zorg verlaten
Stuur personeel op hun sterke punten. Creëer een vast werkklimaat met weinig veranderingen. Sta open voor signalen van de werkvloer en kom samen tot menselijke oplossingen. Beloon werknemers naar behoren.

Als aan bovengenoemde punten gehoor wordt gegeven, kunnen we in de zorg weer eens aan toekomst denken en met de mensen bezig zijn, zoals zij het verdienen. Dit maakt het voor de medewerker ook een stuk aantrekkelijker!

Maar….
Het CDA heeft verloren, de VVD en PVV zijn de grote winnaars. Gefeliciteerd… Maar ik houd mijn hart vast. Lijsttrekkers, ik nodig jullie uit om nog eens te kijken naar de bovenstaande punten. De zorg heeft jullie nodig.

Als je vader of moeder voor je ogen verandert is dat heel onwezenlijk. Familieleden van dementerenden hebben het vaak erg moeilijk. Je ziet je papa of mama de grip op het leven verliezen. Zichzelf verliezen. En dat terwijl je beeld is dat je ouders altijd voor je zullen zorgen. Dat je altijd bij ze terecht kunt. In ieder gezin komt er een punt dat de rollen beginnen om te draaien. Als ouders oud worden, zullen hun kinderen meer voor ze gaan zorgen. Dat heeft impact. De kwetsbaarheid van de mens komt aan het licht. Bij kinderen waarvan de ouder dementeert, gaat dit veel verder. Je moet veel dagelijkse taken overnemen. Goed op je vader of moeder letten en er ondertussen aan zien te wennen dat zijn of haar persoonlijkheid sterk verandert.

Het is een proces dat heel pijnlijk kan zijn. Je ziet de dementerende kampen met verwarring en verdriet. In het begin beseft deze zelf heel goed dat hij/zij steeds meer dingen vergeet. Als ik een afspraak vergeet of mijn autosleutels kwijt ben, dan raak ik al een beetje in paniek. Mensen met dementie moeten hier continu mee omgaan. Willen vaak de buitenwereld niet laten zien hoe erg het is. Wringen zich in allerlei bochten om alles te verbloemen. Met veel bravoure, door overdreven te reageren of overal een grap van te maken. Maar ook door zichzelf terug te trekken en zo min mogelijk te communiceren. Het ergste wat je kunt overkomen is toch jezelf verliezen?

Hoe welkom is dan die troostende schouder. Hoe fijn is het dat je iemand tegen komt die je begrijpt en die naar je luistert en je verder op weg helpt. Die de tijd neemt voor jou waardoor je onrust of verdriet wordt erkend en je je gevoel van waardigheid behoudt.

Ah, een compliment! Ik voel dat ik een beetje warm word van binnen. Ik spreek met de schoondochter van een mevrouw. De familie gaat op vakantie en wil graag weten of het wasgoed, dat zij normaal zelf wassen, in de weken waarin ze weg zijn, naar de stomerij kan. Ook willen ze de verjaardag van mevrouw eerder vieren, omdat deze in hun vakantie valt. We bespreken nog wat andere dingen. En dan dit een compliment. Fijn!

Soms kunnen wij niet die zorg leveren die we graag willen leveren. Dan is het heel fijn om een compliment te ontvangen. Het kan altijd beter en we krijgen ook kritiek. Maar dat zien we vooral opbouwend. Nadat ik heb opgehangen, bedenk ik dat het inderdaad een terecht compliment is…

Er kan en mag veel…
Wanneer men wil douchen of wil uitslapen gebeurt het. Wanneer iemand niet wil eten, stimuleren we dat wel maar we dwingen niet. Wanneer iemand met familie weg wil dan kan dat. Wanneer bezoek tot 23.30 uur op de afdeling wil zijn, dan mag dat. We hebben geen bezoekuren, geen toiletronden waarbuiten men niet naar het toilet mag. Iedereen heeft een eigen appartement, met keukentje en ruime badkamer. Er zijn clubs, kerkdiensten, een restaurant met ruime keuze. En woensdagavond was er een optreden van Wieteke van Dort, in de rol van tante Lien. Donderdag komt Willeke Alberti optreden.

Ik kreeg de tip, eens te kijken naar dit artikel. De eindconclusie is dat men over het algemeen tevreden is. Vooral de laatste zin viel mij op.

“Deze positieve beoordelingen staan haaks op het overwegend negatieve imago van verpleeg- en verzorgingshuizen, zoals voorkomt in de media en onder de Nederlandse bevolking.”

U weet het vast al, wie graag een realistisch beeld krijgt over de zorg, leest mijntijdvoordezorg.nl!

Ik was in Amersfoort te gast als inleider om de dialoog onder leiding van Hanneke Groenteman een impuls te geven. ‘Oog voor diversiteit’ was dit jaar het thema. Het sloot mooi aan bij de missie van de organisatie zelf: ‘Er zijn voor eenieder’. Maar wat betekent dat dan precies als de VTPZ mee wil met zijn tijd in een snel veranderende samenleving. Er kwamen boeiende invalshoeken aan de orde, maar mijn vraag blijft ook na deze bijeenkomst overeind: Wat gaat er nu precies veranderen, na vandaag?

Een organisatie die mensen wil helpen in de laatste levensfase moet zich ervan bewust zijn dat dit een proces is van jarenlange investering. ‘Er zijn voor een ieder’ betekent dat die ander zich welkom en geaccepteerd dient te voelen. Dat hij zichzelf mag zijn zonder harnas en zonder zich steeds te hoeven aanpassen. Zeker als je doodgaat.

Terminale zorg is belevingsgerichte zorg. Zorg die uitgaat van de wensen van die ander. Sterven op een manier die bij de betreffende persoon past, ook als dat niet bij mijn waarden past. “Zijn we daar wel klaar voor?”, vraag ik me oprecht af. “Kunnen we mensen uit andere culturen menswaardig laten sterven?” Over interculturele competenties en vaardigheden is uitvoerig gedebatteerd. Alsof je een aap een kunstje kunt leren!

Warme zorg, van mens tot mens. Dat is het waar het naar mijn idee om gaat.

3 juni 2010, 20.5 uur. Max peilt de stemming op Nederland 2; burgers debatteren met politici. Ik mocht in debat met Fleur Agema van de PVV. Wat was het jammer dat we elkaar niet ‘verstonden’. Want eigenlijk willen we precies hetzelfde met de zorg in Nederland; meer personeel en meer kwaliteit in de zorg. Kwam dit door mijn openingszin? Dat ik niet op de PVV ging stemmen omdat ik het niet geloof? Hoe gaan ze hun beloften waarmaken? Of kwam het simpelweg omdat ik een manager ben? Want na de uitzending sprak ik even met haar na.

“Managers moeten terug naar de werkvloer, met behoud van salaris, dus daar hoeft u zich geen zorgen over te maken”, aldus Fleur Agema.

Nou daar maak ik me ook geen zorgen om; mijn salaris komt niet eens in de buurt van de beruchte Balkenende norm. Maar ik maak we wel zorgen of politici wel echt begrijpen hoe het er op de werkvloer uitziet!

Managers niet meer nodig?
Wie is dan de scharnierfunctie tussen de Raad van Bestuur en de medewerkers? Wie zorgt dan dat alles loopt? Wie motiveert keer op keer de medewerkers als de zorg weer eens negatief in de media komt? En wie zorgt er voor voldoende gekwalificeerde medewerkers binnen onze organisatie? Medewerkers die met hart en ziel werken in de zorg en niet de werklozen die het opgedrongen krijgen om te gaan werken in de zorg. Wie houd ze vast, die gekwalificeerde zorgmedewerkers zien die het niet meer zien zitten en kiezen voor een ander vak.

En ik moet ook een ander vak kiezen? Politici, kijk toch eens hoe het écht werkt in de zorg en kom dan met oplossingen. Ik hoop dat u, mijn lezer, het onderscheid tussen loze beloften en realiteit nog kunt maken en morgen stemt op die partij die niet alleen het beste voor heeft met de zorg, maar ook de realiteit van de praktijk snapt.

Een collega gaf mij een artikel over de identiteit van zorgorganisaties. Een stuk om over na te denken. Hier werden zorgorganisaties (met een knipoog) ‘intensieve menshouderij’ genoemd; vergeleken met bedrijven:
• Zorgorganisatie = onderneming
• Patiënten en bewoners = klanten
• Zorg = product
• Zorgplan = contract
• Kwaliteit van zorg = klanttevredenheid en fysieke veiligheid

Maar toch…
En ja, daar zit een kern van waarheid in, maar zorg blijft toch een morele maatschappelijke waarde. Als samenleving vinden we dat kwetsbare mensen niet aan hun lot mogen worden overgelaten. Het gaat om de identiteit, het hart, van de zorgorganisaties. Waar staan ze voor? Het hart is vol van solidariteit, rechtvaardigheid, betrokkenheid en respect voor individuele waardigheid. En wat je geeft, dat krijg je terug…

Dezelfde collega is hiervan een mooi voorbeeld: ze had een aanrijding op de fiets tijdens haar werk. Niet ernstig, maar ze had wel de schrik in de benen. Bij een cliënte thuis kreeg ze een kopje koffie en kon ze op verhaal komen. ’s Middags belde deze cliënte naar ons kantoor om iets te vragen over de zorg… maar ze wilde vooral ook weten hoe het met mijn collega ging.

Wij, zorgmedewerkers, zorgen blijkbaar niet alleen voor onze zorgvragers, zij zorgen ook voor ons. Door te zeggen ‘voorzichtig hè, als je de weg opgaat!’ of ‘jas dicht doen hoor, anders word je ziek.’ Wanneer een cliënte een sinaasappeltje voor je perst, dan wordt er voor je gezorgd.

Het gaat om zorgen voor elkaar. Als je dat niet erkent, dan ontneem je een belangrijk aspect van de waardigheid en trots weg van mensen die afhankelijk zijn van zorg. Daarom kunnen keuzes in de zorg niet alleen uit economisch oogpunt genomen worden, want dan verwijder je het ‘hart’ uit de zorg.

(Deels ontleend aan een voordracht van Thijs Tromp over identiteit in de zorg)

Dankbaarheid
Ik kwam voor het eerst bij een nieuwe cliënte. Mevrouw is ongeneeslijk ziek. Ze heeft een hersentumor en is haar man hier een paar jaren geleden ook aan verloren. We raakten we aan de praat en dan gaat er zoals gewoonlijk in dit soort situaties, wat meer tijd in zitten. Tijd die ik eigenlijk niet heb maar tóch neem. Mevrouw is opvallend positief. Ze geniet nog van ieder moment. Ze is dankbaar voor de zorg die ze krijgt van de thuiszorg en de mensen om haar heen!

“Ik vind het zo fijn dat ik door de goede zorg nog thuis kan blijven wonen en de dingen kan blijven doen die ik leuk vind.”

Daar doe ik het voor…
Toen ik in de auto stapte moest ik nog even denken aan ons gesprek en zag dat mevrouw mij voor het raam stond uit te zwaaien. Ik realiseer me, dat dit de momenten zijn waarvoor ik het doe! De situatie van mevrouw en dan tegelijkertijd die dankbaarheid… Het raakte bij mij een gevoelige snaar .

En ik realiseerde me dat het nog maar afwachten is hoe de zorg er voor haar in de toekomst uit ziet. Zal zij, en vele anderen met haar, díé zorg krijgen die ze nodig heeft?

ZORG DIE BEREIKBAAR IS, DICHTBIJ EN VAN HOGE KWALITEIT

Mijn collega’s en ik van de thuiszorg bieden die zorg. En als ik me niet vergis, is dit één van de voorstellen van verschillende politieke partijen. Wij maken het waar. Nu Den Haag nog!!!

Even later sta ik samen met Mevrouw van de Zorg aan de afwas. Als we zo aan het rommelen zijn, vraag ik of de pan niet te zwaar is. Ze kijkt me beledigd aan en zegt: “Mevrouw ik heb spierballen als kinderkontjes, alleen niet zo vies!”
Als na de afwas de koffie pruttelt, komt mevrouw Boot met veel bravoure binnenlopen. Zo zegt ze: “Ik heb een ander gehad vanmorgen. Ja. Da was toch fijn. Die mag elke dag wel komen om me wakker te maken.
“Heeft u een ander gehad? Dat begrijp ik niet. Bent u soms vreemdgegaan?”
Ze schiet in de lach: “Nee joh. Ik ben vanmorgen door een man gewassen en aangekleed. En die kan het goed. En hij is gezellig. Ik heb gezegd dat hij elke dag wel mag komen. Kei goed.”
“Moest u daar niet aan wennen dan, een man?”
“Nee hoor, kei leuke man. Niks wennen. Waarom? Hij doet het erg goed.”
En daar komt onze leerling net aangelopen. Ik vertel hem natuurlijk meteen dat hij de complimenten krijgt van Mevrouw Boot. En ze heeft gelijk. Er zijn veel te weinig mannen in de ouderenzorg. En dat is juist zo goed. Je krijgt eens andere praat en een andere kijk op de dingen.

Het is goed om weer terug te zijn.

Raad van Bestuur

Hans Groenendijk is bestuurslid van Stichting Sint Jacob die acht zorgcentra en verpleeghuizen omvat in Haarlem, Bloemendaal, Overveen en Heemstede.

Ik denk terug aan mijn eerste verkiezingsherinneringen. Ik was 6 of 7. Een klein dorpje in Zuid-Holland midden jaren ’60 van de vorige eeuw. Toen was de politiek nog overzichtelijk. Het CDA bestond nog niet en als je katholiek was stemde je KVP. Er werd gestemd in de gymzaal van onze school. Ik dacht dat alleen de katholieken in onze gymzaal mochten stemmen maar toen ik de vrouw van de slager zag, begreep ik dat het hele dorp hier kwam stemmen. Ook zag ik dat de vader van een meisje uit de klas nu wel kwam stemmen. Het hele dorp wist dat hij het de vorige keer niet had gedaan en daarom een boete van 5 gulden had gekregen.
Met een vriendje leunde ik tegen het hek. Tegen iedereen riepen we ‘Kies KVP’. In ons dorp waren er nog nauwelijks mensen met een televisie. Ik sluit achteraf gezien niet uit dat onze oproep de enige poging tot kiezersbeïnvloeding was. Niet dat het wat uitmaakte, want alle protestanten in ons dorp stemden CHU.

Wanneer ik naar de trap loop, zie ik de man weer aan komen schuifelen. Ik wacht even op hem en vraag of het gelukt is. Hij kijkt me wat geheimzinnig aan en buigt z’n hoofd naar mijn oor. “Ik heb me hele leven al KVP gestemd dus nu ook”, fluistert hij me geheimzinnig toe. Hij schuifelt alweer verder en ik blijf enigszins verward achter.

Hans Groenendijk
lid Raad van Bestuur Stichting Sint Jacob in Zuid-Kennemerland

Dit is een zin uit een eerder blog van me. Ik moest er vandaag aan denken. Sinds twee dagen houden we een boekje bij met daarin alle zorgmomenten die we besteden aan meneer S. We zijn nu dus 48 uur bezig en komen op een schokkend aantal van 270 minuten. Voor de snelle rekenaars, dit is al 4,5 uur. Bij meneer gaat het verzorgen op een andere manier.

Meneer vraagt veel aandacht
Hij wordt in zijn kleding gepraat, of er uit. Hij moet in alles overtuigd worden. Hij is agressief, weigert zorg, weigert medicatie en gaat er gerust met de medicijnkar vandoor. Of met de koffiekar, de waskar, met de rollator van een ander. Hij wordt ’s nachts wakker en dan moeten we hem overtuigen om weer te gaan slapen. Hij haalt zijn bed altijd af; dan moet het opnieuw opgemaakt worden. Hij komt in de keuken bij je staan om iets duidelijk te maken, maar komt niet uit zijn woorden. Wanneer je hem niet begrijpt wordt hij agressief. Vaak realiseert hij zich dat hij lelijk heeft gedaan en komt hij achter je aan om uit te leggen dat hij het niet zo bedoelde. Ook wanneer je bezig bent met een andere bewoner. Wanneer hij dan niet het appartement van de medebewoner op mag, wordt hij wederom agressief.

En dan de familie nog
De momenten die we besteden aan familie staan nog niet in het boekje. Die komen daar ook nog bij. Meneer heeft een dochter die veel moeite heeft met de achteruitgang van haar vader. Ze vindt het bijvoorbeeld moeilijk te geloven dat meneer agressief is. Ze is vaak boos of teleurgesteld. Een goede begeleiding van de familie is ook erg van belang.

Al deze momenten staan nu in het boekje. Meneer heeft duidelijk een pakket dat niet aansluit op zijn behoeften. Dat is voor hem storend, voor medebewoners, voor familie en voor ons. Gelukkig houden we nu de zorgmomenten bij. Zo kunnen we een pakket aanvragen dat bij meneer past.

CDA, PvdA, GroenLinks, D66 en SGP willen buiten de instelling verleende AWBZ-zorg overhevelen naar de Wmo. Nou, daar zijn we mooi klaar mee (vergeef me mijn cynisme). Dagverzorging en thuiszorg zijn in mijn ogen broodnodige zorg waar chronisch zieken niet zonder kunnen. Ze hebben er recht op! Er is voor betaald! Het probleem is dat Wmo-budgetten bij gemeenten zitten. Is het geld op, dan stopt de zorgverlening.

Dat is natuurlijk een slechte zaak. Aan de ene kant wil de overheid zoveel mogelijk ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis laten wonen; dat is tenslotte goedkoper. Aan de andere kant brengt diezelfde overheid ze in de gevarenzone. Door de Pakketmaatregelen die in 2010 zijn ingegaan, raakte 45% van onze dagverzorgingscliënten haar indicaties kwijt. Mensen hadden hun maaltijd, hun vaste dagritme, hun ‘loopje’ naar het zorgcentrum, hun praatje. Ze maakten deel uit van de samenleving. Tegelijkertijd waren ze onder controle van begeleiders die schakelden met huisartsen als het fout dreigde te gaan. Ze liepen de deur niet plat bij huisarts en ziekenhuis.

En nóg belangrijker: Deze ouderen waren gelukkig!

Hoe is het toch mogelijk dat de politiek in verkiezingsprogramma’s de preventie schrapt? Zorginstellingen hebben mensen in dienst die ze niet zomaar kunnen ontslaan nu zoveel cliënten ineens niet meer mogen komen. Maar géén inkomsten betekent géén personeel! U raadt het al: toch ontslaan dus. En dat kost ook een hoop geld, zodat de zorg weer duurder wordt. Maar och, dan zoeken we gewoon weer een nieuw kind van de rekening.

Veel collega’s zijn ‘in’ voor de SP en PVV. Beide partijen hebben het beste voor met de zorg voor ouderen en voor het zorgpersoneel. Zij beloven meer personeel en meer salaris… Te gek, bijna. Bijna, zeg ik dan, want ik geloof niet dat ze dat kunnen waarmaken. Is wat zij beloven echt te realiseren? Of passen ze, wanneer ze mee mogen doen in een coalitie, hun programma aan? Of, als ze niet in de coalitie komen, blijven ze de hele regeerperiode vechten tegen de bierkaai?

Met bewoners praat ik er ook over en vraag hen waarop zij hun keuze baseren. Dit verschilt nogal van het stemgedrag van de medewerkers. 80% van de bewoners stemt uit vertrouwen op HUN partij. Wie heeft het vertrouwen gewonnen? Wie is gelijkmatig van karakter en wat straalt de partij uit? Dit is voor velen belangrijker dan het programma.

“Weet je nog hoe goed Dries van Agt was en Ruud Lubbers?” vertellen ze.

“Ik stem gewoon op het CDA op Balkenende. Dan komt het allemaal goed!”

“Niet op de Partij Van De Armoe stemmen hoor!”, dwingt een mevrouw mij bijna!

 En ik??
Ach… ik weet het nog steeds niet. Verkiezingstaal in campagnetijd vind ik voornamelijk zieltjes winnen om te scoren.

En dan??
Afwachten. Ik blijf wel bezorgd over de toekomst van de zorg. Als ik lees dat men het wettelijke recht op zorg wil wegschrappen, schrik ik daar erg van!

schrijver

46 jaar

Voormalig marketeer Raymond van de Klundert verloor zijn eerste vrouw aan kanker en publiceert nu onder het pseudoniem Kluun.

Nelis Vogelenzang verzamelt foto’s. Hij laat zich met zoveel mogelijk BN’ers op de foto zetten en wil zo zelf BN’er worden. “Waarom wil je dat eigenlijk?” vroeg een journalist hem eens. “Omdat dan iedereen aardig tegen je is.”  Nelis (70) is verstandelijk gehandicapt, maar zijn analyse is zo scherp als een fileermes. Mensen vinden het interessant om met BN’ers om te gaan, gezien te worden en niet alleen Nelis vindt het spannend om met je op de foto te gaan.

Ik behoor nu een jaar of wat tot de Bekende Nederlanders en ik heb gemerkt dat alleen daardoor een significant hoger percentage mensen dan vroeger aardig tegen me is. Tuurlijk, er zijn hordes mensen die mij wel kunnen schieten en mijn boeken liefst ritueel zouden verbranden. Als  ik ’s avonds lekker wil slapen, moet ik die avond niet per ongeluk mijn eigen naam Googlen want dan gaat er een beerput aan ongecensureerde beledigingen en frustraties open. Maar in mijn gezicht is iedereen aardig.

lees verder>>

Het woord ‘bezuinigen’ staat centraal in alle partijprogramma’s. Daar komen we niet onderuit. Niemand niet, geen enkele partij. Dus ook ik stem VÓÓR bezuinigingen, hoe dan ook. Elke partij heeft haar ideeën waar minder geld aan uitgegeven kan worden…

Ook in de zorg zal gesneden worden. Het wordt wel mooi ‘verpakt’, want er wordt extra geld door diverse partijen beloofd voor de gezondheidszorg op diverse terreinen. Dit zijn de ‘plusjes’ in de begroting. Tegelijkertijd zijn er ook ‘minnetjes’ in de begrotingen… en in het totaal komen de meesten dan toch uit op een dikke MIN. En dat terwijl het aantal ouderen alleen maar groter wordt. Waar zullen wij, zorgverleners, dat straks merken? En onze cliënten? Ik vind het spannend en het houd me dan ook erg bezig.

Daarom vind ik het ook zo leuk dat ik door Metro gevraagd ben voor het ‘lezerspanel’. Hier ben ik de laatste weken elke week te vinden. Ik geef mijn visie op het interview dat gehouden wordt met de lijsttrekker, de persoon of het partijprogramma. Zo raak ik nóg meer betrokken bij de verkiezingen en volg ik nóg intensiever alle praat- en tvprogramma’s Want misschien lijkt de politiek soms ver weg van ons te staan… het gaat wel over ons!

Donderdag 20 mei, Metro, interview Job Cohen:
Froukje Bijlsma, 26 JAAR, WIJKVERPLEEGKUNDIGE.
POLITIEKE VOORKEUR: CDA/CHRISTENUNIE
“Die extra 10 miljard: ik denk dat het
de geloofwaardigheid van Cohen een
beetje heeft aangetast. Ik was erg
nieuwsgierig toen Cohen naar voren
trad als lijsttrekker. Dat is er nu een
beetje vanaf. Het motto: mensen bij
elkaar houden! Een waardevolle
doelstelling vind ik, omdat we nu
eenmaal een samenleving zijn.
Alleen: hoe wil Cohen dit dan?”

Welke uitstraling zal de politiek straks krijgen… eentje van mededogen of van hardheid? Van geld of van menselijkheid? Van hoop of van angst? Ik ben nieuwsgierig naar politiek Nederland na 9 juni.

Wie mijn stem krijgt op 9 juni, weet ik nog niet. Zo ben ik heel benieuwd of er een partij is die aan de slag wil gaan met het imago van de zorg. We hebben straks een hoop arbeidskrachten nodig. Ik hoor er maar weinig over. Terwijl het heel relevant is. De werkdruk in de zorg stijgt, het salaris groeit niet mee. Je hebt onregelmatige diensten, moet werken op feestdagen. Ik denk dat er best veel mensen zijn die goed bij de zorg passen, maar die gezien de beloning, het salaris en de voorwaarden, kiezen voor het bedrijfsleven. En dat snap ik best.

Gelukkig hoor ik de politici steeds weer zeggen dat de hard werkende mens moet worden beloond. Maar naarmate het debat vordert, wordt mij duidelijk wat ze eigenlijk bedoelen met de hard werkende mens. Dat is niet de vuilnisman, fabrieksmedewerker of bouwvakker, dat zijn de mensen met een jaarsalaris waar ik alleen maar van kan dromen. Ah, ik snap het al, deze mensen moeten natuurlijk heel hard werken om het geld op te krijgen!

Het ziet er maar slecht uit. En dan heb ik nog niet eens te klagen, ik ben gezond en heb werk. Hoe moet het met degenen die afhankelijk zijn van de maatschappij? Het ergste stukje vond ik op het moment dat Groen Links uit de doeken deed wat er werkelijk bedoeld wordt met de  plannen van de VVD. In eerste instantie dacht ik: nou ja we moeten allemaal inleveren, iedereen naar rato en als er dan zo’n nuchtere dame van Groen Links zit en zo’n alerte Brabantse SP’er, dan zal het wel goed komen. Maar ja, waar kunnen we van op aan? Doen ze wat ze beloven? Zie nu weer met de PVDA, nu willen ze weer wel helpen in Afghanistan. Gelukkig heb ik veel verstand van belevingsgerichte zorg!

“Personeel wil weg uit de zorg! Er dreigt een enorme leegloop door te weinig geld en de te hoge werkdruk. Zorgverleners denken serieus na over een baan buiten de zorgsector.”

Ambassadeurs
Ik maak me zorgen. Wanneer een groot gedeelte van de zorgmedewerkers zich terugtrekt, waar zijn we dan over 10 jaar? Er wordt namelijk nu al een tekort verwacht van 400.000 zorgverleners. Ik denk dat juist de mensen die nu in de zorg werken niet weg moeten lopen, maar zich juist in kunnen zetten om nieuw personeel aan te trekken en te begeleiden. De huidige medewerkers, met hart voor de sector, behouden hiermee de kwaliteit in de sector. En we krijgen nieuwe professionals, met affiniteit voor de zorg.

Ontevredenheid
Maar de werkdruk neemt toe en er zijn veel medewerkers ontevreden. Er is nu al een tekort aan werknemers. Ook binnen onze organisatie; dit komt onder meer door overheidsbezuinigingen. Ik voel onrust bij collega’s, maar ook bij cliënten die zich afvragen hoe een en ander zich in de toekomst zal ontwikkelen.

Duurder, gekwalificeerd personeel moet ruimte maken voor goedkopere medewerkers. Het grote gevaar dat hierin schuilt,is dat er in de toekomst personeel wordt ingezet, zonder echte affiniteit met de zorg. Goedkoop wordt duurkoop. Ik hoef niet uit te leggen waarom lijkt me!!

Deze ontwikkelingen hebben zeker geen positieve invloed op de tevredenheid van de medewerkers, maar ook niet op de potentiële werknemers in de zorg. Als we deze weg vervolgen en niet snel ingrijpen,wordt het er in de toekomst zeker niet leuker op om in de zorg te werken! En dat toch zeker het laatste wat we willen?

efficiënt [bijvoeglijk naamwoord]• met zo weinig mogelijk geld of tijd en zoveel mogelijk resultaat

 Waarom zo cynisch?
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) dekt medische kosten die niet onder de zorgverzekering vallen. Iedereen die in Nederland woont of werkt, is verzekerd voor de AWBZ. Men betaalt de eigen bijdrage voor zorg met verblijf vanaf de datum waarop hij of zij in een instelling wordt opgenomen. Een zorgzwaartepakket (ZZP) is een manier om aan te geven welke zorg iemand krijgt die niet langer zelfstandig kan wonen. Hierin staat het aantal uren zorg die iemand gemiddeld nodig heeft. De tijd die nodig is om te overleggen met bijvoorbeeld familie zit hier ook in.

En in de praktijk?
Een ieder die mijn blog leest, weet dat het in de praktijk bijna niet te doen is om de zorg te leveren waar men recht op heeft. Om het zorgzwaartepakket passend te houden, is tijd nodig. Om formulieren in te vullen. Om te melden dat een persoon bijvoorbeeld een beroerte heeft gehad en dus meer begeleiding nodig heeft. Wanneer iemand terminaal is, heeft die persoon meer zorg nodig. Maar die tijd is er niet. Aan elke verandering gaat nogal wat papierwerk vooraf. Te weinig handen aan het bed en de zorg holt achteruit. “Efficiënt werken”. Ik wist niet of ik moest lachen of huilen.

Er moet bezuinigd worden. Maar blijf toch van de zorg af. Kijk hoe het anders kan, maar nóg meer inleveren, terwijl de zorg wankelt, vind ik schandalig. Heeft de zorg genoeg ingeleverd? Vindt u dat er op gebied van defensie, politie of bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking mag worden bezuinigd? Of ziet u het anders? De politiek zal harde keuzes moeten maken, maar wij hebben daar invloed op. Dus stem!

De mening van de bezoekers van onze website over effeciëntie leest u  hier.

“Maar is dat wel zo? Hebben we hier te maken met oprechte aandacht van de politiek?”

Hoe meer ik daarover nadenk, hoe meer ik de indruk krijg dat het te maken heeft met ‘zieltjeswinnerij’ in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni aanstaande.

Wat zijn we de afgelopen vier jaar nu echt opgeschoten in de zorg? Hoeveel oprechte aandacht kregen we van u in het veld? Terugkijkend, kan ik alleen maar concluderen dat we vaak het ‘kind van de rekening’ waren en vooral veel moesten bezuinigen.

We hebben steeds minder handen aan het bed door de invoering van de ZZP, de Wmo, Pakketmaatregelen en andere regelgeving. Aanbesteding van huishoudelijke verzorging leidde ertoe dat organisaties in grote problemen terechtkwamen. Ontslagen van medewerkers, fusies en kwaliteitsverlies, omdat we zo goedkoop mogelijk zorg moeten leveren.

“Hebben onze cliënten nu wel het gevoel dat er voor hun belangen is opgekomen?”

In tijden van krapte moet iemand de rekening betalen. Logisch. Alleen buitelen wijzigingen van regelgeving en financiering nu over elkaar heen in een tempo dat nauwelijks is bij te houden. Kunnen we ons werk nog naar behoren doen terwijl we weten dat ouderen en chronisch zieken de klos zijn? Zorginstellingen moeten de ‘eindjes’ aan elkaar vastknopen, maar hoelang lukt dat nog?

Het water staat ons tot aan de lippen. Help ons!

Liefs,

De zorgsector

“Maar is dat wel zo? Hebben we hier te maken met oprechte aandacht van de politiek?”

Hoe meer ik daarover nadenk, hoe meer ik de indruk krijg dat het te maken heeft met ‘zieltjeswinnerij’ in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni aanstaande.

Wat zijn we de afgelopen vier jaar nu echt opgeschoten in de zorg? Hoeveel oprechte aandacht kregen we van u in het veld? Terugkijkend, kan ik alleen maar concluderen dat we vaak het ‘kind van de rekening’ waren en vooral veel moesten bezuinigen.

We hebben steeds minder handen aan het bed door de invoering van de ZZP, de WMO, Pakketmaatregelen en andere bureaucratische regelgeving. Aanbesteding van huishoudelijke verzorging leidde ertoe dat organisaties in grote problemen terechtkwamen. Ontslagen van medewerkers, fusies en kwaliteitsverlies, omdat we zo goedkoop mogelijk zorg moeten leveren.

“Hebben onze cliënten nu wel het gevoel dat er voor hun belangen is opgekomen?”

In tijden van krapte moet iemand de rekening betalen. Logisch. Alleen buitelen wijzigingen van regelgeving en financiering nu over elkaar heen in een tempo dat nauwelijks is bij te houden. Kunnen we ons werk nog naar behoren doen terwijl we weten dat ouderen en chronisch zieken de klos zijn? Zorginstellingen moeten de ‘eindjes’ aan elkaar vastknopen, maar hoelang lukt dat nog?

Het water staat ons tot aan de lippen. Help ons!

Liefs,

De zorgsector

Door de veranderingen in ons wooncentrum ben ik de komende tijd aanwezig bij alle teamvergaderingen van de afdelingen. Ik ben oprecht geïnteresseerd in wat er leeft bij de medewerkers en de volgende vragen razen door mijn hoofd:
• Wat is volgens jou nodig om onze bewoners zo optimaal mogelijk te ondersteunen?
• Hoe moet volgens jou het rooster er op dit moment uitzien om onze bewoners daadwerkelijk die ondersteuning te geven die past bij hun indicatie?
• Wanneer ben jij gelukkig in je werk? Hoe kan jij, onze organisatie of de overheid dit geluk vergroten?

Ik ben op de meest turbulente afdeling begonnen. Hier vielen als eerste de klappen van de nieuwe ZZP financiering. Er worden nu méér medewerkers ingezet tijdens piekuren en minder op de rustige momenten. Hierdoor zijn er veel halve diensten ontstaan. Parttimers hebben daardoor meer werkmomenten en zij vinden dit lastig te combineren met hun privéleven. ‘We zijn tenslotte niet voor niets parttimer!’ krijg ik veel te horen. Daarnaast is de afdeling uitgebreid met maar liefst 20 nieuwe bewoners en starten we op 1 juni met de proef ‘kleinschalig wonen’. Tot slot begint eveneens op 1 juni Maaike, hun nieuwe teammanager. Hectiek alom dus…..

Ik vind het fijn om te horen dat zij met mij meereizen in onze trein van verandering. En dit is een stoptrein. We stoppen, geven duidelijk stations aan en er is ruimte en tijd voor gesprekken om er aan te wennen. Maar ik weet dat het niet meevalt. Het einddoel is bekend, maar hoe we daar komen roept nog veel onrust op. Ik voel spanning en onrust, zie verdriet, boosheid of frustratie. Aan mijn vragen kwamen we helaas niet toe….

En ik snap het… de vaste grond raast onder je voeten door. En ondertussen raast ook in Den Haag die andere trein door, die sneltrein, en worden begrippen als ZZP en marktwerking uitgevonden! Zonder toetsing, zonder begrip…  Hulde aan ons kabinet!

Hmm… dacht ik toen ik dit hoorde… daar hoor ik ook bij. Nu denken jullie: bij die ene helft of bij die andere?

Administratieve rompslomp
Nou in ieder geval hoor ik bij de groep mensen die echt de balen heeft van de administratieve rompslomp. Hier besteed ik soms wel de helft van mijn werkdag aan. En als dit nu helder en eenvoudig was, dan was het misschien niet zo erg. Maar regels en voorschriften veranderen zo vaak en worden beschreven in een document van wel 300 bladzijden. Alsof ik tijd heb om dit eens rustig te gaan lezen… Vooral omdat er een maand later dan vaak alweer een herziening komt.

Ik houd van mijn werk
Ook ik hoor bij de groep mensen die soms vanwege de hoge werkdruk ’s avonds onrustig is… Op een vrije avond wel te verstaan, omdat ik de volgende dag aan het werk moet. Ik zie dan in mijn hoofd een overvolle planning, een overvolle agenda. Dan houd ik mezelf voor: ‘je vindt je werk leuk, je houdt van je werk!’

En DAT GELD! Euro’s, budget, productie, winst, AWBZ, bezuinigen…. mijn probleem… Bah!

Ik houd van mijn werk

Ik houd van mijn werk

Ik houd van mijn werk

Dus lieve mensen, ik hoop dat dit duidelijk is; ik houd ontzettend veel van mijn werk… maar ik heb zeker wel eens aan een andere baan gedacht. Buiten de sector wel te verstaan. Maar ach ja.. ik zou het zo ontzettend missen.

Hij is erg stil. Is al heel lang niet meer buiten geweest. Daar lopen we dan, in het Veghelse, op zoek naar pannenkoekenmeel. Bij de Lidl hebben ze het vast. Heer Lassen kijkt er zijn ogen uit. Al die boodschappen en al die groente. Wat moeten deze mensen toch hard werken om het allemaal in de rekken te krijgen. En alles zo netjes. En wie bakt al die koekjes? Hij kan er niet over uit. Wat een werk. Het lijkt wel of hij nooit in een winkel is geweest.

Op de terugweg komen we langs de fraaie kerk van Veghel. Ik vraag of hij nog even binnen wil kijken en misschien wil bidden of een kaarsje opsteken. Nou, als dat allemaal kan, dan graag. We hebben geluk. De koster is er en vraagt ons verder te komen. Heer Lassen kijkt opnieuw zijn ogen uit en straalt. Mijn hart stroomt over van geluk. Het zijn de kleine dingen die zo’n grote betekenis hebben voor de mens. Thuisgekomen praat hij honderduit over zijn avontuur. Wat er toch allemaal in de winkel staat en hoe dat toch kan. Mevrouw kijkt me teleurgesteld aan: “En waarom mocht ik niet mee? De volgende keer mag u niet alleen met mijn man gaan hoor!” Wat heerlijk hè, dat je na al die jaren nog steeds zo bezorgd bent over elkaar.

Heer Lassen heeft genoten. En ondanks dat hij het morgen niet meer weet, hebben we dit moment gepakt. Maar of we dit soort activiteiten in de toekomst kunnen behouden, daar vrees ik voor. We hebben meer nodig dan basiszorg! En als je denkt dat dat meevalt, dan kom hier maar eens meelopen.

Werkgevers zien een verhoging niet zitten, omdat er gewoonweg geen geld is! Maar werknemers zijn het zat en hebben het gevoel dat ze al loyaal genoeg zijn naar hun werkgever. En ik snap de werkgevers ook wel; op veel plaatsen in het land zie ik dat thuiszorgorganisaties het moeilijk hebben en er geld bij moet. Op de meeste plaatsen neemt de zorgvraag namelijk toe, maar de budgetten niet!

Maar …
De uiteindelijke druk is te voelen bij de werknemers, waar ik er één van ben. Onder soms zware omstandigheden moeten wij de boel draaiende houden en ervoor zorgen dat de zorg toch gegarandeerd blijft. Kwaliteit blijven bieden met minder middelen, hoe doe je dat dan? Naast de druk op ons medewerkers is de cliënt hier uiteindelijk de dupe van.

En…
Zolang er geen akkoord is bereikt over een nieuwe CAO, gaat iedere werknemer in de thuiszorg er zelfs gemiddeld 1 procent op achteruit, door de inflatie.

En wij zouden niet kunnen staken, omdat wij geven om de mensen en werken met ons hart! En de zorg moet gegarandeerd blijven, is de redenering van de FNV.

Maar moeten wij thuiszorgmedewerkers, die inderdaad geven om onze cliënten en werken met ons hart, alles maar accepteren? Omdat we toevallig werkzaam zijn in dit vak?

Dan kijk ik toch even naar de medewerkers in de reinigingsdienst die onlangs gestaakt hebben. Die mensen werken toch ook met hun hart? Zij bieden toch ook service waar de burger niet zonder kan? Dit zag je wel aan de metershoge vuilnisbelten in grote steden als Amsterdam. Maar zij staken toch ook?

Als we iets willen bereiken in de CAO onderhandelingen, moeten we iets willen doorbreken! En uiteindelijk komt het de cliënt zeker ten goede! De tijd zal het leren!

• AWBZ terug naar oorspronkelijk doel
• Verminderen van regeldruk met 25% en inzetten op vereenvoudigde uniforme regels
• Betere afstemming financieringsstromen en overheidsinstanties
• Meer ruimte en eigen verantwoordelijkheid voor cliënt en zorgaanbieder
• Eén loket voor integrale onafhankelijke indicatiestelling voor zorg, onderwijs, werk en inkomen
• Overheid moet toegankelijkheid van identiteitsgebonden zorg blijven waarborgen

• Voorstander van PGB totdat participatiebudget (waarmee cliënt als eigen baas zorg kan inkopen) is ingevoerd.
• Scheiden van wonen en zorg, met verlaging van eigen bijdrage

• AWBZ afslanken en aantal instellingen en adviesorganen verminderen
• Verzekerbare zorg naar Zvw, onverzekerbare zorg financieren door overheid
• Misschien fiscale mogelijkheden scheppen voor zorgpensioen
• Marktwerking alleen voor minder urgente en cosmetische zorg
• Zorgconsument moet duidelijker in aanraking komen met de prijs voor zorg

• AWBZ terug naar kern: verzekerbare zorg naar Zvw, welzijnstaken naar Wmo, AWBZ-gefinancierde jeugdzorg naar gemeenten
• Wmo meer in samenhang met andere beleidsterreinen organiseren
• Scheiden van wonen, zorg en service
• Voorstander van verdere liberalisering van zorginkoopmarkt en toelaten van privaat kapitaal. Niet via maatschappelijke onderneming

• Glasheldere polis AWBZ
• Zorgverzekeraars verantwoordelijk voor uitvoering, zorgkantoren opheffen
• Meer complexe vormen van specialistische zorg uit AWBZ naar Zvw
• Voorzieningen met belangrijke welzijnscomponent op termijn naar Wmo, eerst gemeenten Wmo op orde en meer bestuurskracht
• Eén integrale indicatiestelling, via experimenten met ICF classificatie, met grotere rol zorgprofessionals
• PGB wordt zo breed mogelijk toegepast
• Terughoudend met verdere vrije prijsvorming in de zorg

• Langdurige zorg voor kwetsbare mensen leent zicht überhaupt niet voor marktwerking;
• Scheiden wonen en zorg, behalve als zorg en wonen onlosmakelijk verbonden zijn of als de woonomgeving een therapeutische functie heeft

• Keuze voor PGB makkelijker maken
• Gemeenten krijgen extra geld voor thuiszorg, en uitbreiding van dagbesteding voor demente ouderen
• Langdurige zorg zo veel mogelijk overhevelen naar publieke basisverzekering
• Wooncomponent uit AWBZ halen
• Functie begeleiding overhevelen naar Wmo
• Aantal AWBZ-onderdelen onder strikte voorwaarden naar zorgverzekeraars zonder winstoogmerk
• Tegen verdere marktwerking in de zorg
• Kleinschaligheid bevorderen

• Rust in de sector. Geen stelselwijziging in de langdurige zorg, eerst ruimte voor goede zorg creëren
• Stelsel is niet het grootste probleem, maar tekort aan personeel. Extra geld vrijmaken voor 10.000 extra handen aan bed in verpleeg- en verzorgingshuizen, minder managers
• Pas op de plaats maken, geen verdere marktwerking in de zorg. Bestaande marktwerking terugdraaien
• Voor langere termijn kleinschalige, buurtgerichte zorg

• Langdurige zorg overhevelen naar Zvw, met duidelijke polis (alleen zorg, geen wonen, welzijn etc)
• Grote rol voor verzekeraars (keuze voor scenario ‘Zorg verzekerd’) bij zorginkoop
• Rol cliëntenorganisaties bij (controle op en kwaliteitsbewaking van) zorginkoop
• PGB wettelijk verankeren
• Begeleiding grotendeels naar Wmo
• Scheiden wonen en zorg

• AWBZ behouden als collectieve zorgverzekering
• ZZP’s omvormen tot betere betaalvormen, op basis van zorgvraag, personeelsbezetting en omgevingseisen
• Zorgverzekeraars gaan regionaal werken, waarbij één zorgverzekeraar regionaal hoofdverantwoordelijk is voor voldoende zorg
• Ouderen in verpleegzorg krijgen recht op zelfstandige woonruimte en privacy met op hen afgestemde zorg en voorzieningen
• Stimuleren van kleinschalige woonvoorzieningen voor ouderen
• Tegen marktwerking in de zorg; bestaande marktwerking terugdraaien

• Grotere rol voor gemeenten: meer taken uit AWBZ
• Meer buurt- en wijkgericht werken
• Geleidelijk scheiden van wonen en zorg
• Tegen marktwerking in AWBZ

• Op termijn AWBZ-onderdelen (zoals begeleiding) overhevelen naar Wmo
• Alleen langdurige onverzekerbare zorg in AWBZ, kortdurende zorg (tot 365 dagen) en revalidatiezorg overhevelen naar Zvw
• AWBZ als volksverzekering met glasheldere polis
• Alle zorg die niet goed medisch objectief geïndiceerd kan worden, overhevelen naar andere daarvoor geschikte domeinen
• Zo snel mogelijk wooncomponent uit AWBZ halen (scheiden wonen en zorg)
• Hoge eigen bijdrage komt te vervallen wanneer mensen woning / kamer huren; geen vermogenstoets invoeren

• Bezuinigingen in de zorg zijn onvermijdelijk
• Afremmen van de zorg door focus op doelmatigheid en terughalen van overschrijding en eventueel korten op tarieven
• Meer ruimte voor zorgaanbieder en professional bij indicatiestelling
• Zorgkantoren afschaffen en AWBZ door zorgverzekeraars laten uitvoeren
• Minutenregistratie afschaffen
• Zo mogelijk verhoging van belastingen en premies vermijden
• Geen duidelijke keuze voor één van de vier bezuinigingsscenario’s

• Bezuinigen op salarissen van het management, marktconforme beloning voor de handen aan het bed
• Keuze voor het scenario ‘Zorg dichtbij’ van de vier bezuinigingsscenario’s, met nadruk op zorgzame samenleving en eigen verantwoordelijkheid

• Bezuinigen op management, niet op handen aan het bed
• Efficiëntere zorginkoop, onder andere met oog voor hergebruik van bijvoorbeeld rollators
• Keuze voor het scenario ‘eigen regie’ van de vier bezuinigingsscenario’s, met een grote rol voor de cliënt

• Geen kaasschaaf-methode meer voor bezuinigingen in zorg
• AWBZ efficiënter door uitvoering door verzekeraars
• Indicatiestelling door zorgprofessional, afgeslankt CIZ toetst alleen achteraf.
• Cliënt aan het roer, wel zelf 10% van alle zorgrekeningen betalen (met maximering en uitzondering van chronische patiënten) en invoeren van zorgsparen

• Niet per se bezuinigen op de zorg, maar kijken hoe je de kosten anders kunt verdelen
• Meer verantwoordelijkheid voor burgers / cliënten, bijvoorbeeld via een systeem van zorgsparen
• Hulpmiddelen als rollator en scootmobiel voor eigen rekening
• Combinatie van drie bezuinigingsscenario’s waarin de AWBZ behouden blijft voor langdurige onverzekerbare zorg, met rollen voor verzekeraars en cliënten

• Niet bezuinigen maar juist investeren in de zorg, met een focus op zorg dichtbij huis en op kleinschaligheid
• Bureaucratie in de zorg aanpakken, zoals indicatiestelling door het CIZ
• Overhead van zorgaanbieders verlagen
• Scheiden wonen en zorg moet 200 miljoen opleveren
• Combinatie van bezuinigingsscenario’s, met rol voor gemeenten, verzekeraars en cliënten

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen in de ouderen- en thuiszorg? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

De SGP vindt de verhouding van het management ten opzichte van de handen aan het bed onevenwichtig. Die scheefgroei moet weer worden rechtgetrokken, zodat de ‘eerste hulp’ aan de hulpbehoevenden weer voorop komt te staan. Dat betekent dat de hoge vergoedingen voor het (semi) management in de zorg omlaag moeten. Mensen die ‘met de handen aan het bed’ staan, moeten marktconform beloond worden, zodat de verzorgende beroepen weer aantrekkelijker worden. Hiervoor komt extra geld beschikbaar.Daarnaast vindt de SGP de sterk toegenomen regeldruk in de hele zorgsector een groot probleem. Goede, verantwoorde zorg moet weer op de eerste plaats komen en niet allerlei regeltjes die daar weinig aan bijdragen. De SGP neemt de noodkreten van zorginstellingen, medewerkers, patiënten, cliënten en hun ondersteuners serieus. Daarom vindt de SGP dat de regeldruk in de zorgsector met minstens 25% verminderd moet worden. Hoe? Onder andere door de coördinatie en afstemming tussen de overheidsinstanties te verbeteren. Door de verschillende financieringsstromen in de zorg beter op elkaar af te stemmen. Door instellingen die in meerdere gebieden werkzaam zijn, afspraken te laten maken met minder verschillende overheidsorganisaties. Bijvoorbeeld door sterk in te zetten op vereenvoudigde en uniforme regels. En tot slot door meer ruimte te geven voor eigen verantwoordelijkheid van cliënten en zorgaanbieders om, binnen de geldende sectorale kwaliteitskaders en -normen, invulling en uitwerking te geven aan kwaliteit en veiligheid in de eigen instelling. Zodat de tijd die door al deze maatregelen samen vrijkomt, weer ingezet kan worden voor het leveren van goede, verantwoorde zorg.

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

De SGP vindt marktwerking alleen verantwoord als duidelijk is dat publieke belangen, zoals kwaliteit, toegankelijkheid, continuïteit en betaalbaarheid goed geborgd zijn. De overheid heeft daarin een belangrijke rol en moet blijven sturen op prikkels om de kwaliteit, innovatie, transparantie en efficiëntie van de zorg te bevorderen. De toetreding van malafide aanbieders moet worden verhinderd. De praktijk wijst uit dat fusies lang niet altijd leiden tot verbetering van zorg vanuit het perspectief van de cliënt. Er komt daarom een zwaardere toets op fusies in de zorg, met name op de vraag welke meerwaarde een fusie heeft voor kwalitatief verantwoorde zorg.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

De SGP vindt dat de maatschappelijke, sociale en levensbeschouwelijke context van de cliënt zo veel mogelijk als uitgangspunt moet worden genomen bij het plannen en aanbieden van de benodigde zorg en ondersteuning. Mantelzorgers en pastoraat moeten bovendien zo goed mogelijk betrokken zijn bij de hulp aan cliënten. Door meer gebruik te maken van de ervaringskennis van cliënten zelf en van de directe sociale omgeving van de cliënt, kan de hulp van professionele hulp- en dienstverlening gerichter plaatsvinden.
Daarnaast is het van essentieel belang dat patiënten en cliënten goed worden vertegenwoordigd, met name in vergelijking met de grote ‘macht’ van verzekeraars en zorgaanbieders. De SGP stelt daarom jaarlijks 10 miljoen euro extra beschikbaar voor de toerusting van patiënten- en cliëntenorganisaties. Gemeenten worden gestimuleerd zo veel mogelijk gebruik te maken van de ervaring die patiënten- en cliëntenverenigingen, mantelzorgsteunpunten en koepelorganisaties hebben opgebouwd.
Tot slot vindt de SGP de eigen regie van de patiënt heel belangrijk. Daarom moet er een participatiebudget ingevoerd worden voor mensen die alle begeleiding en ondersteuning op alle levensterreinen zelf willen regelen en daar ook toe in staat zijn. Tot een participatiebudget is ingevoerd, vindt de SGP het belangrijk dat mensen die zelf hun zorg, begeleiding, hulp, hulpmiddelen of voorzieningen in willen kopen weloverwogen kunnen kiezen voor een volwaardig en toereikend persoonsgebonden budget (pgb).

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

De SGP zou in dat geval kiezen voor de variant Zorg dichtbij omdat de SGP de visie heeft dat we weer terug moeten naar een zorgzame samenleving. De SGP pleit voor een ruimhartig beleid dat voorwaarden schept voor de burger om zijn eigen verantwoordelijkheid te nemen en solidair te zijn ten opzichte van mensen met een (psychiatrische) beperking of langdurige zorgbehoefte.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

De SGP gaat in de komende verkiezingscampagne voluit voor haar eigen programma. De SGP wil daarom niet vooruitlopen op eventueel te vormen coalities.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Ik heb vooral ervaring met de ouderen- en thuiszorg via zowel mijn werk als privé. Via mijn werk als hoogleraar economie heb ik diverse studies naar de toekomst van de zorg gedaan, met name vanuit onderzoeken waarbij optimalisering van kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid centraal stonden. Privé heb ik met name ervaring vanuit mijn opa’s en oma’s en die van mijn vrouw. Ik moet zeggen, zeer positieve ervaringen over het algemeen met zeer betrokken mensen. Wel maakte het duidelijk dat de discussies die nu gevoerd worden over betaalbaarheid niet los gezien mogen worden van de goede zorg waarop mensen ook aan het eind van hun leven recht hebben.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

De zorg in Nederland staat op een hoog niveau. Dat is een voorrecht, maar ook een verantwoordelijkheid. Een voorrecht, omdat het in de zorg gaat om mensenlevens waarmee we niet zorgvuldig genoeg om kunnen gaan. Een verantwoordelijkheid, omdat (medische) onzorgvuldigheden grote gevolgen kunnen hebben. De overheid heeft een belangrijke taak om te zorgen dat de kwaliteit, de toegankelijkheid en de continuïteit van de zorg goed geborgd worden.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

• Balkenendenorm invoeren voor salarissen van bestuurders
• Pilot met managementvrije zorginstellingen

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen in de ouderen- en thuiszorg? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

Bezuinigen: onnodig management en leverantie. Dat wil zeggen: beter en efficiënter inkopen en hergebruik (rollators).
Juist niet op bezuinigen: hands-on zorg (artsen, ziekenverzorgenden, paramedici, wijkverpleegkundigen).

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

Wij kiezen voor marktwerking in de zorg als het gaat om minder urgente en cosmetische zorg. Alleen eerste hulp, noodhulp en ambulancedienst zullen worden betaald uit de algemene middelen. Zorgconsumenten moeten in aanraking komen met de prijs van zorg, zonder deze voorwaarde kan van marktwerking geen sprake zijn. Alleen door transparante prijsprikkels zijn consumenten en aanbieders in staat om kwalitatief goede zorg tegen gunstige prijzen aan te bieden.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

– zelfredzaamheid;
– actieve rol in hulp verwerven die de overheid niet biedt. De overheid kan wel faciliteren zodat deze hulp aanwezig is;
– eventueel (fiscale) mogelijkheden scheppen voor een zorgpensioen.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

Scenario ‘Eigen visie’. Betutteling verdwijnt en daardoor verdwijnen onnodige adviesorganen.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

Met elke partij die het eens is met ons beleid en programma.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Triest. Zorgverleners, en dan met name diegenen die werken met patiënten en cliënten, zijn vaak overwerkt, werken in organisaties met slecht beleid, zijn onderbetaald en het vak wordt ondergewaardeerd. Beleidsmakers, die niet uit eerste hand op de hoogte zijn van de noden van de patiënt / cliënt, nemen beslissingen die over vele schijven gaan en geen deugd doen aan individuele en optimale gezondheidszorg.
Patiënten en cliënten worden vaak niet met respect behandeld. Mijn ervaring is dat (familie van) cliënten moeten gaan ’shoppen’ voordat ze een plek vinden waar ze goed worden behandeld. Dit zou niet moeten. Overal zou de zorg van hoge kwaliteit moeten zijn. Het is mensonterend om te horen dat je 82-jarige familielid in een verpleeghuis zonder overleg van een eigen kamer naar een gedeelde kamer wordt verhuisd omdat “het geen meerwaarde zou hebben voor de cliënt”.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

We zijn trots op het feit dat we één van de weinige landen in de wereld zijn die deze zorg hebben, ook al kunnen we er nog niet geheel mee uit de voeten. Ik ben trots op de hulp- en zorgverleners die bij de patiënten/cliënten aan het bed staan en er nog iets van weten te maken, tegen de stroom in.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

• Afschaffen Centraal indicatieorgaan (CIZ)
• Scheiden van wonen, service en zorg, dus geen vergoeding meer voor wonen, alleen voor zorg en eigen bijdrage AWBZ afschaffen
• Zorgverzekeraars verder ontwikkelen tot concurrerende risicodragende verzekeraars die de beste kwaliteit voor een zo goed mogelijke prijs regelen voor patiënt
• Keuze voor het scenario ‘Zorg Verzekerd’ van de vier bezuinigingsscenario’s

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen in de ouderen- en thuiszorg? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

Nou, laten we eerst de verkiezingen maar eens afwachten. Van essentieel belang is in ieder geval dat we de zorg betaalbaar en bereikbaar houden. Mijn prioriteit zou zijn de AWBZ en de Wmo ook voor toekomstige generaties te behouden. Door de vergrijzing leven we gemiddeld steeds langer en dat maakt dat steeds meer ouderen zorg nodig hebben. In de AWBZ gaan miljarden om, zonder dat iemand precies weet waar het geld aan uitgegeven wordt. Dat kan niet. We moeten goed kijken hoe we de zorg betaalbaar houden en van hoge kwaliteit.

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

D66 vindt het belangrijk om ondernemers de ruimte te bieden. Concurrentie biedt namelijk ruimte voor initiatief, innovatie en keuzevrijheid en geeft prikkels voor verbetering van de zorg. Ook in de langdurige zorg zijn voldoende mogelijkheden voor ondernemers om betere dienstverlening aan patiënten te bieden. De langdurige zorg mag echter niet bepaald worden door commerciële belangen: iedere patient moet de zorg krijgen die hij of zij nodig heeft. Daarom willen wij de zorg in de toekomst onderbrengen bij gemeenten. Voorwaarde is dat die gemeenten zijn opgeschaald: D66 wil minder maar grotere gemeenten die in staat zijn de Wmo goed uit te voeren. Bovenal houdt de overheid haar algemene verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg. Ondernemen met zorg, met zorg ondernemen.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

D66 wil meer patiëntgestuurde zorg. Mensen zijn prima in staat om zelf keuzes te maken. Het is daarom belangrijk dat er online keuzeplatforms komen, waarbij de patiënt onafhankelijke informatie krijgt over prestatie, kwaliteit en kosten om zo een zorgaanbieder te kunnen kiezen. Mensen kunnen die verantwoordelijkheid prima aan. In tijden dat zij geen zorg nodig hebben, sparen mensen voor de periode dat er wel zorg nodig is. D66 wil sterke, onafhankelijke patiëntenorganisaties. Daarvoor moeten die organisaties hun krachten bundelen en uit de zorgpremies worden gefinancierd.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

De voorkeur van D66 gaat uit naar het scenario Zorg dichtbij, waarbij er meer verantwoordelijkheid komt te liggen bij de gemeente. Voordat dit kan gebeuren moeten de gemeenten eerst worden opgeschaald: minder, maar grotere gemeenten met voldoende bestuurskracht om die zorgtaken goed uit te kunnen voeren. De AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten) is niet langer betaalbaar als er geen fundamentele keuzes gemaakt worden. D66 wil de AWBZ terug naar de kern brengen: zorg voor gehandicapten en chronisch zieken. Alles wat niet onder zware langdurige zorg valt, gaat ofwel naar de Zvw ofwel naar de Wmo. Zo blijft een ‘andere’ AWBZ over; beperkt, maar wel sociaal.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

Wij kunnen zaken doen met iedere partij die niet de kop in het zand steekt voor moeilijke beslissingen die nodig zijn om de langdurige zorg voor toekomstige generaties overeind te houden.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Het valt mij op dat ouderen zich onzeker voelen over hun oudedagsvoorziening. Ouderen moeten meer gehoord worden. Het is belangrijk dat er meer consultatiebureaus voor ouderen komen. Klachten en vragen die te maken hebben met het ouder worden kunnen daar eenvoudig worden neergelegd en verdere hulpverlening kan er worden ingeschakeld.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

Ik ben trots op het sociale karakter van onze zorg: samen zorgen wij ervoor dat onze ouderen de zorg krijgen die zij nodig hebben. Ik wil dat ook onze kinderen samen voor de ouderen van de toekomst gaan zorgen. De kwaliteit van de medewerkers in de zorg is hoog. Zij weten onder hoge werkdruk nog steeds een hoge zorgkwaliteit voor ouderen in Nederland te leveren.

download het verkiezingsprogramma >>
<< terug naar interviews

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

Voor de ChristenUnie staat in ieder geval voorop dat het geld niet weggehaald moet worden bij de zorg aan het bed. Onze verzorgingsstaat is behoorlijk verouderd en aan hervorming toe. We moeten daarbij goed kijken wat de rollen en verantwoordelijkheden van eenieder zijn. Wat regelen we collectief en waarvoor zouden burgers zelf meer verantwoordelijkheid moeten nemen? In het debat over de toekomst van de zorg geldt hetzelfde. Daarin dient niet alleen de vraag centraal te staan op hoeveel zorg we recht hebben, maar ook de vraag welke plicht tot zorgen mensen zelf hebben.
In plaats van de vraag te stellen waar je op gaat bezuinigen, zou de vraag moeten zijn hoe je de kosten voor zorg verdeelt. Aankomende generaties ouderen zijn veel welvarender dan de huidige generatie. Dat zou ook iets moeten betekenen voor de bekostiging van zorg. Mensen zouden bijvoorbeeld in de toekomst kunnen sparen voor zorg. Daarnaast is het pakket van zorg aan herziening toe. Wonen hoort niet in dit pakket thuis. De ChristenUnie pleit dan ook voor het scheiden van wonen en zorg. Hetzelfde geldt voor mobiliteit: waarom als je jonger bent je fiets of auto zelf betalen en als je ouder bent je rollator ineens uit collectieve middelen vergoed krijgen?

Bent u voor of tegen marktwerking in de zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

In de zorg kan nooit sprake zijn van volledige marktwerking. Wel kunnen wel vanuit een aantal principes van de markt, zoals concurreren op kwaliteit en efficiënte bedrijfsvoering, prikkels in de zorg inbouwen die de zorg verbeteren. De langdurige onverzekerbare zorg (chronisch zieken en gehandicapten) is echter wel een ander verhaal dan verzekerbare zorg.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

De patiënt staat bij de ChristenUnie centraal, maar er moet nog wel heel wat gebeuren voordat de patiënt in praktijk ook echt die centrale rol kan pakken. Er is momenteel maar beperkte keuzevrijheid voor de patiënt. Niet de patiënt stuurt, maar het geld. Op het gebied van bekostiging en zorginkoop zijn de afgelopen periode behoorlijke sprongen vooruit gemaakt, maar de patiënt loopt een aantal stappen achter, bijvoorbeeld op het gebied van zeggenschap en toegang tot informatie. Wat ook niet helpt is dat in praktijk vijf grote zorgverzekeraars het merendeel van de markt bestrijken. Dan valt er voor de patiënt weinig te kiezen.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

In haar verkiezingsprogramma kiest de ChristenUnie voor een mix van drie scenario’s:
er zal altijd een rol voor de overheid blijven voor langdurig onverzekerbare zorg. Eigen regie vinden we eveneens belangrijk en we zien ook een rol voor de zorgverzekeraars, bijvoorbeeld in de uitvoering van de AWBZ.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

De ChristenUnie neemt een unieke middenpositie in, zoals ze dat ook de afgelopen periode heeft gedaan tussen PvdA en SP enerzijds en CDA en VVD anderzijds in.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met de ouderen- en thuiszorg?

De afgelopen jaren ben ik veelvuldig op werkbezoek geweest en heb ik ook een aantal dagen mogen meedraaien in een instelling. Wat me opvalt, is dat het debat in Nederland over vergrijzing, de laatste fase van het leven en alle ongemakken die daarbij kunnen komen kijken, beheerst wordt door negatieve sentimenten. Ouder worden, dementie, het is vooral lastig en duur. Existentiële vragen raken hierdoor wat mij betreft te veel op de achtergrond.

Waar bent u trots op als het gaat om ouderen- en thuiszorg in Nederland?

Ik ben trots op wat we hebben – zeker als je onze zorg internationaal vergelijkt – en wil dat ook graag behouden. Er gebeuren enorm veel mooie en goede dingen in de Nederlandse gezondheidszorg. Ik ben blij met de ruimte voor ontwikkelingen in de zorg, bijvoorbeeld op het gebied van gebruik van nieuwe technieken.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

• Zorgvraag niet inperken
• Snijden in managementlagen van zorgorganisaties
• Maximum stellen aan salarissen van bestuurders
• Snijden in bureaucratie
• Inzetten op kleinschaligheid, voor thuiszorg maar ook verpleging en verzorging, zo veel mogelijk op buurtniveau
• Indicatiestelling door professionals in de wijk
• Inkomensafhankelijke ziektekostenpremie
• Geen van de vier bezuinigingsscenario’s voldoet, AWBZ behouden als collectieve verzekering

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

GroenLinks wil niet bezuinigen op de zorg zelf, daar willen we juist in investeren. Wel kan er geld bespaard worden door bureaucratie in de gezondheidszorg (bijvoorbeeld de huidige indicatiestelling door het CIZ) aan te pakken en de overhead van instellingen te verlagen. Daarnaast verwachten we een besparing van circa 200 miljoen euro te realiseren door het scheiden van wonen en zorg.
GroenLinks wil investeren in ouderenzorg om zo kleinschaligheid in de zorg te bevorderen, werknemers in de zorg meer tijd te kunnen laten besteden aan het daadwerkelijk zorgproces en om zorg dichtbij huis in de eigen omgeving te kunnen bieden.

Bent u voor of tegen marktwerking in de zorg en wat verstaat u(uw partij) hier precies onder?

GroenLinks is tegen marktwerking in de langdurige zorg waar dit betekent dat belangrijke beslissingen over de zorg bij private partijen met winstoogmerk komen te liggen. Geen concurrentie op prijs. Concurrentie op kwaliteit is wel prima. Zorginstellingen moeten meer vraaggericht gaan werken. Sterkere regulering van zorginstellingen voor wat betreft transparantie over de diensten die ze leveren, kan hieraan bijdragen.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

De cliënt zou centraal moeten staan in het zorgproces. We moeten meer met Persoonsgebonden budgetten (PGB’s) gaan werken. Dit moet echter wel een keuze blijven voor mensen, het moet niet opgedrongen worden. De keuzevrijheid van de cliënt is momenteel sowieso nog erg beperkt. Ook in de instellingen zouden cliënten meer inspraak moeten krijgen. De Wet cliëntenrechten zorg is een mooie start, maar zegt nog niets over de inspraak van cliënten in het bestuur van een instelling.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

Dat wordt toch een combinatie van scenario’s. Een deel van de AWBZ (bijvoorbeeld begeleiding) zouden we willen overhevelen naar de Wmo, dus naar de gemeenten. En dan niet op de manier zoals dit met de pakketmaatregel is gegaan, maar met grotendeels (90%) behoud van budget en oormerking van dit budget, zodat gemeenten het geld ook uitgeven waarvoor het bedoeld is. Een ander deel kan onder strikte voorwaarden (wettelijke kwaliteitseisen, PGB’s mogelijk houden etc.) naar zorgverzekeraars zonder winstoogmerk. Het scenario ‘eigen regie’ bevat eveneens elementen die goed passen bij onze visie op de rol van de cliënt.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

Je ziet zowel op het punt van bezuinigen versus investeren in de zorg als op het punt van sturingsfilosofie een waterscheiding tussen de meer links georiënteerde (investeren) en meer rechts georiënteerde (bezuinigen) partijen ontstaan. De SP en de PvdA willen wel investeren in de zorg, maar de vraag is of zij ook maatschappelijke ondernemingen in de zorg voorstaan.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met de ouderen- en thuiszorg?

Mijn moeder en tante zijn zelf in de jaren tachtig actief geweest in de sector. De bezieling en passie van medewerkers en vrijwilligers is in de loop van de tijd niet veranderd. Vanwege die passie en toewijding gaat men ook heel ver in het opvangen van bezuinigingsklappen. Hierdoor duurt het vrij lang voordat zichtbaar wordt dat we te weinig investeren in de zorg. De politiek komt er te makkelijk mee weg.

Waar bent u trots op als het gaat om ouderen- en thuiszorg in Nederland?

De kwaliteit en toewijding van het personeel.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

• Doelmatigheid stimuleren via zorgketens en coöperaties, samenwerking levert efficiency en besparing op
• Eenvoudiger indicatiestelling, grotere rol van professionals
• Meer efficiency op werkvloer door grotere rol van professionals in organisatie van het werk en kleinere rol van managers
• Niet bezuinigen op handen aan het bed, wel slimmer werken
• Terughoudend met eigen bijdragen van cliënten. Eigen bijdragen wel inkomensafhankelijk houden
• Mix van twee van de vier bezuinigingsscenario’s: regie bij cliënten en regie bij gemeenten

De PVV is de enige partij die per saldo niet op de zorg bezuinigt. Op de langdurige zorg moet er geld bij voor 10.000 extra verpleegkundigen en een beter salaris voor verpleegkundigen niveau 1 tot 4. We willen kleinere zorginstellingen en minder managers en verantwoording naar de overheid.

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

Tegen. Marktwerking gaat over vraag en aanbod en zorg is een schaars goed. dat gaat dus nooit goed werken. Zie de verschraling van de thuiszorg door de marktwerking. Onverantwoord.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

Als een patiënt die zorg nodig heeft en dat moet krijgen.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

Wij kiezen niet. De komende jaren neemt het aantal mensen dat zorg nodig heeft toe. Het budget zal over steeds meer mensen verdeeld moeten worden. Bezuinigen op het totaalbudget is daarom onverantwoord en dat doen we per saldo als enige partij dus niet.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

De afgelopen jaren waren de overeenkomsten het grootst met de SP, maar over coalities valt nu niks te zeggen.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Er wordt met hart en ziel gewerkt in de zorg, maar er is door de afgelopen kabinetten al veel bezuinigd op de zorg waardoor de zorg is verschraald. Neem bijvoorbeeld de thuiszorg. Voor de invoering van de Wmo kreeg driekwart van de mensen de meer uitgebreide HH2, nu onder hetzelfde budget en hetzelfde aantal patiënten krijgt driekwart de uitgeklede HH1 zorg. Dat is van de zotte en niet uit te leggen.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

Op de inzet van de zorgmedewerkers om er altijd weer het beste van te maken en met kleine budgetten toch nog leuke dingen te organiseren.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen in de ouderen- en thuiszorg? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

De VVD schaft het CIZ af. Professionals moeten samen met de cliënt bepalen welke zorg nodig is. Ook zet de VVD hoog in op het scheiden van wonen, service en zorg. Medisch noodzakelijke zorg blijft wat ons betreft verzekerde zorg. Als de huur en de kosten voor het levensonderhoud voor rekening komen van mensen zelf, kan de rare eigen bijdrage zoals we die kennen in de AWBZ worden afgeschaft. Zo krijgen cliënten de optimale mogelijkheid om zelf te bepalen hoe ze willen wonen en met wie en hoeveel geld ze daarvoor over hebben. Begeleiding zal voor een belangrijk deel worden overgeheveld naar de Wmo. Medische zorg valt dan onder een landelijke verzekering, participatie onder de Wmo.

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

De VVD vindt dat de langdurige zorg van hoge kwaliteit moet zijn en gericht op het leveren van door cliënten gewenste zorg. Ook vinden wij dat verzekeraars, beter dan landelijke politici, in staat zijn om zorg in te kopen die hun verzekerden nodig hebben. Het model van marktwerking zoals wij dat kennen in de langdurige zorg, is verre van ideaal. Maar, in tegenstelling tot twintig jaar geleden, worden cliëntenorganisaties steeds meer betrokken bij de inkoop van zorg en bij het controleren van de kwaliteit. Bovendien is het, zeker in de extramurale zorg, op de meeste plaatsen nu moeilijk voor cliënten om te kiezen tussen verschillende aanbieders van zorg. Wel is het nog veel te moeilijk voor zorgvragers om de verschillen tussen de diverse aanbieders te onderscheiden.
Wanneer de zorgkantoren worden opgeheven en verzekeraars ook langdurige zorg voor hun cliënten gaan inkopen, wordt ook de individuele relatie van cliënten met de zorginkoper versterkt. De VVD is niet voor het volledig privatiseren van de markt. Wij zijn sterk voorstander van dat ook de polis van de langdurige zorg ieder jaar bij wet wordt vastgesteld zodat mensen precies weten wat zij van hun verzekeraar kunnen verwachten.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

Bij de VVD staat de individuele verzekerde centraal. Daarom zijn wij voorstander van duidelijk omschreven aanspraken voor individuele cliënten. Wij vinden het daarnaast belangrijk dat cliëntenorganisaties de ruimte krijgen om een sterke partij te zijn in de richting van verzekeraars, zodat deze met kennis van zaken zorg inkopen. Om de keuzevrijheid van cliënten te versterken, moet het veel eenvoudiger worden om de verschillen tussen de diverse aanbieders te onderscheiden. De VVD is van mening dat aanbieders zelf veel meer moeite moeten doen om tot een divers aanbod in de verschillende regio’s te komen. De langdurige zorg voor ouderen is wat ons betreft nog veel te eenvormig. Op die manier heeft keuzevrijheid voor cliënten nog te weinig toegevoegde waarde.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

De VVD kiest voor Zorg Verzekerd. In dit scenario wordt uitgegaan van een nieuw evenwicht tussen de verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid, de gemeentelijke overheid en de burger zelf. Medisch noodzakelijke zorg blijft publiekverzekerd en het verplichte pakket wordt jaarlijks bij wet door de Tweede Kamer vastgesteld. De verzekering regelt individuele hulp. Mensen die vanwege hun leeftijd moeite hebben om mee te draaien in de samenleving, soms wat hulp of ondersteuning daarbij nodig hebben, moeten terecht kunnen bij de gemeente. Deze zal daarvoor collectieve arrangementen aanbieden waarbij sterk rekening gehouden kan worden met individuele wensen van burgers.
Voor het ‘meerwerk’, zaken die mensen kunnen verlangen, maar die voor iedereen kunnen verschillen, zullen mensen vaker dan nu zelf oplossingen moeten vinden.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

Wij gaan samenwerken met die partij(en) met wie we zo veel mogelijk voorstellen uit ons verkiezingsprogramma kunnen uitvoeren. De toekomst van de langdurige zorg zal een belangrijk punt voor de coalitieonderhandeling zijn. Het vertrekkende kabinet heeft bij de maatregelen die zij op dit terrein heeft genomen, te weinig nagedacht over de effecten op lange termijn. De VVD wil met betrekking tot de langdurige zorg afspraken maken voor de regeerperiode, maar wel gebaseerd op een toekomstvisie.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Ik ben de afgelopen zeven jaar woordvoerder ouderen- en thuiszorg geweest. Ik heb in die jaren geleerd dat je het niet redt met één beeld. In de tijd gezien stel ik vast dat er in die jaren echt heel veel veranderd is. De ouderenzorg is dynamischer geworden. Geen verpleeghuis, of er wordt aan fitness gedaan. Zorgplannen zijn geïntroduceerd en beginnen langzamerhand onderdeel te worden van de dagelijkse praktijk. Er is veel meer aandacht voor het feit dat mensen vastbinden of sederen geen normale vormen van zorg zijn. Het Grandcafé, en daarmee de gezelligheid in het verpleeghuis, is in opmars. Er is veranderd onder vaak onzekere omstandigheden en met veel bezuinigingsdruk. Ik ben onder de indruk van de verandercapaciteit van de sector en haar medewerkers.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

Ik ben trots op de ouderen- en thuiszorg in Nederland. Ouderen zijn nergens zo onafhankelijk van hun kinderen als in ons land. Ook kunnen ouderen lang en onder redelijke condities thuis blijven wonen. Mensen die helemaal geen overheidbemoeienis willen met de zorg die zij op hun oude dag nodig hebben, kunnen kiezen voor een Persoonsgebonden budget. Dit icoon van de langdurige zorg en de Wmo zal toekomstige generaties ouderen de mogelijkheid bieden om hun ouderdomskwalen zo lang mogelijk in te passen in en aan de door hun gewenste levensstijl.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen in de ouderen- en thuiszorg? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

Wij zouden niet bezuinigen via het inperken van de zorgvraag. Wel zouden we snijden in de managementlagen en de beloning voor bestuurders maximeren. Verder gaan we werken met zelfsturende teams, zowel in de thuiszorg als in de ouderenzorg. Indicaties stellen de verpleegkundigen en verzorgenden zelf en leggen dat vast in een zorgplan. Dit zorgplan is aanvechtbaar wanneer degene die zorg nodig heeft het oneens is met de inhoud.
Woonvoorzieningen voor ouderen worden enkel nog in kleinschalige setting gebouwd, grootschalige locaties zijn er al genoeg. Wij willen stimuleren dat gemeenten met zorgaanbieders in de buurt kleinschalige voorzieningen realiseren via een stimulatieregeling zoals ook is toegepast in de jaren negentig voor de kinderopvang. Dat betekent dat voor iedere gerealiseerde woonplaats een subsidie wordt gegeven.
Het is noodzakelijk dat de zorgzwaartepakketten worden omgevormd naar een financiering op basis van personeelsinzet, de zorgvraag en op omgevingseisen. Bij deze maatregelen geldt dat de kosten voor de baten uitgaan. Uit vele onderzoeken blijkt dat kleinschaligheid goedkoper is, mensen er prettiger wonen en personeel plezieriger werkt. Het snijden in bureaucratie doen we door het opschonen van alle formulieren, registraties en andere zaken die niet te maken hebben met kennisoverdracht over het welzijn en de situatie van bewoners en patiënten.

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

Wij zijn daar tegen. Marktwerking krijg je door de toelating voor zorgaanbieders vrij te geven, zoals de afgelopen jaren is geweest. Nieuwe aanbieders en reguliere gaan de strijd aan op prijs, zorgkantoren onderhandelen aanbieders tegen elkaar uit. In een land waar je voor een kroeg vergunningen nodig hebt, is het absurd dat iedereen zorgaanbieder kan worden. De SP is voor strenge toetredingseisen en een alerte inspectie die controleert, maar ook adviseert.
Verder zijn wij tegen het product-denken dat is toegeslagen met de afgemeten indicatie en zorgzwaartepakketten. Dit veronderstelt dat een handeling te meten is in afgepaste tijd, hierdoor is de stopwatchzorg ontstaan in de thuiszorg en zal er bij intramurale zorg een hausse aan pluspakketten gaan komen. Een afgemeten product of pakket is een middel om op te kunnen concurreren (via de prijs). Los van het feit dat die concurrentie op prijs totaal niets zegt over kwaliteit, die eerder in de weg staat, is het product- en pakket-denken totaal onwenselijk omdat daarmee de kern van goede zorg wordt ontkend. Tijd van verzorgenden en verpleegkundigen voor de mensen die zij verzorgen moet mogelijk zijn.
Overigens kan niemand de marktwerking in de thuiszorg ontkennen, immers de thuiszorg is onder de mededingingswet gebracht en daardoor zit de NMa de natuurlijke en noodzakelijke samenwerking volledig in de weg.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

Zij moeten in het middelpunt staan. Daarom zijn afgemeten indicaties ook een rem op de zorgvraag. Het is nodig dat de omgeving van de oudere en / of de patiënt een rol speelt in de zorgvraag, dat wordt totaal ontkend met individuele indicaties. Dat is de reden waarom wij willen dat de professional samen met degene die zorg nodig heeft het zorgplan maakt. Hierbij wordt uiteraard de omgeving betrokken. Wij zien mensen uitdrukkelijk niet als cliënten, omdat dit de suggestie wekt dat je als ‘klant’ kunt kiezen voor het feit dat je zorg nodig hebt.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

Alle vier de scenario’s van de economen van de commissie mogen de prullenbak in. Wij willen de AWBZ als collectieve zorgverzekering graag behouden. Dat neemt niet weg dat wij besparingen zien, zoals eerder aangegeven laten onderzoeken zien dat kleinschalige zorg prettiger is en zeker niet duurder. In gevallen als Buurtzorg kan het met minder geld. Maar ook uit een onderzoek van ZonMW komt naar voren dat er te besparen valt door werkzaamheden anders te organiseren. Dat rapport vinden wij waardevoller dan de heroverwegingen op de langdurige zorg.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

GroenLinks, PvdA, PVV.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Als het gaat om de inzet van personeel en verwanten dan is mijn beeld erg positief. Mijn beeld rond aanbieders, de inmenging van de NMa en de georganiseerde concurrentie door zorgkantoren is alles behalve positief. Op het gebied van de aanbieders zijn er zeker uitzonderingen, wij vinden het concept van Buurtzorg echt een vernieuwing in de zorg, omdat zij de menselijkheid centraal zetten. Er zijn ook aanbieders van kleinschalige ouderenzorg die dit proberen de kern te laten zijn, volledig tegengewerkt door de beleidsregels van de NZa overigens.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

Ik ben er trots op dat er zo veel mensen werken met hun hart. Ik ben ook enorm positief gestemd over het gegeven dat jongeren kiezen voor de zorg. Laten we hen vooral trots laten blijven op hun werk en de werkdruk, het tekort aan collega’s en de bureaucratie wegnemen.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

• Zelfredzaamheid staat centraal
• Actieve rol in hulp verwerven die de overheid niet biedt; overheid kan wel faciliteren
• Eventueel (fiscale) mogelijkheden scheppen voor een zorgpensioen

• Invoering van participatiebudget, waarmee cliënt zelf zorg, steun en begeleiding inkoopt
• Maatschappelijke en levensbeschouwelijke overtuigingen van cliënt moeten uitgangspunt zijn voor zorg en ondersteuning
• Jaarlijks tien miljoen euro voor versterking van de positie van cliëntenorganisaties, met name richting verzekeraars (inkoopmacht)
• Gemeenten stimuleren om ervaringen van cliënten en mantelzorgers te gebruiken bij zorginkoop en beleid

Ik zou organisaties vooral stimuleren om meer kwaliteit te leveren door de professionals weer aan het roer te zetten, meer verantwoordelijkheid voor de inrichting en de organisatie van het werk te geven, in plaats van afstandelijk werkende managers. Het blijkt dat dit efficiënter is. Mensen hebben meer plezier in het werk en zijn bijvoorbeeld dramatisch minder ziek. Dat levert echt iets op.
Verder zou ik door meer samenwerking te stimuleren, tegelijk kunnen bezuinigen. Ook daar snijdt het mes dan aan twee kanten. Want ik ben ervan overtuigd dat we veel te versnipperd werken, ieder in zijn eigen kolom of sector. Daardoor ontstaat erg veel inefficiënt werk. Kortom, ik zou dus niet bezuinigen op de handen aan het bed, maar slimmer werken afdwingen: meer doen met meer plezier.

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

De PvdA is tegen marktwerking in de langdurige zorg en dat staat ook in haar verkiezingsprogramma.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

De PvdA zou willen dat cliënten een veel steviger positie hebben dan nu het geval is, uiteindelijk wordt er toch nog vaak over de hoofden van de mensen heen beslist of komen cliënten van instellingen er pas helemaal aan het einde van een besluitvormingsproces aan te pas. Verder vinden we dat cliënten ook invloed moeten krijgen in de besturen, niet alleen in de cliëntenraden.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

De PvdA neigt naar een mix van de regie bij cliënten en de regie bij de gemeenten. Maar enkel onder voorwaarden die de positie en de rechten van cliënten goed waarborgen.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

Lastig te zeggen, in elk programma van elke politieke partij zitten zeker elementen die mij aanspreken. Met partijen die enkel drastisch bezuinigen of die niet het ideaal van de PvdA delen (onder andere menselijke zorg, terug naar de wijken en de buurten) dat lijkt het me erg lastig worden.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Ik heb zelf veel in de zorg gewerkt, maar dan in de jeugdzorg. Overigens zijn er heel veel parallellen tussen de jeugdzorg en de ouderen- en thuiszorg. Verder lijdt mijn moeder aan Alzheimer en ze woont al twee jaar in een verpleeghuis. Mijn vader woont nu alleen in hun huis en hij heeft te maken met thuiszorg.
Mijn beeld van de zorg wordt erdoor bevestigd: veel bevlogen en hardwerkende mensen, maar niet altijd (van bovenaf) slim georganiseerd en een grote afstand tussen bestuur / management en werkvloer.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

Ik ben op de eerste plaats trots op de medewerkers in de zorg, vooral op de mensen die op een manier zorgen alsof ze met hun eigen ouders te maken hebben. Ik ben ook trots op de grote hoeveelheid vrijwilligers, allemaal mensen met een groot hart. En tot slot ben ik trots op directies van instellingen die het goed snappen: die nieuwe manieren van werken bedenken, hun medewerkers waarderen voor wat ze doen, medewerkers betrekken in het ontwikkelen van andere manieren van werken, die medewerkers hun vak weer terug geven en die de menselijke maat elke keer weer als uitgangspunt nemen. Heel inspirerend.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

• Patiëntenorganisaties moeten krachten bundelen en betaald worden uit zorgpremies
• Alle zorgorganisaties die zich met kwaliteit en transparantie bezighouden op laten gaan in één gezaghebbend instituut

• Overheid moet zorg dragen voor wettelijke verankering en financiering van PGB’s
• Maatregelen nemen om kwaliteit van zorg beter inzichtelijk te maken
• Cliënt moet meer zeggenschap krijgen over zorg en toegang tot informatie
• Meer keuzevrijheid van cliënt, nu ‘regeren’ de zorgverzekeraars

“De hoge vergoedingen voor het management in de zorg moeten omlaag. De handen aan het bed moeten marktconform beloond worden, zodat de
Lees verder >>

• Keuzevrijheid cliënt vergroten
• Meer met PGB’s gaan werken
• Meer inspraak van cliënten in (besturen van) zorginstelling
• Verankering van cliëntenrechten in Wet Cliëntenrechten en zorg

• Cliënt centraal stellen
• Inspectie voor de Gezondheidszorg moet gezag krijgen
• Geen EPD invoeren

• Consument en zorgondernemer moeten meer zeggenschap krijgen in de zorg
• Positie van cliënt / verzekerde verder versterken
• Verzekerde staat centraal en weet goed op welke zorg hij aanspraak kan maken
• Cliëntenorganisaties hebben een stem in de zorginkoop door verzekeraars
• Verschillen in zorgaanbod moeten duidelijker worden, zodat keuzevrijheid van cliënt meer inhoud krijgt

“Zorgconsumenten moeten in aanraking komen met de prijs van zorg, anders kan van marktwerking geen sprake zijn. Alleen door transparante prijsprikkels
Lees verder >>

• Indicaties en zorgplannen moeten op maat worden gemaakt, afgestemd op de cliënt, niet afgemeten zoals nu, en in overleg met professional en naaste omgeving
• Bevoegdheden van Inspectie voor de Gezondheidszorg uitbreiden om de kwaliteit van zorg te waarborgen en verbeteren

• Cliënten moeten meer invloed krijgen op zorginstellingen, niet alleen via cliëntenraden, ook via het bestuur van zorginstellingen
• Kwaliteit moet zichtbaar worden gemaakt

“De langdurige zorg mag niet bepaald worden door commerciële belangen: iedere patiënt moet de zorg krijgen die hij of zij nodig heeft. Daarom willen wij
Lees verder >>

“Het pakket van zorg is toe aan herziening. Wonen hoort er niet in thuis. Hetzelfde geldt voor mobiliteit: waarom als
Lees verder >>

“Vanwege de passie en toewijding van medewerkers gaat men heel ver in het opvangen van bezuinigingsklappen. Hierdoor duurt het vrij lang
Lees verder >>

“De PVV is de enige partij die per saldo niet op de zorg bezuinigt. Op de langdurige zorg moet er geld bij voor extra verpleegkundigen en
Lees verder >>

“De ouderenzorg is dynamischer geworden. Geen verpleeghuis, of er wordt aan fitness gedaan. Het Grandcafé, en
Lees verder >>

“Wij zijn tegen marktwerking. Concurrentie op prijs zegt niets over kwaliteit, product- en pakket-denken is onwenselijk omdat
Lees verder >>

“Ik zou organisaties vooral stimuleren om meer kwaliteit te leveren door de professionals weer aan het roer te zetten, meer verantwoordelijkheid voor
Lees verder >>

Maar niet definitief. Dierbaren herkennen nog hun lieve oma, opa, vader, moeder, oom, tante. Kinderen zorgen voor hun ouders, omdat hun ouders voor hen gezorgd hebben. Het mantelzorgen wordt een dagelijkse routine, onderdeel van het leven. Maar het is zwaar. Acceptatie, realisme, plannen van zorgmomenten. Het valt niet mee. Zeker niet wanneer je een ouder-kind band hebt. De achteruitgang mag zo lang mogelijk duren, “Blijf nog even bij me”.

Balans
Maar wanneer het eind daar is, kan het niet snel genoeg gaan. Mensen willen hun dierbaren niet zien lijden. “Ga maar, het is goed zo”, wordt er gefluisterd aan de bedrand. Reddeloos verloren staan de kinderen bij het sterfbed. Als verzorgende probeer ik zo veel mogelijk de balans te vinden tussen het zorgen voor vader of moeder en het laten zorgen door de kinderen. Ik vraag hoe het gaat, wat ik kan doen en wat de verwachtingen zijn. Verder lever ik de nodige zorg en loop ik regelmatig binnen. Maar niet te vaak. Balans zoeken, dat is wat ik doe.

Het is niet goed!
Eigenlijk zijn we met z’n allen een beetje verloren. Wat ik voel staat niet in verhouding tot wat kinderen voelen, dat besef ik. Maar niemand weet eigenlijk wat te doen. Het definitieve afscheid nemen, het kan maar één keer. Wanneer alles gezegd is, klinken vaak de woorden “Ga maar, het is goed”. Het is niet goed. Dementie is vreselijk. Het is keer op keer afscheid nemen, tot het niet meer kan. En dat is ontzettend oneerlijk.

Door de nieuwe financiering, gekoppeld aan de ZorgZwaartePakketten wist ik al dat 2010 geen vetpot zou worden. Maar dat dit nu al aan het begin van het jaar zichtbaar werd, daar schrok ik echt van. Avonden heb ik op de cijfers zitten blokken… Hebben we gekke dingen gedaan? Nee, echt niet!! Er zijn twee redenen voor deze kostenoverschrijdingen…

Ziektevervanging
Veel geld vliegt uit onze handen aan vervanging van ziekte. We hebben een flink aantal langdurige zieken, die vervangen moeten worden. En wanneer deze ziektes verband zouden houden met werk of er is veel kortdurend verzuim, dan kun je door te praten met de medewerkers heel wat bereiken. Maar als mensen ziektes hebben die niets met het werk zelf te maken hebben zoals een auto-ongeval, een hartoperatie, chemo behandelingen? Wat kun je dan?

ZZP gaat uit van gemiddelden
Ook kwam ik er achter dat er in de winkel, het restaurant en de receptie meer uren ingezet worden, dan dat er volgens de ZZP berekeningen beschikbaar zijn. En dat terwijl we hier weinig tot geen andere voorzieningen in de buurt hebben en de charme van ons pand ook zit in de verschillende organisaties die hier mede huurder zijn.

Maar nu, wat moet ik nu? Want het tekort moet uiteraard ingehaald worden…. Ik kan met alle medewerkers om de tafel gaan zitten op zoek naar ruimte en het maken van (pijnlijke) keuzes. Of ik kan de service die we bieden aan bewoners of gasten beperken tot het minimale. Ik weet het even niet…

Of zal ik net als Griekenland hulp zoeken bij de EU? Of zijn er andere oplossingen? Ik hoor het graag! Lees hier meer over tijd in de zorg.

“Ik denk dat het verder uitbouwen van persoonsvolgende financiering een belangrijke stap is om de cliënt meer invloed te geven en ik denk Lees verder >>

Als u in de volgende periode staatssecretaris van VWS zou zijn, waar zou u dan op bezuinigen in de ouderen- en thuiszorg? En waar zou u juist niet op bezuinigen?

We zullen er niet aan ontkomen dat ook de zorg bij de bezuinigingen wordt betrokken. Het gaat overigens bij de zorg altijd om het afremmen van de zorg. We doen dat in drie fasen: eerst kijken naar doelmatigheid van de zorg en het terughalen van overschrijdingen waar die zich voordoen. Als dat niet voldoende oplevert, kijken we naar de tarieven van zorginstellingen. Pas daarna worden andere maatregelen onderzocht. Van belang is dat het CDA de AWBZ wil behouden voor de langdurige, onverzekerbare zorg. Nu en in de toekomst.

Bent u voor of tegen marktwerking in de langdurige zorg en wat verstaat u (uw partij) hier precies onder?

Ik kan misschien beter vragen wat u onder marktwerking verstaat. Ik merk dat er veel verschillende beelden zijn bij deze term. Waar het CDA voor pleit is: transparantie van resultaten, keuzevrijheid voor de cliënt, inkoop gebaseerd op resultaten van zorgaanbieders en ruimte voor innovatie, ook door nieuwe toetreders een kans te geven. De afgelopen jaren hebben we hier naar toe gewerkt. Bijvoorbeeld met de komst van de indicatoren verantwoorde zorg, waarbij juist de VVT-sector een onmiskenbare rol heeft gespeeld. Maar ook via het transitieprogramma langdurige zorg. Deze ervaringen leren ons ook dat ons huidige systeem soms stuurt als het gaat om innovatie en dat nog niet altijd degenen die de beste kwaliteit leveren daarvoor beloond worden.
Daar is nog wel een slag in te maken. Maar als u denkt dat dat zonder overheidsregulering is, dan vergist u zich. Volgens mij heeft de overheid zeker een rol in het mee vaststellen wat kwaliteit is en vooral in het toezicht daarop, in het faciliteren van de cliënt in het maken van keuzes en in het ruimte creëren in het financieringssysteem voor innovatie. Het zal u niet zijn ontgaan dat ik via een kwaliteitsinstituut ook de introductie van kwalitatief hoogwaardige en doelmatige manieren van zorgverlening wil stimuleren.

Hoe ziet uw partij de rol van de cliënt / patiënt?

De cliënt / patiënt is essentieel. Om hem of haar draait het uiteindelijk. Kleinschaligheid en goed contact tussen zorgverlener en cliënt zijn de ene kant van de medaille. De andere kant is een systeem waarbinnen de cliënt daadwerkelijk invloed kan uitoefenen, in zijn keuze voor de zorgaanbieder, maar ook in de wijze waarop zijn zorg dagelijks is ingericht. Ik denk dat het verder uitbouwen van persoonsvolgende financiering een belangrijke stap is en ik denk dat het verstevigen van de rechten van patiënten / cliënten hierbij kan helpen.

Ik wil er wel één kanttekening bij maken. In toenemende mate worden cliënten mondiger en weten ze beter wat voor zorg ze willen en nodig hebben. Tegelijkertijd blijft er een groep die helemaal niet zo mondig is, omdat ze erg van zorg afhankelijk zijn of om dat ze bijvoorbeeld dementerend zijn. Niet elke patiënt zal in elke fase van zijn leven dezelfde actieve rol vervullen. En dat vraagt van zorgaanbieders dat ze daar oog voor hebben.

De ambtelijke commissie langdurige zorg heeft vier bezuinigingsscenario’s uitgewerkt voor de AWBZ. Als u zou moeten kiezen, naar welke van de vier gaat uw voorkeur dan uit en waarom?

Volgens mij heeft de commissie goed werk geleverd door vier verschillende scenario’s te ontwerpen voor een toekomstige ordening van de langdurige zorg. We staan immers voor de nodige uitdagingen de komende tijd: vergrijzing, een krappere arbeidsmarkt en een ingewikkelde financieel economische situatie onder meer. Maar ook een sector waarbinnen een verdere ontwikkeling naar cliëntgerichtheid gewenst is. De ontwikkelde scenario’s kennen allemaal verschillende mens- en maatschappijbeelden. Binnen die scenario’s zijn andere keuzes mogelijk. De opdracht voor de commissie was met bezuinigingsscenario’s te komen. Dat is ook gebeurd. Ik denk dat we uit de verschillende scenario’s zinvolle elementen kunnen halen. De AWBZ moet terug naar de kern. De meer op genezing gerichte zorg, zoals revalidatiezorg, hoort dan meer thuis in de zorgverzekeringswet. Op die manier is ook aansluiting bij andere vormen van zorg makkelijker te organiseren. En er zijn ook andere elementen van langdurige zorg die niet in de AWBZ thuishoren, maar meer in bijvoorbeeld het domein van maatschappelijke ondersteuning. Een combinatie van de diverse scenario’s lijkt mij dus voor de hand liggen.

Met welke partij zou u in een coalitie het beste zaken kunnen doen voor wat betreft de langdurige zorg?

Met elke partij die net als het CDA bereid is te kijken hoe er zo veel mogelijk kwalitatieve zorg wordt geleverd op een zo efficiënt mogelijke manier, waardoor de zorg betaalbaar blijft en beschikbaar voor wie het nodig heeft. Saving lives and costs, zei Obama terecht. Daar ligt een nieuwe agenda. Die moet worden opgepakt.

Wat is uw persoonlijke beeld van of ervaring met ouderen- en thuiszorg?

Mijn ervaring is dat er in de ouderen- en thuiszorg met veel toewijding gewerkt wordt. Ik was recent nog in het kader van de zogeheten Tour de Nurse in een verzorgingstehuis in Raalte, samen met CDA-kamerlid Sabine Uitslag. Daar hoorde ik van verpleegkundigen van verschillende afdelingen hoe toegewijd zij te werk gaan, maar ook waar zij tegenaan lopen. Vanzelfsprekend kwamen we dus ook op de veelgehoorde klacht van de hoeveelheid bureaucratie in de zorg. Op een aantal vlakken is het heel nuttig en verstandig om zaken te registeren – denk aan medicatiegebruik bij opname – maar de meer administratieve zaken leiden soms tot irritatie bij het personeel omdat zij die tijd liever aan hun patiënten besteden. Ik heb hen dan ook gevraagd mij een lijstje van vijf punten aan te leveren, waarvan zij denken dat die een oplossing kunnen bieden voor dit soort problemen.

Waar bent u trots op als het gaat om de ouderen- en thuiszorg in Nederland?

Ik ben er trots op dat we in Nederland een relatief goede ouderenzorg kennen. Ik zie mooie voorbeelden waar we erin slagen kleinschalige zorg te organiseren, die goed aansluit bij wat verschillende cliënten willen. Nederlands zorg kenmerkt zich ook door een grote gerichtheid op kwaliteit van leven en gaat daarmee verder dan de meer medische invalshoek die sommige andere landen kenmerkt. Dat sluit aan bij hoe veel mensen oud willen worden.

download het verkiezingsprogramma >>

<< terug naar interviews

• Cliënt krijgt meer keuzevrijheid
• Verder uitbouwen van persoonsvolgende financiering
• Verstevigen van rechten van cliënten in Wet cliëntenrechten en zorg
• Transparantie over kwaliteit bevorderen door oprichten van een kwaliteitsinstituut dat goede richtlijnen voor behandelaren in care en cure opstelt (op basis van de normen Verantwoorde zorg). Doelmatigheid als onderdeel zien van kwaliteit, evenals contact met cliënt
• Invoeren van EPD voor meer patiëntveiligheid         
• Raad van Bestuur wordt verantwoordelijk voor kwaliteit én kwantiteit zorg

Zorg: last of waarde?
Ouderen- en thuiszorg… een waardevolle dienst in de samenleving, maar in het huishoudboekje van de overheid meestal weggezet als kostenpost, waar vast nog wel wat vanaf kan. Ambtelijke commissies hebben vier bezuinigingsscenario’s bedacht voor de AWBZ en de meeste politieke partijen zien de langdurige zorg ook als bezuinigingspost.
Wie bezuinigt het meest op de zorg (zowel ‘care’ als ‘cure’)? Dat zijn: D66, SGP, VVD, CDA en ChristenUnie. Vrijwel alle partijen denken te kunnen besparen door:

• wonen en zorg te scheiden;
• het CIZ af te schaffen of een andere rol te geven;
• zorgaanbieders slimmer of efficiënter te laten werken;
• bureaucratie te verminderen.

De kleinere partijen (GroenLinks, SGP, TON, PVV en SP) denken geld te kunnen besparen door een maximum te stellen aan de salarissen van managers en bestuurders. Volgens SGP en TON moet de beloning van ‘de handen aan het bed’ daarentegen omhoog.

Recent zijn de plannen van de politieke partijen doorgerekend door het Centraal Planbureau, ook met de consequenties voor de zorg.

Zorgmarkt
Over de heilzame effecten van marktwerking in de zorg is de politiek verdeeld. Kun je langdurige zorg als product zien, mag je er winst op maken, worden tijd en aandacht concurrentiemiddelen?
Nee, vinden SP, GroenLinks en PvdA.
Niet verder uitbouwen, vinden ChristenUnie en PVV.
Ja maar,…niet zonder overheidsregulering vinden CDA, D66 en SGP.
Ja, vindt de VVD, maar langdurige zorg niet helemaal privatiseren.
TON wil alleen marktwerking voor minder urgente en cosmetische zorg.

Ruzie
Ik kwam bij een mevrouw om haar insuline te geven voor haar diabetes. Ze vertelde me dat haar dag niet goed begonnen was, want ze had ruzie met een vriend. Ik wilde me niet opdringen, maar even later vertelde ze me toch haar verhaal. Ik luisterde.

Zijwielen
Ook bezocht ik een meneer om zijn medicijnen op orde te brengen. Hij vroeg mij advies over zijwielen aan zijn fiets. Hij fietst graag, maar al die studenten zijn zo haastig en kijken bijna niet uit. Hij is bang om te vallen. Ik zei dat het een heel goed idee was en nog verstandig ook.

Afscheid
Deze week verhuisde een cliënt naar een ander deel van de stad en we hebben de zorg overgedragen aan een ander team. We hebben drie jaar intensief gezorgd voor deze man, met veel plezier. We zullen hem en zijn vrouw missen.

Wondzorg
Ik heb samen met een collega gekeken naar de wondzorg voor een cliënt en het wondbeleid is nu veranderd in samenwerking met de praktijkverpleegkundige van de huisarts. De wond van mevrouw ziet er nu goed uit, maar is nog lang niet dicht.

Huisbezoek
Ik deed een eerste huisbezoek bij een cliënt die was aangemeld door de huisarts. Zij is erg ziek en gaat binnenkort sterven. Ze zegt dat ze er klaar voor is.

Overleg
Ik had een overleg met Team 290 (gespecialiseerd team die mensen met dementie diagnosticeren en begeleiden) om de zorg voor onze cliënten met dementie en de begeleiding voor partners en familie door te spreken en op elkaar af te stemmen.

O,ja… én afgelopen woensdag was natuurlijk de dag van de verpleging en heb ik meegewerkt aan de geveldoekenactie van de campagne. 12 minuten lang hing het doek aan de st. Jozefkerk in Groningen. Klik hier voor de film.

Een gewone week, dus elke dag anders!

Want helaas is het bij ons niet zo, dat je van 08.00 tot 16.00 uur werkt of van 15.00 tot 23.00 uur. De enorme vraag ligt bij ons in de ochtenden tussen 07.30 en 12.30 uur en in de avonden tussen 17.00 uur en 23.00 uur. Dit komt doordat op andere tijden de zorgmomenten zeer beperkt zijn.

Het gevolg is dat ik iedere week een paar keer zowel in de ochtend als ’s avonds werk om aan die 36 uur te komen. Voor veel cliënten is dit een prachtige oplossing, want die zien telkens een vast gezicht. Zelf vind ik dit wel minder fijn, omdat je op deze manier van ‘s morgens vroeg tot ‘s avonds laat met je werk bezig bent. Zorg geven doe ik echt met mijn hart, maar er is meer dan werken alleen.

Omdat ik graag meedenk en weet waar het probleem ligt, heb ik in overleg met mijn leidinggevende en de mensen van de planning een schema op kunnen stellen, waarin ik meerdere dagen achter elkaar werk en minder dubbele diensten draai! Het voordeel is dat de cliënt meerdere dagen achter elkaar continue zorg krijgt en ik na mijn dienst ook écht kan zeggen dat ik klaar ben voor die dag. Het mes snijdt zo aan twee kanten; de cliënt blij, ik (en mijn gezin) blij! We moeten het met elkaar doen! En dat kan dus ook. Ik ben blij dat we dit hebben kunnen oplossen. Met ons HART!!!

Werk jij ook fulltime in de thuiszorg? Hoe ga jij of gaat jouw organisatie hiermee om? Herken je dit? Laat het me weten!

gebogen lopen
als een rietstengel
geknakt
je geest
nog het meest
door ziekte gepakt

Je wilt blijven staan
en niet gebroken
ten ondergaan

Samen lopen
tussen het ruisend riet
leun op mij maatje
want ik ben sterk
ik zing voor jou
een bruisend lied
dat we ondanks het verdriet
rechtop blijven staan
en niet
geknakt
ten onder gaan.

Tsja, ik was geraakt door dit gedicht. Soms moet je niet meer zeggen.

Maf; dat was mijn idee om te abseilen van de Euromast sowieso. Ik moet eerlijk bekennen, het was een kwestie van ‘eigen schuld…’. Ik kreeg de vraag om op 12 mei, om 12 uur, minimaal 12 minuten, een geveldoek met daarop de tekst ‘Wij bedanken iedereen die tijd maakt voor de zorg’, van de Euromast in Rotterdam te onthullen. Dit om alle vrijwilligers, mantelzorgers, verzorgend en verplegend personeel te bedanken hun voor inzet. En om aandacht te vragen voor onze realiteitscampagne. En daar moeten we iets spectaculairs voor doen, dacht ik zo.

In m’n enthousiasme heb ik gereageerd met de legendarische woorden: “Nou, en of ik dat wil doen!! Ik zie direct een filmpje voor me waarin ik abseilend of tokkelend van de Euromast af ga. Ik heb eigenlijk geen idee hoe het eruit komt te zien.”

Het idee werd direct opgepakt, de pers werd ingelicht en ook zij reageerden overweldigend. Kortom, ik kon niet meer terug. En dat terwijl ik hoogtevrees heb!

Waar was ik aan begonnen? Twee interviews op de radio en vele toezeggingen om te komen van andere media (waaronder het NOS-journaal) later, was het zover. Op 12 mei, om 12 uur, rillend van de kou en van de zenuwen op de Euromast. Over de rand klimmen, was doodeng. Ook het naar achteren hangen viel niet mee. Maar toen ik eenmaal hing en bezig was met de afdaling, voelde ik dat ik steeds meer kon ontspannen. Ik genoot zelfs van het uitzicht. Beneden aangekomen kreeg ik applaus van mijn familie, schoonfamilie, mijn buurvrouw en vele toeristen. Het voelt als een geslaagde actie. Ik heb mijn grenzen verlegd. Daar ben ik zo trots op.

De persaandacht is geslaagd. Nu hoop ik nog dat mensen straks bij de verkiezingen hun keuze baseren op de realiteit die we in onze campagne laten zien en niet alleen op de negatieve en vertekende artikelen in de krant!

[View with PicLens]

Vandaag herdenken we de geboortedag van Florence Nightingale, de grondlegster van de verpleegkunde. Ook vragen landen wereldwijd op de ‘Dag van de Verpleging’ aandacht voor kwaliteitsontwikkeling in de zorg. Florence Nightingale ontwikkelde een holistische zorgvisie die verder ging dan het simpelweg verzorgen van slachtoffers in de Krimoorlog. De World Health Organization (WHO) gebruikte haar visie zelfs voor de definitie van het begrip gezondheid.

“Maar is het imago van de zorg wel gegroeid? En ervaren we de erkenning die we in dit vak verdienen?”

De Volkskrant deed onderzoek naar de beleving van zorgverleners en kwam tot heldere conclusies (8 mei 2010).

“Wie in de zorg werkt, doet dat werk met hart en ziel.”

Ook blijkt dat tweederde van de ondervraagden ontevreden is, omdat zij niet kan doen wat ze het liefst doet, namelijk ‘zorgen’. Oorzaak daarvan is minister Ab Klink van Volksgezondheid, die vooral het huishoudboekje belangrijk vindt. Enerzijds is er dus passie voor het vak, anderzijds zijn er belemmeringen van regelgeving en financiën. Zorgverleners missen eveneens respect en waardering van de media, die de zorg een slecht imago bezorgen. Het zorgt voor onvrede. Ze ervaren wel waardering van patiënten en collega’s, maar vooral van de kleine vooruitgang die ze zien bij patiënten.

“Hoe verhoudt zich dat tot de economisering en marktwerking in de zorg? En hoe brengen we bovenal de ziel weer terug in de zorg?”

Ik ben erg benieuwd naar jullie reacties.

Ik heb onder collega’s een klein onderzoekje uitgevoerd. Ik heb reacties gevraagd op de stelling:

Stoppen met regelgeving en controle kan de verschraling in de zorg niet meer redden!

Ik hoor graag ook úw reactie….
Ps: Klik op de foto om te vergroten en de reacties van mijn collega’s echt te kunnen lezen.

Op 4 mei liep ik mee in een stille tocht. We liepen vanaf het Joodse monument bij de van Mesdag Kliniek naar de Martinikerk in Groningen. Daar waren we 2 minuten stil en herdachten we ‘de doden’. Gedachten gaan door mij heen. Persoonlijke verhalen van mensen over verlies, wanhoop en desillusie die door documentaires de hele week op tv te zien zijn. Ik denk aan wat ik afgelopen week las in de krant.

‘Uit onderzoek van Maurice de Hond blijkt dat meer dan 50% van de Nederlanders twijfelt aan het nut van hulp aan derdewereldlanden.’ Tegelijkertijd hoor je over grote groepen mensen (honderdduizenden) dat ze geen huis meer hebben, geen eten, geen schoon drinkwater, geen medische zorg, geen onderwijs en geen veilige omgeving. En dit zijn de meest basale levensbehoeften.

Artsen Zonder Grenzen reageert op dit onderzoek: ‘Wij zijn het niet eens met veel van de geluiden die wij horen in de samenleving. Het is te gemakkelijk, zelfs onmenselijk om mensen in nood niet te helpen. De discussie over hulp is uit balans geraakt en we vinden dat het tijd dat Nederland een tegengeluid laat horen’.

Ik denk aan vorige week woensdag toen we ‘bevrijding’ vierden. Wij werden in onze nood geholpen en konden in de jaren erna weer aan de toekomst werken. We werden een welvarend land. Moeten we dan ophouden met zorgen voor anderen die het nu nodig hebben? Houd onze verantwoordelijkheid op bij onze eigen landgrenzen? Bij de zorg voor onze eigen mensen?

Ik droom ook. Ik droom van een samenleving waarin we altijd oog blijven hebben voor nood binnen en buiten Nederland en waarin we onze verantwoordelijkheid nemen wanneer collega’s in de wereld onze hulp nodig hebben.

Droom mee, help mee en kijk eens op www.ikhelp.nl

Het is vrijdag 30 April. Het is Koninginnedag en ik heb late dienst. Ik heb deze avond maar liefst 19 cliënten te bezoeken. Ik sta bovendien niet echt te popelen om aan het werk te gaan, omdat ik gisteren een behoorlijke behandeling bij de tandarts gehad heb, waar ik nog steeds last van heb.

Maar ja, de plicht roept … De meeste cliënten hebben de viering van Koninginnedag in Zeeland op TV bekeken. Maar ik heb een cliënt waar de stroom is uitgevallen. Achteraf bleek dit kortsluiting te zijn, maar hier liep ik wel 15 minuten uit. Een andere vaste cliënt had een dag ervoor te horen gekregen, dat hij en zijn vrouw een kamer toegewezen hadden gekregen in een zorginstelling. Mevrouw had er zichtbaar moeite mee en ook hier liep ik 15 minuten uit. Het was inmiddels 20.15 uur en ik liep al ruim een half uur achter op schema.

Tussen de bedrijven door heb ik de overige cliënten gebeld om te zeggen dat ik wat later kwam. Kort hierna kreeg ik een telefoontje van mijn collega of ik er nog een cliënt bij wilde nemen aan het einde van de avond! Deze mevrouw zou worden opgenomen, maar dit ging niet door. Hierdoor moest zij alsnog ingedeeld worden. ‘Geen probleem’, dacht ik, ’dit past helemaal in het plaatje van de avond.’

Eenmaal met veel kunst en vliegwerk bijna bij de laatste cliënt aangekomen te zijn, blijkt de straat naar deze woning afgesloten, in verband met een viering van Koninginnedag!

Nu loopt een dienst nooit zoals ik voor ogen heb. Er doen zich altijd wel onverwachte situaties voor. Maar aan het eind van deze dienst voelde ik me net de Koningin na een dagje Zeeland! Moe, maar tevreden over een goede afloop!

Wil je meer weten over tijd in de zorg? Klik dan hier.

Sinds 1983 verschijnen Loesje-affiches met kritische en/of humoristische teksten. Het recente Loesje-boekje “Zorgen moet je doen, niet maken” bevat posters, gedichten en ideeën over hoe de zorg beter kan.

Wat fijn als je gevangene bent en geen patiënt, afhankelijk van de zorg. Want in de zorg komt het niet zo snel voor dat de overheid even bijlegt als er behoefte is aan nieuwe apparatuur. Hier staan de zaken er iets anders voor. Het gaat om mensen die hulp nodig hebben, een beetje aandacht en wat manieren om zichzelf te vermaken. Zeg maar levensbehoeften te vervullen. Nee! roept de overheid dan: hier kunnen we best bezuinigen.

Eigenlijk kun je er als hulpbehoevend mens beter voor zorgen dat ze je oppakken voor een delict. Alstublieft: hulp bij ongemakken, mooie kamer voor je alleen, tv’tje erbij, leuke activiteiten en in het weekend mag je naar huis. Oh, je wilt tussendoor een keer naar buiten om te winkelen? Geen probleem, sturen we iemand met je mee.

Volgend nieuwsbericht: […tbs-er die uit winkelen ging met een begeleider heeft in de HEMA een mes gekocht en een ..-jarige vrouw in haar nek gestoken …].

Sorry hoor, ik snap het niet meer. Ik begrijp dat mensen die in de gevangenis zitten ook hun rechten hebben en hun wensen. Maar moeten die nu kost wat kost gehonoreerd worden? Terwijl er aan de andere kant hulpbehoevenden, die daar niet voor gekozen hebben, nauwelijks in de eerste levensbehoeften worden voorzien? Het moet niet gekker worden in Nederland.

Ik vond het tijd voor iets luchtigs. Want er mag gelachen worden en dat doen we ook…  Bedoeld of onbedoeld, soms komen onze bewoners met hilarische opmerkingen. Dat kan aan de situatie liggen of aan de manier waarop het wordt gebracht. Hopelijk zijn deze opmerkingen ook leuk voor wie er niet bij was, ik wil er in ieder geval een aantal delen. Het taalgebruik is niet aangepast, dus wees gewaarschuwd. Het is ook niet de bedoeling om mensen belachelijk te maken, maar om te laten zien dat mensen gewoon mensen blijven.

Bewoner: “Ik heb in m’n broek gekakt”
Ik: “Nou zeg! Wat brengt u dat charmant”
Bewoner (breed lachend): “En als ik er bij lach?”

Bewoonster wijst een medebewoonster aan. De dame die ze aanwijst is erg slank en bovendien dik in de tachtig. “Zeg, is zij soms zwanger?”

Bewoonster: “Je hebt zo’n leuk bekkie, je kunt nog verkering krijgen”
Ik: “Maar ik heb verkering”
Bewoonster: “Nou dan neem je er toch nog een”

Een bewoonster wordt door mij geholpen bij het uittrekken van haar bh. Bij het zien van haar borsten zegt ze; “Dag dames”.

Bewoner 1 ergert zich aan de tafelmanieren van bewoner 2: “Soep eet je niet met een mes, dat doe je verkeerd”
Bewoner 2: “Wil je dat ik het met m’n handen eet?”, kijkt de buurvrouw aan en zegt “Wat een idioot”

Bij het aan tafel gaan, gaat een bewoner op de plek van een medebewoonster zitten. Zij ziet dit, terwijl ze aankomt zegt ze; “He, ik zit daar.”
Waarop de bewoner naar haar kijkt, nadenkt en zegt; “Dat kan niet, want jij staat daar.”